Kavram Gelişim Ölçeği

Özet

Kavram Gelişim Ölçeği, 2008 yılında K. Avşalak tarafından hazırlanan bir yüksek lisans tezi (tez.yok.gov.tr) kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, özellikle 60-72 aylık okul öncesi dönemdeki çocukların kavram gelişimi düzeylerini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin temel kullanım amacı, deneysel bir çalışmada uygulanan müzik eğitiminin çocukların kavram gelişimi üzerindeki etkilerini ölçmek olmuştur.

Ölçek, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü bünyesinde yürütülen araştırma için geliştirilmiş olup, okul öncesi eğitim programlarının etkililiğini değerlendirmede kullanılabilecek, gelişimsel alanlara odaklanan bir araç niteliğindedir.

Anahtar Kelimeler

Kavram Gelişimi, Okul Öncesi Dönem, Müzik Eğitimi, Çocuk Gelişimi, Geliştirme Ölçeği, Bilişsel Gelişim.

Yazarlar

K. Avşalak.

Amaç

Kavram Gelişim Ölçeği’nin birincil amacı, 60-72 aylık çocukların bilişsel yeteneklerinin önemli bir bileşeni olan kavram gelişimi düzeylerini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, özellikle deneysel araştırmalarda, uygulanan eğitim programlarının (bu durumda müzik eğitiminin) kavramsal bilgi edinimi üzerindeki etkisini ölçmek için bir pre-test ve post-test aracı olarak kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, çocukların temel kavramları (renk, şekil, sayı, mekân vb.) anlama ve kullanma becerilerini nicel olarak belirleyerek, eğitimcilerin ve araştırmacıların gelişimsel ihtiyaçları tespit etmesine olanak sağlamıştır.

Yapı

Ölçek, Kavram Gelişimi psikolojik yapısını ölçmektedir. Kavram gelişimi, bireyin çevresindeki nesneleri, olayları ve ilişkileri anlamlandırmak için zihinsel kategoriler oluşturma sürecini ifade eder. Okul öncesi dönemde bu yapı genellikle aşağıdaki alt alanları içerir:

• Sınıflama ve Eşleştirme Yetenekleri: Nesneleri ortak özelliklerine göre gruplandırma.
• Sayı ve Nicelik Kavramları: Temel matematiksel düşünme becerileri.
• Mekân ve Zaman Kavramları: Uzamsal ilişkileri ve ardışıklığı anlama.
• Renk ve Şekil Kavramları: Temel görsel ayrımcılık.

Ölçek, bu bilişsel alanlardaki edinimi değerlendirerek, çocuğun genel kavramsal olgunluk düzeyine dair bilgi sunmayı hedefler.

Geçerlik

Sağlanan kaynak bilgide (Geçerlik: -) spesifik geçerlik katsayıları veya yöntemleri özetlenmemiştir. Ancak, bir yüksek lisans tezi (Yüksek lisans tezi) kapsamında geliştirilen bir ölçme aracı olduğu için, geçerlik çalışmalarının (kapsam geçerliği, yapı geçerliği veya uzman görüşü alma gibi) tezin metodoloji bölümünde detaylıca ele alınmış olması beklenmektedir.

Ölçeğin kapsam geçerliği, muhtemelen okul öncesi eğitim programlarının müfredatında yer alan temel kavramları temsil etme derecesi üzerinden sağlanmıştır. Detaylı geçerlik analizleri için Avşalak (2008) tezinin incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Sağlanan kaynak bilgide (Güvenirlik: -) spesifik güvenirlik bilgileri (iç tutarlılık katsayısı, test-tekrar test güvenilirliği vb.) belirtilmemiştir. Geliştirme aşamasındaki ölçeklerde, genellikle Cronbach Alfa katsayısı veya iki yarı güvenirlik yöntemleri kullanılarak iç tutarlılık analizleri yapılır.

Güvenirlik çalışmalarının sonuçları, ölçeğin 60-72 aylık çocuklarda kavram gelişimini ne derece tutarlı ölçtüğünü göstermektedir. Bu verilerin tamamına, ölçeğin geliştirildiği orijinal akademik çalışmadan ulaşılabilir.

Faktör Analizi

Kavram Gelişim Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü incelemek amacıyla gerçekleştirilmiş olası bir faktör analizi hakkında kaynakta bilgi bulunmamaktadır. Eğer ölçek birden fazla alt boyutu (örneğin, sayı kavramları ve mekân kavramları) ölçmek üzere tasarlanmışsa, bu alt boyutların birbirinden ayrışıp ayrışmadığını doğrulamak için Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi yapılmış olabilir. Bu analizler, ölçeğin ölçtüğü kavramsal yapının teorik beklentilerle uyumlu olup olmadığını ortaya koyar.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Araştırmacı tarafından spesifik bir çalışma için geliştirilmiş ölçek)

Format: Belirtilmemiş. (Yüksek ihtimalle, çocukların sözel yanıtlarını veya performanslarını puanlamaya dayalı bir değerlendirme formu veya derecelendirme ölçeği kullanılmıştır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Okul Öncesi Dönem Çocukları

Yaş Grubu: 60-72 aylık çocuklar

Popülasyon Detayları: Çalışma, genellikle kentsel bölgelerdeki anaokullarına devam eden çocukları kapsamıştır. Çalışmanın ana örneklemi, müzik eğitiminin etkisini incelemek üzere deney ve kontrol gruplarına ayrılmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek, bir eğitim programının (Müzik Eğitimi) etkisini ölçmek için deneysel desende ön test ve son test olarak kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel Yetenekler, Erken Çocukluk Eğitimi, Ölçek Geliştirme, Deneysel Çalışma, 60-72 Ay, Marmara Üniversitesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: K. Avşalak (Tezin yazıldığı dönemdeki bağlılık: Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Ölçek, 2008 yılında tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir.

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir tez çalışması için geliştirildiğinden, ticari kullanımı için telif hakkı veya ücret bilgisi genel olarak paylaşılmamıştır. Akademik veya araştırma amaçlı kullanımı için, tezin yazarı ve ilgili enstitüden izin alınması gerekebilir.

Kaynaklar

Bu ölçeğin geliştirilmesine dair temel referans aşağıdadır:

• Avşalak, K. (2008). Okul öncesi dönem 60-72 aylık çocuklara uygulanan müzik eğitiminin kavram gelişimi üzerindeki etkisinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: kavram-gelisim-olcegi-toad.pdf

Tezin YÖK Ulusal Tez Merkezi bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Kavram Gelişim Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme bilgileri (Derecelendirme: -), ölçeğin geliştirildiği Avşalak (2008) başlıklı yüksek lisans tezinin ekler bölümünde bulunabilir.