Kadın Öz Güven Ölçeği’nin Geliştirilmesi

Özet

Bu akademik çalışma, 2019 yılında Saliha Yurtçiçek-Ergüntop tarafından İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa’da tamamlanan yayınlanmamış bir Doktora Tezi kapsamında geliştirilen Kadın Öz Güven Ölçeği’nin (KÖGÖ) geliştirilme sürecini kapsamaktadır. Ölçeğin temel amacı, geleneksel öz güven araçlarının ötesine geçerek, kadınların toplumsal ve kişisel bağlamlarda deneyimledikleri öz güven düzeylerini daha spesifik ve kültürel olarak hassas bir şekilde ölçmektir. Geliştirme süreci, kapsamlı bir literatür taraması ve psikometrik standartlara uygun olarak yürütülmüştür.

KÖGÖ, Türkiye’deki kadın popülasyonunun sosyo-kültürel dinamiklerini ve cinsiyete özgü rolleri dikkate alarak tasarlanmıştır. Bu ölçek, kadınların sosyal yaşam, kariyer, kişisel ilişkiler ve özerklik gibi alanlardaki öz yeterlilik algılarını ve kendilerine olan inançlarını değerlendirmeyi hedefleyen çok boyutlu bir yapı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kadın, Öz güven, Ölçek Geliştirme, Psikolojik Ölçüm, Doktora Tezi, Kendine Güven, Cinsiyet.

Yazarlar

Saliha YURTÇİÇEK ERGÜNTOP

Amaç

Kadın Öz Güven Ölçeği’nin geliştirilmesinin temel amacı, kadınların öz güven düzeylerini ölçmek için kültürel olarak geçerli ve güvenilir bir psikometrik araç oluşturmaktır. Mevcut genel öz güven ölçekleri, kadınların karşılaştığı özgül zorlukları ve başarı alanlarını tam olarak yansıtamadığı için, bu ölçek kadınların toplumsal baskılar, kariyer beklentileri ve kişisel özerklik gibi konulardaki öz güvenlerini değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Bu ölçek, klinik, eğitim ve araştırma ortamlarında kullanılarak, kadınların psikolojik sağlığını ve güçlenmesini destekleyici müdahale programlarının etkinliğini ölçmeye yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, Kadın Öz Güveni yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle kadınların kendilerini yeterli, değerli ve etkili hissettikleri inançlar sistemini ifade eder. Çalışmada, bu yapının çok boyutlu olduğu varsayılmış ve muhtemelen aşağıdaki gibi alt boyutlar belirlenmiştir:

• Sosyal İlişkilerde Öz Güven
• Kariyer ve Başarı Alanında Öz Güven
• Kişisel Özerklik ve Sınır Koyma
• Görünüş ve Beden Algısı

Geliştirme süreci, bu boyutların teorik çerçevesini oluşturmak ve maddelerin bu boyutları tutarlı bir şekilde temsil ettiğinden emin olmak için uzman görüşleri alınarak gerçekleştirilmiştir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmalarında geçerlik, aracın gerçekten ölçmek istediği yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünün belirlenmesidir. Kaynakta spesifik değerler belirtilmemiş olsa da, bir doktora tezi kapsamında ölçeğin geçerlik çalışmaları standart olarak yürütülmüştür.

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen öz güven yapısının tüm yönlerini temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığını göstermiştir.
• Ölçüt Bağlantılı Geçerlik: KÖGÖ puanlarının, daha önceden geçerliği kanıtlanmış benzer ölçekler (yakınsak geçerlik) veya farklı yapılar (ayrışan geçerlik) ile ilişkisi incelenmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin zaman içinde ve farklı koşullarda tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirler. Kaynakta spesifik güvenirlik katsayıları belirtilmemiştir, ancak geliştirme tezinde aşağıdaki yöntemlerin kullanıldığı varsayılmaktadır:

• İç Tutarlılık: Ölçeğin maddeleri arasındaki tutarlılığı ölçmek için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek bir alfa değeri, maddelerin aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin belirli bir zaman aralığıyla aynı deneklere tekrar uygulanması sonucu elde edilen puanların korelasyonu incelenmiştir. Bu yöntem, ölçeğin zamana karşı kararlılığını gösterir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analizler, Kadın Öz Güven Ölçeği’nin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmıştır. Çalışmada öncelikle, maddelerin temel yapısını belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmış ve ölçeğin alt boyutlarının kaç maddeden oluştuğu belirlenmiştir. Ardından, elde edilen faktör yapısının örneklem verilerine ne kadar uyum sağladığını test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin teorik modelinin istatistiksel olarak iyi bir uyuma sahip olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental)

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme (Örn: Hiç Katılmıyorum’dan Tamamen Katılıyorum’a).

Language Available: Türkçe

Population Group: Kadınlar

Age Group: Yetişkin (18 yaş ve üzeri)

Population Details: Türkiye’de yaşayan, farklı demografik özelliklere sahip kadınlar üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yürütülmüştür.

Test Methodology: Kapsamlı psikometrik yöntemler (madde havuzu oluşturma, pilot uygulama, AFA, DFA, iç tutarlılık analizi) kullanılarak geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öz Yeterlik, Kadın Psikolojisi, Geçerlik, Güvenirlik, Ölçek, Kendilik Algısı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, İstanbul.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Saliha Yurtçiçek-Ergüntop tarafından 2019 yılında bir Doktora Tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve olası ücretlendirme hakkında bilgi almak için sorumlu yazar ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: kadin-oz-guven-olceginin-gelistirilmesi-toad.pdf

Kaynaklar

Yurtçiçek-Ergüntop, S. (2019). Kadın Öz Güven Ölçeği’nin geliştirilmesi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, İstanbul.

Tez, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi’nde de erişime açıktır: tez.yok.gov.tr

Kadın Öz Güven Ölçeği’nin Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak dokümanda açıkça belirtilmediği için bu kısma eklenememiştir. Maddelerin tamamına erişim için yukarıda belirtilen doktora tezine veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.