İstismar Farkındalık Ölçeği-Ebeveyn Formu

Özet

İstismar Farkındalık Ölçeği-Ebeveyn Formu, Serpil Pekdoğan tarafından 2017 yılında geliştirilmiş bir ölçek geliştirme çalışmasının ürünüdür. Bu araç, ebeveynlerin çocuk istismarı ve ihmali konularındaki bilgi düzeylerini ve farkındalık seviyelerini objektif bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında ebeveynlerin istismar türlerine yönelik duyarlılıklarını ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Ölçeğin geliştirme süreci, psikometrik özelliklerinin (geçerlik ve güvenirlik) belirlenmesine odaklanmıştır. Bu form, ebeveynlerin çocuklarını koruma ve istismarı önleme rollerini desteklemek amacıyla tasarlanmış pedagojik ve psikolojik değerlendirmeler için kritik bir araç olarak kabul edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

İstismar Farkındalığı, Çocuk İstismarı, Ebeveyn Formu, Ölçek Geliştirme, Psikometri, İhmal, Serpil Pekdoğan.

Yazarlar

Serpil Pekdoğan

Amaç

İstismar Farkındalık Ölçeği-Ebeveyn Formu’nun temel amacı, ebeveynlerin çocuk istismarı ve ihmali konularındaki mevcut bilgi ve algı düzeylerini belirlemektir. Bu ölçek, farklı istismar türlerini (fiziksel, duygusal, cinsel istismar ve ihmal) kapsayan kapsamlı bir değerlendirme sunarak, eğitim programlarının ve önleyici müdahalelerin etkinliğini ölçmek için bir temel sağlamayı hedeflemektedir.

Ölçek, aynı zamanda, ebeveynlerin istismar belirtilerini tanıma yeteneklerini ve bu tür durumlarla karşılaştıklarında izleyecekleri prosedürlere dair farkındalıklarını saptayarak, toplumsal bilinçlendirme çalışmalarına bilimsel veri sunmayı amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, çok boyutlu bir yapı olan “İstismar Farkındalığı” kavramını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle ebeveynlerin sahip olduğu üç ana bilgi alanını kapsamaktadır:

• İstismar Tanımlamaları: Farklı istismar türlerinin (fiziksel, cinsel, duygusal) ve ihmalin doğru şekilde tanımlanması.
• Risk Faktörleri Bilgisi: İstismara yol açabilecek çevresel, ailevi ve bireysel risk faktörlerinin farkında olma.
• Müdahale ve Önleme Bilgisi: İstismar durumunda yapılması gerekenler, yasal yükümlülükler ve önleyici davranışlar hakkında bilgi sahibi olma.

Geçerlik

Kaynak içerikte Geçerlik bilgisi spesifik olarak belirtilmemiştir. Ancak, 2017 yılında yayımlanan ölçek geliştirme çalışması kapsamında, ölçeğin yapısal uygunluğunu kanıtlamak amacıyla kapsamlı geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Bu çalışmalar tipik olarak şunları içerir:

• Kapsam Geçerliği: Uzman görüşleri alınarak maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğinin değerlendirilmesi.
• Yapı Geçerlik: Faktör analizi teknikleri kullanılarak ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları doğrulayıp doğrulamadığının incelenmesi.
• Ölçüt Bağlantılı Geçerlik: Ölçeğin skorlarının, istismar farkındalığı ile ilişkili olduğu bilinen diğer değişkenler veya mevcut ölçeklerle korelasyonunun incelenmesi.

Güvenirlik

Kaynak içerikte Güvenirlik bilgisi spesifik olarak belirtilmemiştir. Bir geliştirme çalışması olarak, İstismar Farkındalık Ölçeği-Ebeveyn Formu’nun iç tutarlılık ve zamana karşı kararlılık (test-tekrar test) gibi güvenirlik analizlerinden geçirilmiş olması beklenir. Tipik olarak kullanılan güvenirlik yöntemleri şunlardır:

• İç Tutarlılık Katsayısı: Ölçek maddelerinin birbirleriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösteren Cronbach Alfa değerinin hesaplanması.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verip vermediğinin belirlenmesi.
• Madde Analizi: Her bir maddenin genel ölçek puanına katkısının ve ayırt ediciliğinin incelenmesi.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışmalarının temel adımlarından biri olan Faktör Analizi, İstismar Farkındalık Ölçeği-Ebeveyn Formu’nun altında yatan boyutları ortaya çıkarmak amacıyla kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısını desteklemeyi ve her bir alt boyutun hangi maddelerden oluştuğunu belirlemeyi amaçlar.

Çalışmada büyük olasılıkla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanarak ölçeğin nihai boyut sayısı belirlenmiş; ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının uygunluğu ve model uyum indeksleri test edilmiştir. Bu süreç, ölçeğin yapısal geçerliğinin temelini oluşturur.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme Çalışması / Öz Bildirim Ölçeği

Format: Ölçek geliştirme çalışmasının detayları makalede yer almaktadır. Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir, ancak genellikle Likert tipi bir derecelendirme (örneğin, 3’lü veya 5’li) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Ebeveynler

Age Group: Çocuk sahibi olan yetişkinler (Ebeveyn rolündeki bireyler).

Population Details: Ölçek, çocuk istismarı farkındalığını ölçmek üzere Türkiye’deki ebeveyn popülasyonu üzerinde standardize edilmiştir.

Test Methodology: Ölçek maddeleri, ilgili literatür taraması ve uzman görüşleri temel alınarak oluşturulmuş, ardından psikometrik analizler (geçerlik ve güvenirlik) ile son formu verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Çocuk Koruma, Önleyici Programlar, Ebeveyn Eğitimi, Psikolojik Değerlendirme, Akademik Bakış, İstismar.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İlgili yazar Serpil Pekdoğan ile belirtilen e-posta adresi üzerinden iletişime geçilebilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Serpil Pekdoğan tarafından geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari olmayan veya akademik amaçlı kullanımlarda dahi yazarın izninin alınması önemlidir.

Test Yılı: 2017

Ücret: Bilinmiyor (Genellikle akademik çalışmalarda izin alındıktan sonra ücretsizdir.)

Kaynakça

Pekdoğan, S. (2017). İstismar Farkındalık Ölçeği Ebeveyn Formu: Ölçek geliştirme çalışması. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (62), 173-185.

Ölçeğin orijinal PDF dosyaları aşağıdaki linklerden indirilebilir:

• istismar-farkindalik-olcegi-ebeveyn-formu-toad.pdf
• istismar-farkindalik-olcegi-ebeveyn-formu-toad.pdf

İstismar Farkındalık Ölçeği-Ebeveyn Formu Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için yazarın orijinal makalesine (Pekdoğan, 2017) başvurulması gerekmektedir.