İstatistik Öz Yeterlilik İnanç Ölçeği

Özet

İstatistik Öz Yeterlilik İnanç Ölçeği, bireylerin çeşitli istatistiksel görevleri başarıyla tamamlama yeteneklerine olan inançlarını ölçmek amacıyla Türkiye örneklemine uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçeğin uyarlama çalışması Nur Esra Sevimli ve Eda Aydın tarafından 2017 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu ölçek, öğrencilerin istatistik derslerine yönelik motivasyonlarını, tutumlarını ve akademik başarılarını yordamada kullanılan temel bir ölçektir.

Ölçek, özellikle yükseköğretim düzeyinde, sosyal bilimler ve fen bilimleri gibi alanlarda istatistik eğitimi alan öğrencilerin kendi yeterlilik algılarını değerlendirmeyi hedefler. Yüksek öz yeterlilik inancı, genellikle daha az istatistik kaygısı ve daha yüksek başarı ile ilişkilendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

İstatistik, Öz Yeterlilik, İnanç, Psikometrik Araç, Uyarlama, Eğitim Psikolojisi, İstatistiksel Kaygı.

Yazarlar

Nur Esra Sevimli, Eda Aydın.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, katılımcıların istatistiksel işlemler (veri analizi, yorumlama, hipotez test etme) karşısındaki algılanan yeterlilik düzeylerini ölçmektir. Bu ölçüm, istatistik eğitiminde öğrencilerin karşılaştığı zorlukları anlamak ve pedagojik yaklaşımları iyileştirmek için temel veriler sunar.

Ölçek, ayrıca araştırmacılara, öğrencilerin istatistiksel performansını etkileyen bilişsel ve duyuşsal faktörler arasındaki ilişkileri inceleme imkanı sağlamaktadır. Bu bağlamda, ölçek puanları akademik danışmanlık ve müdahale programlarının tasarlanmasında önemli bir gösterge olarak kullanılabilir.

Yapı

İstatistik Öz Yeterlilik İnanç Ölçeği, Albert Bandura‘nın geliştirdiği Sosyal Bilişsel Teori çerçevesinde yer alan öz yeterlilik kavramına dayanır. Bu yapı, bireyin zorlu veya karmaşık istatistiksel görevleri başarıyla yerine getirebileceğine dair kişisel inancını temsil eder.

Ölçek, genel istatistiksel yeterlilikten ziyade, spesifik görevlere (örneğin, bir SPSS çıktısını yorumlama, bir regresyon analizi yapma) yönelik inançları hedef alarak, yapının alan özgüllüğünü korur. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin boyutluluğunu koruyarak, bu inancın farklı istatistiksel beceri türlerine nasıl yayıldığını araştırmıştır.

Geçerlik

Uyarlama sürecinde, ölçeğin Türkiye örnekleminde kültürel ve dilsel eşdeğerliğinin sağlanmasının ardından yapı geçerliği çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü gösterir. Bu amaçla genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) teknikleri kullanılmıştır.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin faktör yapısının orijinal ölçekle tutarlılık gösterdiği ve maddelerin yeterli faktör yüklerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, ölçek puanlarının diğer ilgili yapılarla (örneğin, akademik başarı veya istatistiksel okuryazarlık) beklenen yönde korelasyon göstermesiyle ölçüt bağıntılı geçerliği de desteklenmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek için gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık, ölçekteki tüm maddelerin aynı temel yapıyı ölçme derecesini ifade eder ve genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile rapor edilir.

Başarılı bir psikometrik araç uyarlamasında, ölçeğin Cronbach Alfa değerinin kabul edilebilir düzeylerin (genellikle 0.70 ve üzeri) üzerinde olması beklenir. Bu durum, ölçekten elde edilen puanların tutarlı olduğunu ve ölçüm hatasının düşük olduğunu gösterir. Ölçeğin zamansal kararlılığını incelemek amacıyla ise test-tekrar test güvenirlik çalışmasının yapıldığı varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

İstatistik Öz Yeterlilik İnanç Ölçeği’nin Türkçe formunun faktör yapısı, uyarlama çalışmasında detaylı olarak incelenmiştir. Faktör analizi, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu belirlemede merkezi bir rol oynamıştır. Çoğu öz yeterlilik ölçeği birden fazla alt boyuta sahip olabilir; bu alt boyutlar genellikle istatistiksel kavramları anlama, istatistiksel hesaplamaları yapma ve istatistiksel sonuçları yorumlama gibi alanlara ayrılır.

Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin orijinal yapısına benzer bir faktör yapısının Türk örnekleminde de doğrulandığı ve bu yapının istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirtilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin yapısal geçerliğinin güçlü olduğunu teyit eder.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kaynakta spesifik olarak belirtilmemiş olsa da, öz yeterlilik ölçekleri için yaygın olarak kullanılan 5 veya 7 noktalı Likert Tipi derecelendirme formatının kullanıldığı varsayılmaktadır. Katılımcılar, maddelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Mevcut Diller: Türkçe (Türkiye örneklemine uyarlanmıştır).

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri.

Yaş Grubu: Genç yetişkinler (Genellikle 18-25 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında istatistik veya nicel araştırma yöntemleri derslerini alan lisans ve lisansüstü öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Öz Yeterlilik, İstatistik Eğitimi, Psikometri, Faktör Analizi, Güvenirlik, Öz Yargı, İstatistik.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nur Esra Sevimli

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlantı E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik veya ticari olmayan araştırmalarda kullanımı için izinlerin sorumlu yazar (Nur Esra Sevimli) ile iletişime geçilerek alınması tavsiye edilmektedir.

Kaynaklar

Sevimli, N. E., ve Aydın, E. (2017). İstatistik Öz Yeterlilik İnanç Ölçeğinin Türkiye örneklemine uyarlanması. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 8(16), 44 – 57.

Bu çalışmanın orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: istatistik-oz-yeterlilik-inanc-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

İstatistik Öz Yeterlilik İnanç Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, telif hakkı kısıtlamaları veya gizlilik nedeniyle bu içerikte sunulmamıştır. Ölçek maddelerinin tamamına erişim sağlamak için lütfen kaynakçada belirtilen orijinal makaleye başvurunuz.