Karakter Eğitimine İlişkin Öz-Yeterlik Ölçeği

Özet

Karakter Eğitimine İlişkin Öz-Yeterlik Ölçeği, 2011 yılında Ebru Avcı tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçeğin temel amacı, ilköğretim kademesinde görev yapan sosyal bilgiler öğretmenlerinin, müfredat dahilinde verilmesi beklenen karakter eğitimi uygulamalarına dair algıladıkları yeterlik düzeylerini ve kendilerine olan inançlarını belirlemektir. Bu araç, öğretmenlerin karakter gelişimine yönelik pedagojik yaklaşımları uygulama becerilerine ilişkin öz-yeterlik algılarını nicel olarak ölçmeye odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Karakter Eğitimi, Öz-Yeterlik, Sosyal Bilgiler Öğretmeni, Ölçek Geliştirme, Öğretmen Yeterlikleri, İlköğretim.

Yazarlar

Ebru Avcı

Amaç

Karakter Eğitimine İlişkin Öz-Yeterlik Ölçeği’nin geliştirilmesinin birincil amacı, öğretmenlerin karakter eğitimine yönelik görevleri başarıyla yerine getirebileceklerine dair sahip oldukları inanç seviyesini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu inanç düzeyi, öğretmenlerin sınıf içindeki karakter eğitimi faaliyetlerine ne kadar motive olduklarını ve bu faaliyetleri ne kadar etkili uyguladıklarını doğrudan etkilemektedir.

Ölçek, özellikle ilköğretim sosyal bilgiler öğretmenlerinin karakter eğitimine özgü konuları (örneğin, dürüstlük, sorumluluk, saygı gibi değerlerin öğretimi) müfredata entegre etme, uygun yöntem ve teknikleri seçme ve öğrencilerin ahlaki gelişimini destekleme konusundaki yetkinlik algılarını ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, öğretmen eğitim programlarının ve mesleki gelişim ihtiyaçlarının belirlenmesine bilimsel bir zemin sağlamıştır.

Yapı

Ölçek, öz-yeterlik (Self-Efficacy) psikolojik yapısını temel alır. Öz-yeterlik, bireyin belirli bir eylemi veya görevi başarıyla yerine getirme yeteneğine dair kendi yargısı veya inancıdır. Bu ölçek özelinde, yapı, öğretmenin karakter eğitimini uygulamadaki yeterliliğine odaklanmıştır.

Ölçek, öğretmenlerin karakter eğitimine ilişkin farklı boyutlardaki öz-yeterlik algılarını ölçmeyi hedefler. Bu boyutlar genellikle; değerlerin öğretimi ve modellenmesi, sınıf yönetimi yoluyla karakter gelişimi sağlama, veli işbirliği ve öğrenci motivasyonunu artırma gibi pedagojik yeterlik alanlarını kapsamaktadır. Öz-yeterlik algısının yüksek olması, öğretmenin zorluklar karşısında daha dirençli olmasını ve daha fazla çaba göstermesini sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçek, 2011 yılında tamamlanan doktora tezi çalışması kapsamında geliştirildiği için, geçerlik çalışmaları bu akademik çalışma dahilinde yürütülmüştür. Geçerlik çalışmaları genellikle yapı geçerliği ve kapsam geçerliği yöntemlerini içermektedir. Yapı geçerliği için, ölçeğin teorik yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini görmek amacıyla açımlayıcı ve/veya doğrulayıcı faktör analizi tekniklerinin kullanıldığı varsayılmaktadır.

Kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak maddelerin ölçülmek istenen karakter eğitimi öz-yeterlik alanlarını ne ölçüde temsil ettiğinin belirlenmesiyle sağlanmıştır. Spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, uyum indeksleri veya korelasyon değerleri) tezin orijinal metninde detaylandırılmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, tutarlılık ve kararlılık düzeyini belirlemek amacıyla doktora tezi sürecinde gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık güvenirlik katsayısının hesaplanmasında yaygın olarak Cronbach Alfa katsayısının kullanıldığı beklenmektedir. Bu katsayı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik çalışmalarının sonuçları, Karakter Eğitimine İlişkin Öz-Yeterlik Ölçeği’nin ilgili öğretmen popülasyonunda tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını ortaya koymuştur. Ölçeğin güvenirlik düzeyi, psikometrik açıdan kabul edilebilir sınırlar içinde olmalıdır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak ve temel boyutlarını ortaya çıkarmak amacıyla faktör analizi teknikleri uygulanmıştır. Ölçek geliştirme çalışması olduğu için, başlangıçta Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak maddelerin altında yatan faktör yapısı belirlenmiş olmalıdır. Bu analiz, ölçeğin çok boyutlu mu yoksa tek boyutlu mu olduğunu saptamada kritik rol oynamıştır.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin Karakter Eğitimine yönelik Öz-Yeterlik yapısının kaç alt boyuttan oluştuğunu ve bu alt boyutların hangi maddelerle yüklendiğini göstermektedir. Bu detaylı psikometrik veriler, YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilen doktora tezinde mevcuttur.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Derecelendirme (Rating Scale). Derecelendirme formatı orijinal kaynakta belirtilmemiş olsa da, öz-yeterlik ölçekleri genellikle Likert tipi bir derecelendirme yapısı kullanır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler

Age Group: Çalışan yetişkinler (İlköğretim Sosyal Bilgiler Öğretmenleri)

Population Details: İlköğretim kademesinde görev yapan Sosyal Bilgiler öğretmenleri.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Instrument). Katılımcılar, karakter eğitimi görevlerini ne kadar yeterli yapabildiklerine dair algılarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Öz-Yeterliği, Değerler Eğitimi, Sosyal Bilgiler, Psikometri, Eğitim Bilimleri, Ebru Avcı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2011

İzinler: Ölçek, akademik bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir ve genellikle akademik çalışmalarda kullanım için yazarın iznine tabidir. Ticari kullanım için yazar Ebru Avcı ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlarda genellikle ücretsizdir.

Kaynaklar

• Avcı, E. (2011). İlköğretim sosyal bilgiler öğretmenlerinin karakter eğitimine dair öz-yeterliklerinin incelenmesi (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: karakter-egitimine-iliskin-oz-yeterlik-olcegi-toad.pdf

Tezin dijital kopyasına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Karakter Eğitimine İlişkin Öz-Yeterlik Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır.