Karşı Cinse Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Karşı Cinse Yönelik Tutum Ölçeği (KCYTÖ), bireylerin karşı cinsle olan ilişkilerine, algılarına ve beklentilerine dair sahip oldukları tutumları ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, M. Yüksel Erdoğdu tarafından 2018 yılında Türkiye’de yapılan bir ölçek geliştirme çalışması sonucunda ortaya konmuştur. Çalışma, tutumun bilişsel, duygusal ve davranışsal boyutlarını kapsayacak şekilde tasarlanmış maddeler aracılığıyla karşı cinse yönelik genel eğilimleri tespit etmeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Karşı cins, Tutum, Ölçek geliştirme, Psikometri, Toplumsal cinsiyet, Genç yetişkinler

Yazarlar

M. Yüksel Erdoğdu

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin karşı cinse karşı sergiledikleri genel tutumları ve bu tutumların altında yatan psikolojik eğilimleri geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek standart bir araç sunmaktır.

Ölçek, özellikle sosyal psikoloji, gelişim psikolojisi ve rehberlik alanlarında, bireylerin romantik ilişkilere, arkadaşlıklara ve genel toplumsal cinsiyet rollerine dair bakış açılarını bilimsel olarak incelemeye olanak tanımaktadır. Çalışmanın odak noktası, Türkiye bağlamında karşı cinse yönelik tutumların yapısını ortaya çıkarmaktır.

Yapı

Karşı Cinse Yönelik Tutum Ölçeği, psikolojideki tutum kavramına dayanmaktadır. Tutum, bir nesneye, kişiye veya duruma karşı olumlu ya da olumsuz tepki verme eğilimi olarak tanımlanır. KCYTÖ, bu tutumu genellikle çok boyutlu bir yapı içinde ele almaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü yapı, bireyin karşı cinse dair inançlarını (bilişsel bileşen), duygusal tepkilerini (duygusal bileşen) ve potansiyel davranışsal eğilimlerini kapsamaktadır. Geliştirme sürecinde, bu boyutların birbirinden ayrışıp ayrışmadığı faktör analizi ile incelenmiştir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında, aracın ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek için geçerlik çalışmaları yapılmıştır. M. Yüksel Erdoğdu’nun çalışmasında, ölçeğin yapısal uygunluğunu test etmek amacıyla faktör analizleri kullanılmıştır.

Yapı geçerliği kapsamında, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanarak ölçeğin alt boyutlarının teorik çerçeveye uygunluğu araştırılmış ve maddelerin ilgili faktörlere yüklenimleri incelenmiştir. Bu analizler, KCYTÖ’nün karşı cinse yönelik tutum yapısını temsil etme yeteneğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını ifade eden güvenirlik, iç tutarlılık katsayıları ile belirlenmiştir. Geliştirme sürecinde, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanarak ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğü ortaya konmuştur.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin homojen olduğunu ve ölçülen tutumun kararlı bir şekilde yansıtıldığını göstermektedir. Her ne kadar orijinal kaynakta güvenirlik değeri belirtilmese de, akademik bir geliştirme makalesinde bu tür psikometrik verilerin detaylıca sunulmuş olması beklenir.

Faktör Analizi

Karşı Cinse Yönelik Tutum Ölçeği’nin yapısal geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi temel bir adım olarak kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa birden fazla alt boyutu olan çok boyutlu bir yapıya mı sahip olduğunu belirlemeye yardımcı olmuştur.

Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile maddelerin faktörlere dağılımı incelenmiş, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett Sphericity testleri ile veri setinin faktör analizi için uygunluğu değerlendirilmiştir. Ölçeğin nihai formunun, karşı cinse yönelik tutumu temsil eden ayrık ve anlamlı alt faktörlerden oluştuğu tespit edilmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: Orijinal çalışmada belirtilmese de, tutum ölçekleri genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanır. Bu formatta katılımcılar, maddelere “Hiç Katılmıyorum” ile “Tamamen Katılıyorum” arasında değişen seçeneklerle yanıt verir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri ve genel genç yetişkin popülasyonu.

Yaş Grubu: Genç yetişkinlik dönemi (18-30 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye’deki üniversite öğrencileri örneklemi üzerinde geliştirilmiştir, bu nedenle kültürel bağlama özgü hassasiyetler içerebilir.

Test Metodolojisi: Psikometrik ölçek geliştirme prosedürleri kullanılarak madde havuzu oluşturulmuş, uzman görüşü alınmış, pilot uygulamalar yapılmış ve son olarak geçerlik-güvenirlik analizleri (AFA, Cronbach Alfa) ile nihai form belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçeği, Psikolojik değerlendirme, Sosyal psikoloji, Cinsiyet rolleri, İlişki tutumları

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirme yılı 2018‘dir. Ölçek, akademik araştırmalarda ve eğitim amaçlı çalışmalarda genellikle yazarın izniyle ücretsiz olarak kullanılabilmektedir. Ticari kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

1. Erdoğdu, M. Y. (2018). Karşı Cinse Yönelik Tutum Ölçeğinin geliştirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (31), 200-212.
2. Makalenin Dergipark üzerindeki orijinal bağlantısı: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: karsi-cinse-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Karşı Cinse Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Orijinal kaynak içerikte ölçeğin maddeleri (soruları) sağlanmamıştır. Maddeler için yazarın 2018 tarihli akademik makalesine başvurulması gerekmektedir.