İşletim Sistemleri ve Uygulamaları Dersi Motivasyon Ölçeği

Öz

İşletim Sistemleri ve Uygulamaları Dersi Motivasyon Ölçeği, İbrahim Yaşar Kazu, Oğuz Özdemir ve Pınar Erten tarafından 2016 yılında geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, üniversite düzeyindeki öğrencilerin İşletim Sistemleri ve Uygulamaları gibi teknik ve zorunlu derslere yönelik içsel motivasyon düzeylerini ve motivasyonsuzluk eğilimlerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmek amacıyla tasarlanmıştır.

Geliştirme çalışması, ölçeğin iki faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Toplam 23 maddeden oluşan bu ölçek, öğrencilerin öğrenme sürecine katılım istekliliklerini ve derse karşı geliştirdikleri tutumları nicel olarak değerlendirmeye olanak sağlamaktadır. Yapılan psikometrik analizler, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik katsayılarının akademik standartları karşıladığını göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Motivasyon, İşletim Sistemleri, Ders Motivasyonu, İçsel Motivasyon, Motivasyonsuzluk, Eğitim Psikolojisi, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

İbrahim Yaşar Kazu, Oğuz Özdemir, Pınar Erten.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yükseköğretim kurumlarında okutulan ve genellikle zorlayıcı bulunan İşletim Sistemleri ve Uygulamaları dersine özgü öğrencilerin güdülenme seviyelerini belirlemektir. Bu spesifik motivasyonun ölçülmesi, genel akademik motivasyon ölçeklerinin kapsayamadığı, derse özel tutum ve inançları ortaya çıkarmayı hedefler.

Elde edilen veriler, eğitim bilimciler ve öğretim üyeleri için kritik bilgiler sunar. Motivasyon düzeylerinin tespiti sayesinde, dersin içeriği, sunuş biçimi ve öğrenci etkileşimi, öğrencilerin derse karşı ilgisini ve dolayısıyla akademik başarısını artıracak şekilde optimize edilebilir. Ölçek, özellikle motivasyon eksikliği (motivasyonsuzluk) görülen alt grupları ve bu durumun nedenlerini anlamak için önemli bir tanı aracıdır.

Yapı

İşletim Sistemleri ve Uygulamaları Dersi Motivasyon Ölçeği, motivasyon teorileri çerçevesinde iki temel alt boyutta yapılandırılmıştır. Ölçek, toplam 23 maddeden meydana gelmektedir ve bu maddeler iki ayrı faktör altında toplanmıştır:

• İçsel Motivasyon (16 madde): Bu boyut, öğrencilerin dersi öğrenme eyleminin kendisinden zevk alması, merak duyması ve kişisel gelişim için değer vermesi gibi içsel güdüleri yansıtır. Yüksek puanlar, öğrencinin dışsal ödüllerden bağımsız olarak derse katılma isteğini gösterir.
• Motivasyonsuzluk (7 madde): Bu boyut, öğrencinin dersle ilgili görevleri yerine getirme konusunda isteksizlik, ilgisizlik veya yetersizlik hissi taşımasını ifade eder. Yüksek puanlar, öğrencinin derse karşı çaba göstermeme eğilimini ve amotivasyon durumunu gösterir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, faktör analizi yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. İki boyutlu modelin uyumu, kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur. Veri setinin faktör analizi için uygunluğunu değerlendiren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterliliği değeri 0,912 olarak hesaplanmıştır, bu da verilerin faktörleştirme için oldukça uygun olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, maddeler arasındaki korelasyonun anlamlılığını test eden Bartlett Küresellik Testi sonucu 1994,091 olarak rapor edilmiştir. Ölçekteki maddelerin faktör yükleri, .592 ile .853 arasında değişmektedir. Bu güçlü faktör yükleri, maddelerin ölçmeyi amaçladıkları alt boyutları yüksek düzeyde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplamalarıyla belirlenmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin yüksek düzeyde tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Alt boyutlara ilişkin iç tutarlılık katsayıları 0,880 ile 0,946 gibi güçlü bir aralıkta değişmektedir. Ölçeğin tamamının güvenirlik katsayısı ise 0,946 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, İşletim Sistemleri ve Uygulamaları Dersi Motivasyon Ölçeği’nin bilimsel çalışmalarda güvenle kullanılabilecek nitelikte olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde, maddelerin kuramsal yapıyı ne derece desteklediğini belirlemek üzere faktör analizi uygulanmıştır. Analizler, ölçeğin kuramsal beklentilere uygun olarak İçsel Motivasyon ve Motivasyonsuzluk olmak üzere iki temel faktöre ayrıldığını doğrulamıştır. Bu ayrım, ölçeğin psikolojik yapıları net bir şekilde ölçebildiğini göstermektedir.

Faktör yüklerinin yüksekliği (.592 – .853 aralığı) ve KMO değerinin mükemmel düzeyde (0,912) olması, yapısal geçerliğin güçlü olduğunu ve örneklem büyüklüğünün ve veri kalitesinin faktör analizi için ideal olduğunu desteklemektedir. Analiz sonuçları, ölçeğin yapısal modelinin uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ortaya koymuştur.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özel bir ders bağlamında motivasyonu ölçmek üzere geliştirilmiş ölçek)

Format: 23 maddelik, 2 alt boyutlu öz bildirim ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri (Özellikle teknik veya mühendislik fakültelerinde İşletim Sistemleri ve Uygulamaları dersini alan öğrenciler).

Yaş Grubu: Genç yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Ölçek, lisans düzeyinde eğitim gören ve bilgisayar bilimleri, yazılım mühendisliği veya benzeri alanlarda İşletim Sistemleri dersini zorunlu olarak alan öğrencilerin motivasyonunu hedeflemektedir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmiştir. Derecelendirme şu şekildedir: 1= Hiç katılmıyorum – 5= Tamamen katılıyorum. Puanlama, ilgili boyutun toplam puanı veya ortalaması üzerinden yapılır.

Anahtar Kelimeler

İçsel Motivasyon, Amotivasyon, Akademik Başarı, Faktör Yükü, KMO, Bartlett Testi, Faktör Analizi, Cronbach Alfa.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: İbrahim Yaşar Kazu

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Fırat Üniversitesi, Teknik Eğitim Fakültesi, Elazığ, Türkiye (Yayın tarihindeki tahmini adres).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016 (Makalenin yayınlandığı yıl).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar İbrahim Yaşar Kazu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Makale, açık erişimli bir dergide yayımlanmıştır.

İletişim: [email protected]

Kaynaklar

Kazu, İ.Y., Özdemir, O. ve Erten, P. (2016). İşletim Sistemleri ve Uygulamaları Dersine Yönelik Motivasyon Ölçeğinin geliştirilmesi çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(2), 534-546.

Makalenin Dergipark bağlantısı: dergipark.gov.tr

Ölçek çalışmasının orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: isletim-sistemleri-ve-uygulamalari-dersi-motivasyon-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

İşletim Sistemleri ve Uygulamaları Dersi Motivasyon Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 2 alt boyut ve toplam 23 maddeden oluşmaktadır.

İçsel Motivasyon (16 m): İşletim Sistemleri ve Uygulamaları dersinde kendimi iyi hissedince başarılı olacağımı düşünürüm.

Motivasyonsuzluk (7 m): İşletim Sistemleri ve Uygulamaları dersine ait çalışmaları yapmak istemiyorum.