İşyerinde Kişilerarası Çatışma Ölçeği

Özet

İşyerinde Kişilerarası Çatışma Ölçeği, örgütsel bağlamlarda çalışanlar arasında yaşanan olumsuz ve çatışmacı etkileşimlerin sıklığını ve düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, Aytaç ve Başol (2018) tarafından Türkiye’deki işgücü örnekleminde yapılan bir çalışma sonucunda oluşturulmuş ve geçerlik ile güvenirlik analizleri başarıyla tamamlanmıştır. Temel olarak tartışma, kaba davranışlar ve hoş olmayan eylemler gibi açık kişilerarası çatışma davranışlarının raporlanma sıklığına odaklanmaktadır. Dört maddeden oluşan bu kısa ölçek, işyeri psikolojisi ve örgütsel davranış alanlarında çatışma yönetimini ve çalışma ortamının kalitesini değerlendirmede kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

İşyeri, Kişilerarası Çatışma, Örgütsel Davranış, Ölçek Geliştirme, Psikometri, İş Stresi, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Aytaç, S., Başol, O.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, işyerinde çalışanlar arasında vuku bulan negatif sosyal etkileşimleri, özellikle de açık çatışma davranışlarını ölçmek için kısa, pratik ve güçlü psikometrik özelliklere sahip bir araç sunmaktır. Bu ölçek, yöneticilere ve araştırmacılara, işyeri ortamındaki gerilim seviyesini ve çalışanların maruz kaldığı olumsuz muamele sıklığını tespit etme imkanı sağlamaktadır.

Ölçek, çatışmanın sıklığını nicel olarak belirleyerek, örgütsel müdahalelerin etkinliğini değerlendirmede ve çalışma ortamındaki potansiyel risk faktörlerini belirlemede önemli bir rol oynamaktadır. Çalışma, ölçeğin Türkçe literatüre kazandırılması ve uluslararası alanda kullanılan benzer yapıları Türkiye bağlamına adapte etme ihtiyacından doğmuştur.

Yapı

İşyerinde Kişilerarası Çatışma Ölçeği, tek boyutlu bir yapı ölçmektedir: İşyerinde yaşanan açık ve doğrudan kişilerarası çatışma sıklığı. Bu yapı, çalışanların tartışmalara girme, yüksek sesle muamele görme, kaba davranışlara maruz kalma ve hoş olmayan eylemlere tanık olma gibi deneyimlerini kapsamaktadır. Ölçek maddeleri, çatışmanın dolaylı veya gizli biçimlerinden ziyade, bireylerin doğrudan yaşadığı veya maruz kaldığı olumsuz etkileşimlere odaklanmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerlik çalışmaları, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen uyum indeksleri, tek faktörlü yapının veriyle mükemmel bir uyum sergilediğini göstermektedir. Başlıca geçerlik istatistikleri şunlardır:

• X2/sd (Ki-Kare/Serbestlik Derecesi Oranı): 1.36 (Mükemmel uyum için 3.0 veya altı kabul edilir).
• RMSEA (Yaklaşık Hata Karelerinin Ortalama Kökü): 0.045 (İyi uyum için 0.08 veya altı kabul edilir).
• NFI (Normlaştırılmış Uyum İndeksi): 0.99.
• NNFI (Normlaştırılmamış Uyum İndeksi): 0.99.
• CFI (Karşılaştırmalı Uyum İndeksi): 0.99 (Mükemmel uyum için 0.95 veya üzeri kabul edilir).
• GFI (İyilik Uyum İndeksi): 0.99.
• AGFI (Düzeltilmiş İyilik Uyum İndeksi): 0.96.

Bu değerler, İşyerinde Kişilerarası Çatışma Ölçeği’nin kuramsal olarak öngörülen tek boyutlu yapıyı güçlü bir şekilde desteklediğini ve yüksek düzeyde yapısal geçerlik taşıdığını kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı, Cronbach’s Alpha değeri ile hesaplanmıştır. Yapılan analiz sonucunda elde edilen Cronbach’s Alpha değeri 0.866 olarak rapor edilmiştir. Bu katsayı, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü göstermekte olup, psikolojik ölçme araçları için kabul edilebilir güvenirlik sınırlarının oldukça üzerinde yer almaktadır.

Yüksek iç tutarlılık değeri, ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar üretme yeteneğine sahip olduğunu ve araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir. Bu durum, özellikle kısa ve öz maddelerden oluşan bir ölçek için güçlü bir psikometrik kanıt teşkil etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışması kapsamında Aytaç ve Başol (2018), ölçeğin tek faktörlü yapısını test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanmışlardır. DFA sonuçları, ölçeğin tek bir yapıyı temsil ettiğini ve tüm maddelerin bu tek faktöre yüksek yükler verdiğini ortaya koymuştur. Uyum indekslerinin (özellikle RMSEA ve CFI değerleri) mükemmel olması, faktör yapısının sağlamlığını ve teorik beklentilerle uyumunu doğrulamaktadır.

Ölçek

Test Türü:

Geliştirme (Özgün Türkçe ölçek adaptasyonu/geliştirilmesi).

Format:

Kısa, öz-bildirim ölçeği (4 madde).

Mevcut Dil:

Türkçe.

Popülasyon Grubu:

Çalışan Yetişkinler.

Yaş Grubu:

Yetişkin işgücü.

Popülasyon Detayları:

Çeşitli sektörlerde çalışan genel işgücü örneklemi.

Test Metodolojisi:

5’li Likert tipi derecelendirme (1: hiçbir zaman – 5: her zaman).

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Psikoloji, İşyeri Şiddeti, Negatif Etkileşimler, Ölçekleme, Psikometrik Özellikler, Cronbach’s Alpha, DFA.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı:

Veri mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri:

Sorumlu yazarın e-posta adresi: [email protected]

Yazışma Adresi:

Oğuz Başol (Sorumlu Yazar).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

2018 (Geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yayın yılı).

İzinler ve Ücret:

Ölçeğin akademik araştırmalarda kullanımı için yazarla iletişime geçilmesi önerilir.

Referanslar

Aytaç, S. ve Başol, O. (2018). İşyerinde Kişilerarası Çatışma Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Yönetim Bilimler Dergisi, 16(32), 471-483.

Makalenin orijinal tam metnine şu adresten ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: isyerinde-kisilerarasi-catisma-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

İşyerinde Kişilerarası Çatışma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Derecelendirme: 1: hiçbir zaman – 5: her zaman

1. İş yerinde kişilerle hangi sıklıkla tartışmalara girersiniz?
2. İş yerinde kişiler size hangi sıklıkla bağırır?
3. İş yerinde kişiler size hangi sıklıkla kaba davranır?
4. İş yerinde kişiler size hangi sıklıkla hoş olmayan şeyler yapar?