İstatistik Dersine Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

İstatistik Dersine Yönelik Tutum Ölçeği (İDYTÖ), yükseköğretim öğrencilerinin istatistik dersine karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri ölçmek amacıyla 2017 yılında geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, Salihova ve Memmedova tarafından, istatistik eğitiminin akademik başarısı üzerindeki tutumun kritik rolünü vurgulamak ve bu alandaki tutumları bilimsel yöntemlerle değerlendirmek üzere literatüre kazandırılmıştır.

Bu geliştirme çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerini, özellikle de geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermektedir. İDYTÖ, öğrencilerin derse olan ilgilerini, algılanan zorluk düzeylerini ve istatistiğin gelecekteki faydasına dair inançlarını kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

İstatistik tutumu, ölçek geliştirme, psikolojik yapı, akademik başarı, istatistik eğitimi, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Südabe Salihova, Vusale Memmedova.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversite düzeyindeki öğrencilerin istatistik dersine yönelik olumlu veya olumsuz tutum düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir. İstatistik dersine yönelik tutumların ölçülmesi, eğitimcilerin öğrencilerin motivasyon ve kaygı düzeylerini anlamalarına olanak tanır.

Elde edilen veriler, öğretim yöntemlerinin öğrenci ihtiyaçlarına göre ayarlanmasına, istatistik kaygısını azaltmaya yönelik müdahalelerin geliştirilmesine ve böylece istatistik derslerinde akademik başarının artırılmasına yönelik stratejiler oluşturulmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Yapı

İstatistik Dersine Yönelik Tutum Ölçeği’nin ölçtüğü psikolojik yapı, öğrencilerin “İstatistik Dersine Yönelik Tutumu”dur. Bu tutum, genellikle üç ana bileşenden oluşmaktadır: Duygusal Tepkiler (derse karşı hissedilen ilgi, sıkıntı veya kaygı), Bilişsel Değerlendirmeler (dersin faydalı veya gereksiz olduğu inancı) ve Davranışsal Eğilimler (derse katılma veya kaçınma isteği).

Ölçek, bu çok boyutlu yapıyı yakalamayı hedefleyerek, öğrencilerin yalnızca derse karşı hissettikleri genel duyguyu değil, aynı zamanda istatistiksel yeterlilik algılarını da değerlendirmektedir. Bu yapı, öğrencinin dersi öğrenme motivasyonunu ve süreçteki direnç düzeyini yansıtan kritik bir göstergedir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında, İstatistik Dersine Yönelik Tutum Ölçeği’nin geçerliğini sağlamak amacıyla çeşitli analizler yapılmıştır. İçerik geçerliği, alanında uzman akademisyenlerin görüşleri alınarak, maddelerin ölçülmek istenen tutum yapısını ne derece temsil ettiğinin belirlenmesiyle sağlanmıştır.

Yapı geçerliği ise, ölçeğin teorik olarak varsayılan boyutlarını ampirik olarak test etmek için kullanılmıştır. Bu süreçte genellikle Faktör Analizi yöntemleri (Açımlayıcı ve Doğrulayıcı) kullanılarak ölçek maddelerinin beklenen alt boyutlar altında toplandığı ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu gösterilmiştir. Ancak, orijinal kaynakta bu analizlere dair spesifik katsayılar (örneğin, faktör yükleri veya uyum indeksleri) detaylandırılmamıştır.

Güvenirlik

İDYTÖ’nün güvenirlik analizleri, ölçekten elde edilen puanların iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını değerlendirmeyi içermiştir. İç tutarlılık güvenirliği, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar homojen bir şekilde ölçtüğünü belirlemek için en yaygın kullanılan yöntemdir.

Bu bağlamda, ölçeğin genel Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin güvenilir bir ölçüm sağladığını ve tutarlı olduğunu işaret eder. Ayrıca, puanların farklı zamanlarda tekrar uygulandığında benzer sonuçlar verip vermediğini test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirliğinin de incelenmiş olması beklenmektedir.

Faktör Analizi

İstatistik Dersine Yönelik Tutum Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak için Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Geliştirme aşamasında, ölçeğin temel boyutlarını keşfetmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA sonuçları, istatistik tutumu yapısının kaç farklı alt faktörden oluştuğunu ve hangi maddelerin hangi faktör altında toplandığını belirlemiştir.

AFA ile elde edilen faktör yapısının teorik modele ne kadar uyduğunu doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) de gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, ölçeğin istatistik dersine yönelik tutumu çok boyutlu bir perspektifle, sağlam bir yapısal temel üzerinde ölçtüğünü kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Öğrenci Tutum Ölçeği)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Kesin derecelendirme basamağı orijinal yayında belirtilmemiştir, ancak tipik olarak 5’li veya 7’li Likert formatı kullanılır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Üniversite öğrencileri

Age Group: Genç Yetişkinler (Yaklaşık 18-30 yaş arası)

Population Details: Çeşitli disiplinlerde eğitim gören ve müfredatlarında istatistik dersi bulunan yükseköğretim öğrencileri.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale) metoduyla uygulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçümü, psikometrik özellikler, istatistik kaygısı, eğitim psikolojisi, faktör analizi, öğrenci algısı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar Südabe Salihova’nın makalede belirtilen akademik iletişim adresi.

Correspondence Address: Makalenin yayınlandığı dönemdeki sorumlu yazarın kurumsal adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Salihova ve Memmedova tarafından 2017 yılında yayımlanan bir makale ile tanıtılmıştır. Test yılı 2017‘dir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle orijinal kaynağa (Salihova & Memmedova, 2017) uygun atıf yapılması gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için yazarlardan resmi izin alınması tavsiye edilir.

Kaynaklar

Salihova, S. ve Memmedova, V. (2017). Öğrencilerin istatistik dersine yönelik tutumları: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Akademik Bakış Dergisi, 59, 116-127.

Makalenin orijinal PDF bağlantısı: akademikbakis.org

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: istatistik-dersine-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

İstatistik Dersine Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynakta doğrudan listelenmemiştir. Maddelerin tam listesi için Salihova ve Memmedova (2017) tarafından yayımlanan makaleye veya yukarıda bağlantısı verilen ölçek PDF dokümanına başvurulması gerekmektedir.