Kavramsal Yapılardaki Farklılaşmayı Belirleme Testi

Özet

Kavramsal Yapılardaki Farklılaşmayı Belirleme Testi (KYFBT), fen eğitiminde öğrencilerin yüzme-batma, kaldırma kuvveti ve basınç gibi temel fizik kavramlarına dair sahip oldukları kavram yanılgılarını ve kavramsal yapı farklılaşmalarını tespit etmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu test, geleneksel çoktan seçmeli testlerin aksine, iki aşamalı bir format kullanır. Bu iki aşamalı test formatı, öğrencilerin sadece doğru cevabı seçmelerini değil, aynı zamanda bu cevabı destekleyen bilimsel gerekçeyi de sunmalarını gerektirerek, sahip oldukları kavramsal anlayışın derinliğini ortaya çıkarmayı hedefler. KYFBT, Çiğdem Şahin ve Salih Çepni tarafından 2011 yılında geliştirilmiş olup, 5 alt boyutta toplanmış 16 maddeden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kavramsal Yapı, Kavram Yanılgısı, Kaldırma Kuvveti, Yüzme-Batma, Basınç, İki Aşamalı Test, Fen Eğitimi, Fizik Eğitimi.

Yazarlar

Çiğdem Şahin, Salih Çepni.

[quads id=5]

Amaç

Kavramsal Yapılardaki Farklılaşmayı Belirleme Testi’nin (KYFBT) temel amacı, öğrencilerin yüzme-batma, kaldırma kuvveti ve basınç gibi kritik fizik konularındaki kavramsal anlayışlarını ve bu anlayışlardaki olası yanılgıları veya eksiklikleri detaylı olarak belirlemektir. Bu test, özellikle fen eğitiminde sıkça rastlanan kavram yanılgılarının teşhis edilmesinde geleneksel ölçme araçlarına kıyasla daha yüksek bir doğruluk sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Geliştiriciler, KYFBT’yi oluşturarak, öğretmenlere ve araştırmacılara öğrencilerin zihnindeki kavramsal yapıyı derinlemesine analiz etme imkanı sunmayı hedeflemiştir. Testin iki aşamalı yapısı sayesinde, öğrencinin doğru cevabı şans eseri işaretleyip işaretlemediği ayrıştırılarak, kavramsal farklılaşmanın derecesi güvenilir bir şekilde ölçülebilmektedir.

Yapı

KYFBT, öğrencilerin temel akışkanlar mekaniği ve kuvvet kavramlarına ilişkin bilgilerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Ölçek, toplam 16 maddeden ve bu maddeleri kapsayan 5 farklı alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, ilgili fiziksel fenomenlerin kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesini sağlamaktadır.

Testin alt boyutları ve madde sayıları şunlardır:

• Kaldırma Kuvveti (2 madde)
• Sıvı Basıncı (4 madde)
• Yüzme Batma (2 madde)
• Gaz Basıncı (3 madde)
• Basınç (Genel Basınç Kavramı, 5 madde)

Testin yapısal özelliği, her maddenin hem çoktan seçmeli (bilgi) hem de açık uçlu gerekçelendirme (açıklama) bileşenlerini içermesidir. Bu, kavramsal yapının sağlamlığını ve tutarlılığını değerlendirmede kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

KYFBT’nin geliştirme sürecinde elde edilen geçerlik bulguları, testin ölçmek istediği kavramları tutarlı bir şekilde ölçebildiğini göstermektedir. Maddelerin ortalama puanları (maksimum 15.00 üzerinden), 4.9000 ile 11.7333 arasında değişmektedir. Bu dağılım, test maddelerinin ne çok kolay ne de çok zor olduğunu, dolayısıyla ayırt edicilik açısından normal sınırlarda bulunduğunu işaret etmektedir.

Ayrıca, maddelerin standart sapma değerleri 4.2291 ile 6.0291 arasında değişmektedir. Bu standart sapma değerleri, öğrencilerin test maddelerine verdikleri yanıtlarda yeterli düzeyde bir farklılaşma olduğunu, yani testin kavramsal yapıdaki bireysel farklılıkları tespit etme kapasitesine sahip olduğunu göstermektedir. Bu istatistiksel sonuçlar, testin ortalama puanlarının normal dağılım gösterdiği şeklinde yorumlanmıştır.

Güvenirlik

KYFBT’nin iç tutarlılık güvenilirliği, psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeydedir. Testin güvenirlik katsayısı, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alpha katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır.

Hesaplanan Cronbach Alpha değeri 0.8137 olarak bulunmuştur. Bu değer, sosyal bilimler ve eğitim araştırmalarında yüksek iç tutarlılığın bir göstergesi olarak kabul edilmektedir. Bu sonuç, test maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı temel kavramsal yapıyı ölçtüğünü doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Kaynak içerikte doğrudan bir faktör analizi sonucuna veya detaylı bir yapısal eşitlik modellemesine (SEM) ilişkin bilgi bulunmamaktadır. Ancak, testin 5 alt boyutta toplanan 16 maddeden oluşan yapısı, geliştirme aşamasında ilgili kavramsal alanların teorik olarak ayrıştırıldığını göstermektedir. Test, iki aşamalı test formatının doğası gereği, faktör yüklerinin sadece doğru cevaba değil, aynı zamanda doğru gerekçelendirmeye de odaklandığı karmaşık bir puanlama sistemini gerektirir.

Ölçüm Aracı

Test Türü: Geliştirme (Özel amaçlı, tanılayıcı başarı testi)

Format: İki Aşamalı Çoktan Seçmeli Test (Two-Tier Multiple Choice Test). Her madde 4 seçenekli bir soru ve ardından gelen açık uçlu bir gerekçelendirme (“Çünkü…”) sorusundan oluşur.

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Grup: Ortaokul veya lise fen bilimleri öğrencileri.

Yaş Grubu: Eğitim düzeyine bağlı olarak belirlenir.

Grup Detayları: Fizik ve fen bilimleri derslerinde akışkanlar mekaniği ve kuvvet konularını öğrenen öğrenciler.

Test Metodolojisi: Test, hem bilgi düzeyindeki yanıtı (çoktan seçmeli) hem de kavramsal anlayış düzeyindeki gerekçelendirmeyi (açık uçlu) değerlendiren ikili bir puanlama sistemine dayanır. Öğrencinin bir maddeyi doğru yanıtlamış sayılması için hem doğru seçeneği işaretlemesi hem de bilimsel olarak geçerli bir gerekçe sunması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kavramsal Farklılaşma, Fen Eğitimi, Akışkanlar Mekaniği, Fiziksel Kavramlar, Cronbach Alpha, Geçerlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Sorumlu yazar Çiğdem Şahin.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

KYFBT, Şahin ve Çepni tarafından 2011 yılında geliştirilmiştir. Testin akademik veya ticari kullanımı için gerekli izinlerin sorumlu yazar (Çiğdem Şahin) ile e-posta yoluyla iletişime geçilerek alınması tavsiye edilmektedir. Testin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

Orijinal PDF dokümanı buradan indirilebilir: kavramsal-yapilardaki-farklilasmayi-belirleme-testi-toad.pdf

Kaynaklar

Şahin, Ç. ve Çepni, S. (2011). Yüzme-batma, kaldırma kuvveti ve basınç kavramları ile İlgili İki Aşamalı Kavramsal Yapılardaki Farklılaşmayı Belirleme Testi geliştirilmesi. Journal of Turkish Science Education (TUSED), 8(1), 79-110.

Ek Kaynak Linki: researchgate.net

[quads id=5]

Kavramsal Yapılardaki Farklılaşmayı Belirleme Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

5 alt boyut ve 16 madde

Kaldırma Kuvveti (2 m): Yukarıdaki resimlerin hangisinde ya da hangilerinde kaldırma kuvveti etki etmektedir? (Uçan balon ve plastik top aynı ortamdadır).

• a) Yüzücü
• b) Yüzücü ve uçan balon
• c) Yüzücü ve misket
• d) Yüzücü, misket, uçan balon ve plastik top

Çünkü: ………………………………………………………………………………………………………..

Sıvı Basıncı (4 m): Yandaki resimde bir maymun balık tutmak için denize açılmıştır. Denizin; maymunun teknesine, büyük balıklara, küçük balıklara ve balık yemine uyguladığı sıvı basıncı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• a)Hepsine etki eden sıvı basıncı eşittir.
• b)Büyük balıklara ve balık yemine etki eden sıvı basıncı eşittir.
• c) Maymunun teknesine etki eden sıvı basıncı en büyüktür.
• d) Küçük balığa etki eden sıvı basıncı en büyüktür.

Çünkü: ………………………………………………………………..

Yüzme Batma (2 m): I. Kütlesi 50 gr olan cam bilye

II. Kütlesi 1000 gr olan çay tepsisi

III. Kütlesi 100 gr olan kare Ģeklindeki cam fanus

Yukarıda özellikleri verilen maddeler suya bırakıldıklarında bu maddelerin suda yüzme ve batma durumları ile ilgili aşağıda söylenenlerden hangisi kesinlikle doğrudur?

• a) Kütlesi 1000 gr olan çay tepsisi batar.
• b) Kütlesi 100 gr olan kare şeklindeki cam fanus yüzer.
• c) Kütlesi 50 gr olan cam bilye yüzer.
• d) Bu maddelerin suda yüzme ve batma durumları ile ilgili bir şey söylenemez.

Çünkü: ………………………………………………………………………………………………………..

Gaz Basıncı (3 m): Ayşe uçan balonunu evde dinamometre ile yere bağladığında dinamometre şekildeki gibi geriliyor. Ayşe dinamometrenin gerilimini 4 Newton olarak ölçüyor. Ayşe aynı uçan balonu evinin bulunduğu yerden daha yüksekte olan Zigana Dağında yere sabitlerse, dinamometrenin gerilmesini aşağıdakilerden hangisindeki gibi ölçer?

Basınç (5 m): I- Uçan balonun atmosferde yükseldikten bir süre sonra patlaması

II- Bir ağaçkakanın, şişirilmiş bir balonu gagası ile patlatması

III- Boş bir havuzun dibine bağlanan balonun, üzerine su ilave edilmesi ile büzülmesi.

Yukarıda verilen olaylardan hangisi ya da hangileri basınç etkisiyle gerçekleşmektedir?

• a) Yalnız I
• b) I ve II
• c) Yalnız III
• d) I, II, III*

Çünkü: ………………………………………………………………………………………………………..