İş Akışı Envanteri

Özet

İş Akışı Envanteri, bireylerin bir görev veya aktivite sırasında deneyimlediği psikolojik akış durumunu ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışması Mavi, Ayyıldız, Topaloğlu ve Özdemir (2021) tarafından gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, envanterin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test etmek, böylece Türkçe konuşan popülasyonlarda güvenilir ve geçerli ölçümler yapılabilmesini sağlamaktır. Uyarlama süreci, ölçeğin dilsel eşdeğerliğini ve psikometrik özelliklerini detaylı bir şekilde incelemiştir.

Uyarlama çalışması, İş Akışı Envanteri’nin orijinal yapısının Türkçe formunda da korunduğunu göstermiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin iş ve örgütsel psikoloji alanlarında, eğitim ve pozitif psikoloji araştırmalarında bireylerin optimal deneyim düzeylerini ve görev bağlılıklarını değerlendirmek için güçlü bir araç olduğunu desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

İş Akışı Envanteri, Akış Durumu, İş Psikolojisi, Psikometrik Özellikler, Geçerlik, Güvenirlik, Uyarlama.

Yazarlar

Duran Mavi, Pınar Ayyıldız, Hilal Topaloğlu, Mücahit Özdemir.

Amaç

İş Akışı Envanteri’nin temel amacı, bireylerin çalışma ortamlarında veya belirli görevleri yerine getirirken ulaştıkları psikolojik akış durumunun yoğunluğunu ve sıklığını nicel olarak ölçmektir. Bu durum, bireyin tamamen absorbe olduğu, zaman algısının değiştiği ve yüksek performans sergilediği optimal bir deneyimi ifade eder.

Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş bu envanteri Türkçeye kazandırmak ve psikometri standartlarına uygunluğunu sağlamaktır. Bu sayede, Türk araştırmacılar iş tatmini, motivasyon ve örgütsel bağlılık gibi kavramlarla akış arasındaki ilişkileri kültüre özgü bağlamda inceleme fırsatı bulmuştur.

Yapı

Ölçek, Mihaly Csikszentmihalyi tarafından kavramsallaştırılan Akış Teorisi’ne dayanmaktadır. Akış, genellikle sekiz veya dokuz temel bileşen etrafında şekillenen çok boyutlu bir yapıdır. Bu bileşenler arasında açık hedefler, anlık geri bildirim, görev ve beceri dengesi, konsantrasyon, kontrol hissi, benlik bilincinin kaybı, zaman algısında bozulma ve deneyimin içsel ödüllendiriciliği yer alır.

İş Akışı Envanteri, bu bileşenlerin iş veya görev odaklı bağlamlarda ne ölçüde deneyimlendiğini belirleyerek, bireyin işine olan derin bağlılığını ve verimliliğini yansıtan bir skor sağlar. Ölçülen bu yapı, pozitif psikolojinin ve örgütsel davranışın merkezi kavramlarından biridir.

Geçerlik

Mavi ve arkadaşları (2021) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliği detaylıca incelenmiştir. Yapılan analizler, envanterin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı, Türk kültüründe de başarılı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamıştır.

Uyarlama çalışmasında genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe veri setiyle uyumlu olup olmadığı test edilmiştir. Yüksek düzeyde yapısal uyum indeksleri elde edilmiştir, bu da ölçeğin madde-toplam korelasyonlarının ve faktör yüklerinin güçlü olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) hesaplanarak değerlendirilmiştir. Uyarlama çalışması sonuçları, İş Akışı Envanteri’nin Türkçe formunun yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Yüksek güvenirlik değerleri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve ölçüm hatalarının düşük olduğunu işaret eder. Bu durum, ölçeğin tekrarlanan uygulamalarda benzer sonuçlar verebileceği anlamına gelmekte olup, gelecekteki araştırmalar için sağlam bir psikometri temeli sunmaktadır.

Faktör Analizi

İş Akışı Envanteri’nin Türkçe uyarlamasında, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamak amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, orijinal envanterin belirlediği faktör sayısının ve madde dağılımının Türk örnekleminde de geçerli olduğunu kanıtlamıştır.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, model uyum indekslerinin kabul edilebilir veya iyi düzeyde olduğunu göstermiştir. Bu, ölçeğin yapısal bütünlüğünün kültürel adaptasyon sürecinde bozulmadığını ve akışın temel boyutlarını etkin bir şekilde ölçmeye devam ettiğini teyit eder.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal ölçeğin formatı esas alınmıştır.)

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal Dil (Genellikle İngilizce veya Almanca olarak kabul edilir.)

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, Çalışanlar, Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri

Popülasyon Detayları: Türkçe uyarlama çalışması genellikle çeşitli sektörlerdeki çalışanlar veya üniversite öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim envanteri. Katılımcılar, iş veya aktivite sırasındaki deneyimlerini yansıtan maddeleri belirtilen derecelendirme ölçeğine göre yanıtlar.

Anahtar Kelimeler

İş Akışı, Akış Teorisi, Örgütsel Psikoloji, Psikometri, Güvenirlik, Faktör Analizi, Adaptasyon.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil (Kaynakta belirtilmemiştir.)

Bağlılık E-posta Adresleri: Duran Mavi için [email protected]

Yazışma Adresi: Duran Mavi (Sorumlu Yazar olarak belirtilmiştir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2021

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazar (Duran Mavi) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım koşulları ve ücret bilgileri için sorumlu yazarın e-posta adresi kullanılabilir.

PDF İndirme: Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: is-akisi-envanteri-toad.pdf

Kaynaklar

1. Mavi, D., Ayyıldız, P., Topaloğlu, H. ve Özdemir, M. (2021). İş Akışı Envanteri’nin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 11(3), 1141-1154. DOI: https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.947178
2. Makalenin Dergipark Bağlantısı: dergipark.org.tr

İş Akışı Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

(Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir.)