İşe Karşı Tutum Ölçeği

Özet

İşe Karşı Tutum Ölçeği, bireylerin mesleklerine ve çalıştıkları kuruma yönelik genel duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle sağlık sektöründe çalışan personelin, işlerine duydukları bağlılık, memnuniyet veya memnuniyetsizlik düzeylerini belirlemek için kullanılmıştır. Türkiye’deki uyarlama çalışması, 2008 yılında Altuntaş ve Baykal tarafından hemşireler popülasyonu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin uyarlanması, Türkiye’deki sağlık kurumlarında çalışan profesyonellerin iş tatmini düzeylerini ve örgütsel davranış sonuçlarını araştırmayı mümkün kılmıştır.

Anahtar Kelimeler

İşe karşı tutum, iş tatmini, örgütsel davranış, hemşirelik, psikometrik ölçek, uyarlama, iş memnuniyeti, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

ALTUNTAŞ, S., BAYKAL, Ü.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, çalışanların işlerine yönelik genel tutumlarını ve bu tutumların altında yatan motivasyonel ve duygusal bileşenleri nicel olarak değerlendirmektir. Uyarlama çalışması özelinde, ölçek, Türk kültürüne ve özellikle hemşirelik mesleğinin dinamiklerine uygun bir ölçüm aracı sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, sağlık hizmetlerinde çalışan profesyonellerin işe yönelik olumlu veya olumsuz tutumlarının, mesleki performans ve örgütsel bağlılık gibi kritik sonuç değişkenleriyle ilişkisi incelenebilmektedir.

Ölçek, yöneticilere ve araştırmacılara, iş ortamındaki memnuniyetsizlik kaynaklarını tespit etme ve personel devir hızını azaltmaya yönelik stratejiler geliştirme konusunda değerli veriler sunar. Uyarlama, orijinal ölçeğin kültürel eşdeğerliğini ve dilsel doğruluğunu Türk örnekleminde kanıtlamayı amaçlamıştır.

Yapısal Kapsam (Konstrukt)

Ölçek, sosyal psikolojideki temel kavramlardan biri olan tutum kavramını iş bağlamında ölçmektedir. İşe karşı tutum, genellikle üç ana bileşenle açıklanır: Bilişsel (iş hakkındaki inançlar ve değerlendirmeler), Duygusal (işe karşı hissedilen duygular) ve Davranışsal (işle ilgili eylem eğilimleri). Bu ölçek, bu bileşenlerin birleşimini yansıtarak, bireyin işine yönelik genel yönelimini ölçen, çok boyutlu veya tek boyutlu bir yapı sunmaktadır. Ölçek, bireyin işine yönelik duyduğu genel memnuniyet seviyesini, işyerindeki sosyal ilişkileri ve görev tanımlarını ne kadar olumlu algıladığını değerlendirir.

Geçerlik

Kaynak verilerde geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, Altuntaş ve Baykal (2008) tarafından yapılan uyarlama çalışması, ölçeğin Türk hemşire popülasyonunda psikometrik özelliklerini detaylıca incelemiştir. Uyarlama kapsamında yapı geçerliğini test etmek amacıyla genellikle faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal yapıyla tutarlılığını ve ölçülen yapının boyutlarını ortaya koyar. Faktör analizleri, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe formda korunduğunu veya farklı kültürel faktörlere göre yeniden yapılandığını göstermiştir. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, ölçeğin iş tatmini gibi teorik olarak ilişkili diğer ölçeklerle korelasyonları incelenmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin tutarlı ve kararlı sonuçlar verme yeteneğini ifade eder. Uyarlama çalışmasında güvenirlik kanıtı olarak, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendiren Cronbach Alfa katsayısı rapor edilmiştir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri (genellikle .70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir ve ölçeğin hemşireler üzerinde güvenilir bir şekilde kullanılabileceğini destekler. Ek olarak, ölçeğin zamana karşı kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği yönteminin de kullanılmış olması muhtemeldir. Bu güvenirlik çalışmaları, ölçeğin ölçüm hatasını minimize etme yeteneğini doğrular.

Faktör Analizi

İşe Karşı Tutum Ölçeği’nin adaptasyon sürecinde, ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek ve orijinal yapısının Türkçe versiyonunda korunup korunmadığını incelemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin maddelerinin kaç ana faktör altında toplandığını ortaya koymuştur. Bu faktörler, işe karşı tutumun farklı alt boyutlarını (örneğin, işin kendisine yönelik tutum, üstlere yönelik tutum, çalışma arkadaşlarına yönelik tutum) temsil edebilir. Faktör analizinin ardından, ölçek yapısının teorik modele uygunluğunu kesinleştirmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) de gerçekleştirilmiş olabilir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme (Örneğin, “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a uzanan 5’li veya 7’li skalalar)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal dil (Bilinmiyor)

Popülasyon Grubu: Yetişkin çalışanlar

Yaş Grubu: Çalışma çağındaki yetişkinler (Genellikle 20-60 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması spesifik olarak hemşireler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ölçek, sağlık sektöründeki profesyonellerin tutumlarını ölçmek için optimize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim ölçeği. Katılımcıların kendi deneyim ve duygularını değerlendirmesi istenir.

Anahtar Kelimeler

İş tutumu, örgütsel psikoloji, iş performansı, hemşirelik araştırmaları, psikometri, ölçek uyarlaması, Likert derecelendirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta mevcut değil.

Bağlılık E-posta Adresleri: Sağlanan kaynakta mevcut değil.

Yazışma Adresi: Sağlanan kaynakta mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Uyarlama çalışmasının yayın yılı 2008‘dir. Ölçeğin ticari kullanım izinleri ve ücret bilgileri için ilgili telif hakkı sahipleriyle iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanım genellikle orijinal makaleye atıfta bulunularak mümkündür.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası, Altuntaş ve Baykal’ın çalışmasına ek olarak bu adresten indirilebilir: ise-karsi-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

ALTUNTAŞ, S., & BAYKAL, Ü. (2008). “İşe karşı tutum ölçeği’nin” hemşireler için uyarlanması. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 11(1), 51-62. Çalışmaya ait makalenin bağlantısı: Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi.

İşe Karşı Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Detaylı maddeler, puanlama yönergeleri ve derecelendirme bilgileri için Altuntaş ve Baykal (2008) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurulması önerilmektedir. Orijinal makalenin bağlantısı yukarıdaki Kaynaklar bölümünde yer almaktadır.