İşitme Engeli Ölçeği – Erişkin

Özet

İşitme Engeli Ölçeği – Erişkin, işitme kaybının yetişkin bireyler üzerindeki algılanan psikososyal ve duygusal etkilerini değerlendirmek amacıyla uyarlanmış bir ölçek türüdür. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin hem uzun hem de tarama formlarının Türkçe sürümünün geçerliğinin ve güvenirliğinin incelenmesini kapsamaktadır. Ölçek, bireylerin günlük yaşam aktiviteleri ve sosyal etkileşimler sırasında yaşadıkları işitme güçlüklerinin yarattığı engeli nicel olarak belirlemeyi hedefler. Bu araç, klinisyenler ve araştırmacılar için işitme rehabilitasyonunun etkinliğini değerlendirmede kritik bir öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

İşitme Engeli, İşitme Kaybı, İşitme Engeli Ölçeği – Erişkin, Uyarlama Çalışması, Psikometrik, Güvenirlik, Geçerlik, Odyoloji, Rehabilitasyon

Yazarlar

Aksoy S., Aslan F., Köse A.

Amaç

İşitme Engeli Ölçeği – Erişkin’in temel amacı, işitme kaybının yetişkin bireylerin yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini sübjektif olarak ölçmektir. Ölçek, özellikle işitme cihazı kullanımı öncesinde ve sonrasında hastanın algıladığı engeli belirleyerek, klinik müdahalelerin ve rehabilitasyon programlarının başarısını değerlendirmek için güvenilir bir araç sunar. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, Türk popülasyonunda işitme engeli düzeyinin standardize edilmiş bir şekilde belirlenmesini sağlamayı amaçlamıştır.

Bu ölçek, bireyin yaşadığı sosyal kısıtlamaları ve duygusal tepkileri ayrı ayrı değerlendiren alt boyutlara sahip olup, işitme kaybının sadece fizyolojik değil, aynı zamanda psikososyal sonuçlarını da ortaya koyar.

Yapı

Ölçek, temel olarak İşitme Engeli (Hearing Handicap) yapısını ölçmektedir. İşitme engeli, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından tanımlanan, işitme bozukluğunun bireyin günlük yaşamdaki fonksiyonel aktivitelerini kısıtlaması sonucu ortaya çıkan dezavantaj durumudur. Bu yapı genellikle iki ana bileşen altında incelenir:

• Duygusal Etki (Emotional Consequences): İşitme kaybına bağlı olarak ortaya çıkan öfke, utanç, depresyon veya izolasyon gibi duygusal tepkilerin şiddeti.
• Sosyal/Durumsal Etki (Social/Situational Consequences): İşitme kaybının sosyal etkileşimlerde, iş ortamında veya aile içinde yarattığı kısıtlamalar ve zorluklar.

Geçerlik

İşitme Engeli Ölçeği – Erişkin’in Türkçe uyarlama çalışmasında geçerlik analizleri, ölçeğin teorik yapıyı doğru bir şekilde ölçüp ölçmediğini kanıtlamak üzere yapılmıştır. Geçerlik incelemesi genellikle Yapı Geçerliği (Faktör Analizi), Kriter Geçerliği (Odyolojik test sonuçları ile korelasyon) ve İçerik Geçerliği (Uzman görüşleri) yöntemlerini içerir. Uyarlama çalışması, uzun ve tarama formlarının orijinal İngilizce versiyonlarının faktör yapısını koruduğunu göstermiştir.

Ölçeğin maddelerinin, hedeflenen işitme engeli kavramını temsil etme derecesi titizlikle incelenmiş ve kültürel adaptasyonun yapıya zarar vermediği tespit edilmiştir. Spesifik geçerlik katsayıları için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe formunun güvenirliği, sonuçların zaman içinde tutarlı ve kararlı olup olmadığını belirlemek için analiz edilmiştir. Bu analizler genellikle İç Tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve Test-Tekrar Test Güvenirliği yöntemlerini içerir. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı (işitme engeli) ölçtüğünü gösterir.

Uyarlama çalışmasında, hem uzun hem de tarama formlarının kabul edilebilir düzeyde yüksek Cronbach Alfa değerlerine sahip olduğu bildirilmiştir. Bu durum, İşitme Engeli Ölçeği – Erişkin’in Türkçe konuşan popülasyonda tutarlı ve güvenilir sonuçlar ürettiğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinin kritik bir aşaması olan faktör analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türkçe verilerle desteklenip desteklenmediğini incelemek için kullanılmıştır. Orijinal ölçek, genellikle duygusal ve sosyal/durumsal olmak üzere iki ana faktörden oluşur. Yapılan analizlerde, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yöntemleri kullanılarak, Türkçe formun da bu iki faktörlü yapıyı başarılı bir şekilde modellediği gösterilmiştir. Bu, ölçeğin Türk kültürüne adapte edilirken yapısal bütünlüğünü koruduğu anlamına gelir.

Enstrüman

Test Type:

Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format:

Uzun Form ve Tarama Formu mevcuttur. Genellikle Likert benzeri bir derecelendirme sistemi kullanılır (Örneğin: “Evet,” “Bazen,” “Hayır” seçenekleri).

Language Available:

Türkçe (Uyarlama dili), Orijinal formu İngilizce.

Population Group:

İşitme kaybı yaşayan yetişkinler.

Age Group:

Erişkinler (Yetişkin yaş grubu, genellikle 18 yaş ve üzeri).

Population Details:

İşitme kaybı tanısı almış ve işitme engeline dair subjektif deneyimlerini rapor edebilecek bireyler.

Test Methodology:

Öz bildirim ölçeği (Self-Report Questionnaire). Bireyler, işitme zorluklarının günlük yaşamlarına etkisini değerlendiren maddeleri yanıtlar.

Anahtar Kelimeler

İşitme Engeli, Odyoloji, İşitme Engeli Envanteri, Psikososyal Etki, Yaşam Kalitesi, Tarama Formu

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses:

Sorumlu Yazar Filiz ASLAN için iletişim adresi: [email protected]

Correspondence Address:

Filiz ASLAN (Hacettepe Üniversitesi ile ilişkili olduğu varsayılmaktadır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

Türkçe uyarlama çalışması 2020 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret:

Kullanım izni ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Filiz ASLAN ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalar için genellikle kaynak gösterilerek kullanım izni alınabilir. Orijinal makale KBB-Forum dergisinde yayımlanmıştır.

PDF Kaynağı:

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: isitme-engeli-olcegi-eriskin-toad.pdf

Makale Bağlantısı:

Makalenin TR Dizin üzerindeki bağlantısı: app.trdizin.gov.tr

Referanslar

Aksoy S., Aslan F., Köse A. İşitme Engeli Ölçeği – Erişkin: Uzun ve Tarama Formlarının Türkçe Sürümünün
Geçerliğinin ve Güvenirliğinin İncelenmesi. KBB-Forum 2020;19(2):169-181

İşitme Engeli Ölçeği – Erişkin Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddeler, yukarıda belirtilen 2020 tarihli Aksoy, Aslan ve Köse tarafından yayımlanan orijinal uyarlama makalesinden veya sorumlu yazardan talep edilmelidir.