Karakter Gelişim İndeksi

Özet

Karakter Gelişim İndeksi (KGI), bireylerin karakter özelliklerini ve ahlaki gelişim düzeylerini ölçmek amacıyla tasarlanmış bir psikolojik ölçektir. Bu ölçek, Ekşi ve arkadaşları tarafından 2017 yılında Türk kültürüne uyarlama ve geçerlik çalışması yapılarak Türkçeye kazandırılmıştır. Çalışma, özellikle Türk ergenler üzerindeki psikometrik özellikler incelenerek, ölçeğin genç nüfusta karakter gelişiminin farklı boyutlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirebildiğini göstermeyi amaçlamıştır. KGI, eğitim ve gelişim psikolojisi alanlarında gençlerin karakter eğitimine yönelik müdahalelerin etkinliğini belirlemede kritik bir araç olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Karakter Gelişim İndeksi, Karakter Gelişimi, Ergen, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Ahlaki Gelişim, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Halil Ekşi, İbrahim Demirci, Çiğdem Kaya, Fatma Ekşi.

Amaç

Karakter Gelişim İndeksi’nin temel amacı, ergen popülasyonunda karakterin çok boyutlu yapısını sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, özellikle bireylerin sorumluluk, dürüstlük, saygı, adalet ve şefkat gibi temel karakter erdemlerini ne ölçüde içselleştirdiğini ve davranışlarına yansıttığını belirlemeye odaklanır.

Bu ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması (Ekşi vd., 2017), orijinal ölçeğin kültürel bağlamda korunup korunmadığını ve Türk gençlerinin karakteristik özelliklerine uygunluğunu test etmeyi hedeflemiştir. Elde edilen veriler, okullarda yürütülen karakter eğitimi programlarının etkinliğini ölçmek ve gelişimsel ihtiyaçları tespit etmek için önemli bir zemin sunmaktadır.

Yapı

Karakter Gelişim İndeksi, genellikle çok boyutlu karakter kuramlarına dayanmaktadır. Karakter, sadece bilişsel veya duygusal bir süreçten ziyade, bireyin ahlaki yargılarını, duygusal tepkilerini ve eylemlerini kapsayan bütüncül bir yapı olarak ele alınır.

Ölçek, muhtemelen karakterin bilişsel, duyuşsal ve davranışsal bileşenlerini ölçen alt boyutlardan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar arasında ahlaki muhakeme, sosyal sorumluluk, öz denetim ve başkalarına karşı gösterilen empati gibi temel karakter erdemleri bulunmaktadır. Ölçeğin Türk ergenlerdeki yapısının, orijinal ölçeğin teorik çerçevesini destekleyip desteklemediği faktör analizleri ile incelenmiştir.

Geçerlik

Ekşi ve arkadaşlarının 2017 yılında yürüttüğü çalışmada, Karakter Gelişim İndeksi’nin Türk ergen popülasyonu için geçerliği detaylı olarak araştırılmıştır. Geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı karakter gelişimini ölçtüğünü kanıtlamak için kritik öneme sahiptir.

Yapılan psikometrik analizler kapsamında, yapı geçerliği büyük olasılıkla Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (AFA ve DFA) kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin alt boyutlarının teorik olarak beklenen yapıyı koruduğunu ve maddelerin ilgili faktörlere yeterince yüklendiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, ölçüt bağıntılı geçerlik ve ayırt edici geçerlik gibi ek geçerlik türleri de ölçeğin sağlamlığını desteklemek amacıyla kullanılmış olabilir.

Güvenirlik

Ölçek uyarlama çalışmalarının temel bileşenlerinden biri olan güvenirlik, Karakter Gelişim İndeksi’nin tutarlılığını değerlendirmek için incelenmiştir. Güvenirlik, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde gruplarıyla benzer sonuçlar üretme kapasitesini gösterir.

Genellikle iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri, ölçeğin toplam puanı ve alt boyutları için hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin maddelerinin homojen olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü işaret eder. Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki stabilitesini belirlemek amacıyla test-tekrar test güvenirliği de rapor edilmiş olabilir, bu da ölçek puanlarının zamana karşı ne kadar kararlı olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Ekşi ve arkadaşlarının uyarlama çalışması, Karakter Gelişim İndeksi’nin Türk kültüründeki faktör yapısını incelemeyi gerektirmiştir. Bu süreç, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de geçerli olup olmadığını doğrulamak için hayati öneme sahiptir.

Yapılan faktör analizleri, ölçeğin teorik olarak belirlenen karakter boyutlarına uygun bir faktör yapısı sergilediğini kanıtlamıştır. Bu analizler sonucunda, ölçeğin çok boyutlu yapısının, Türk ergen örnekleminde de tutarlı olduğu ve kültürlerarası adaptasyonun başarılı olduğu sonucuna varılmıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal derecelendirme bilgisi eksik olduğundan, uyarlama çalışmalarında yaygın kullanılan format belirtilmiştir.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal Dil (Bilinmiyor, muhtemelen İngilizce veya başka bir Avrupa dili)

Popülasyon Grubu: Öğrenciler

Yaş Grubu: Ergenler (Lise öğrencileri)

Popülasyon Detayları: Türk eğitim sistemindeki ortaöğretim öğrencileri (ergenlik dönemi).

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği

Anahtar Kelimeler

Karakter Eğitimi, Öz Bildirim, Ahlak Gelişimi, Psikolojik Ölçüm, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Halil Ekşi (Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye. Çalışmanın yapıldığı dönemdeki kurum bilgisi baz alınmıştır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için sorumlu yazar Halil Ekşi ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlar için ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Test Yılı: Uyarlama ve psikometrik özellikler çalışmasının yayın yılı 2017’dir.

Referanslar

Karakter Gelişim İndeksi’nin Türk ergenlerdeki psikometrik özelliklerinin incelendiği temel referans aşağıdadır:

• Ekşi, H , Demirci, İ , Kaya, Ç . ve Ekşi, F . (2017). Karakter Gelişim İndeksi’nin Türk Ergenlerdeki Psikometrik Özellikleri. Ege Eğitim Dergisi, 18(2), 476-500. DOI: https://doi.org/10.12984/egeefd.284832

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: karakter-gelisim-indeksi-toad.pdf

Karakter Gelişim İndeksi Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin madde içerikleri, orijinal kaynak içeriğinde sağlanmamıştır. Maddelere erişim için yayımlanmış makaleye veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.