İş Güvenliği Ölçeği

Özet

İş Güvenliği Ölçeği, çalışanların işyerlerindeki güvenlik durumlarına dair sübjektif değerlendirmelerini ve algılarını ölçmek amacıyla kullanılan bir psikometrik araçtır. Sunulan bu versiyon, mevcut bir yabancı kaynağın Türkçe bağlama uyarlama çalışması sonucunda geliştirilmiştir. Ölçek, genellikle endüstriyel veya tehlikeli iş ortamlarında çalışan bireylerin iş güvenliği algısı düzeylerini belirlemek için kullanılmaktadır. Kaynak referansı, ölçeğin özellikle iş doyumu ile iş güvenliği algıları arasındaki ilişkiyi inceleyen bir yüksek lisans tezinde kullanıldığını göstermektedir.

Bu araç, organizasyonel psikoloji ve endüstriyel psikoloji alanlarında, işyeri kazalarının önlenmesi, güvenlik kültürünün değerlendirilmesi ve çalışan sağlığının korunması gibi kritik konularda veri sağlamaktadır. Ölçeğin kullanımı, yöneticilere ve araştırmacılara, güvenlik prosedürlerinin etkinliğini ve çalışanların bu prosedürlere ne ölçüde bağlı olduğunu anlamada yardımcı olur.

Anahtar Kelimeler

İş Güvenliği, İş Güvenliği Algısı, İşyeri Güvenliği, İş Doyumu, Organizasyonel Psikoloji, Uyarlama, Endüstri.

Yazarlar

Atay, F. (Uyarlayan)

Amaç

İş Güvenliği Ölçeği’nin temel amacı, çalışanların çalıştıkları ortamdaki güvenlik koşullarına, prosedürlerine ve yönetim yaklaşımlarına ilişkin genel ve kişisel algılarını sistematik olarak ölçmektir. Bu algılar, bireyin işyerindeki risk düzeyini nasıl yorumladığını ve güvenlik davranışlarına ne ölçüde uyum sağladığını gösterir.

Ölçek, adaptasyon çalışmasında, iş doyumu düzeylerinin iş güvenliği algıları açısından incelenmesi amacıyla kullanılmıştır. Bu kullanım, iş güvenliği algısının sadece fiziksel risklerle değil, aynı zamanda psikolojik iyi oluş ve işe bağlılık gibi faktörlerle de ilişkili olduğunu araştırmayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, psikometrik açıdan İş Güvenliği Algısı (Occupational Safety Perception) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle üç ana bileşenden oluşur:

• Çevresel Güvenlik Algısı: İşyerindeki fiziksel tehlikelerin ve kullanılan ekipmanların güvenliğine dair değerlendirmeler.
• Yönetimsel Güvenlik Algısı: Üst yönetimin güvenlik politikalarına verdiği destek, güvenlik eğitimlerinin kalitesi ve güvenlik kurallarına uyumun teşvik edilmesi.
• Kişisel Güvenlik Sorumluluğu: Bireyin kendi güvenlik davranışlarına ve meslektaşlarının güvenliğini koruma çabalarına yönelik inançları.

Bu ölçeğin uyarlama çalışmasında, orijinal yapının Türk endüstri çalışanları bağlamında korunup korunmadığı faktör analizi yoluyla incelenmiştir.

Geçerlik

Kaynak meta verilerinde İş Güvenliği Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasına ait spesifik geçerlik katsayıları (içerik, yapı veya ölçüt geçerliği) doğrudan belirtilmemiştir. Ancak, bir ölçeğin akademik bir tez kapsamında uyarlanması, standart psikometrik prosedürlerin uygulandığını varsaymayı gerektirir.

Uyarlama sürecinde, ölçeğin maddelerinin Türk kültürü ve diline uygunluğu için çeviri-geri çeviri yöntemleri kullanılmış olmalıdır. Yapı geçerliği için genellikle doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizi yöntemleri ile ölçeğin teorik yapıyı destekleyip desteklemediği test edilir.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasına ait spesifik güvenirlik değerleri (örneğin, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı veya test-tekrar test güvenilirliği) meta verilerde boş bırakılmıştır. Yüksek lisans tezi (Atay, 2006) içerisinde bu değerlerin detaylı olarak sunulduğu varsayılmaktadır.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini gösterir. Endüstriyel psikoloji çalışmalarında, iç tutarlılık katsayısının genellikle 0.70 ve üzerinde olması kabul edilebilir bir standart olarak görülmektedir.

Faktör Analizi

İş Güvenliği Ölçeği’nin uyarlama çalışmasında (Atay, 2006), ölçeğin faktör yapısının Türkçe örneklemde de geçerli olup olmadığını belirlemek amacıyla faktör analizinin kullanıldığı düşünülmektedir.

Genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu keşfetmek için kullanılırken, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise orijinal ölçeğin teorik yapısının (örneğin, tek faktörlü veya çok faktörlü yapının) Türk verisine ne kadar iyi uyduğunu test etmek için uygulanır. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyen temel istatistiksel adımlardır.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)

Format: Derecelendirme formatı kullanıldığı varsayılmaktadır (Lickert Tipi Ölçek veya benzeri).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Endüstri alanında çalışan bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkin çalışan popülasyonu.

Popülasyon Detayları: Atay (2006) tezinde Sakarya bölgesindeki endüstri alanında çalışan bireylerden oluşan bir örneklem kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-Report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Algılanan Risk, Geçerlik, Güvenirlik, İş Sağlığı ve Güvenliği, Faktör Yapısı, Örgütsel İklim.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor.

Kurum E-posta Adresleri: Bilinmiyor.

Yazışma Adresi: Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Tez dönemi itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanıldığı çalışma 2006 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin orijinal kaynağına ait izin ve ücret bilgileri adaptasyon çalışmasında belirtilmemiştir. Ancak Atay’ın (2006) yüksek lisans tezi, YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir durumdadır.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: is-guvenligi-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

1. Atay, F. (2006). Endüstri alanında çalışan bireylerin iş doyumu düzeylerinin iş güvenliği algıları açısından incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.

Tezin YÖK Ulusal Tez Merkezi’ndeki bağlantısı: tez.yok.gov.tr

İş Güvenliği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak meta verilerinde yer almamaktadır. Maddelerin tam içeriği, Atay (2006) tarafından hazırlanan yüksek lisans tezinin eklerinde veya ilgili bölümlerinde bulunabilir.