İş Anlamı Ölçeği

Özet

İş Anlamı Ölçeği (İAÖ), orijinal olarak Steger ve arkadaşları tarafından geliştirilen Work and Meaning Inventory (WAMI) adlı psikolojik aracın Türkçe adaptasyonudur. Bu ölçek, bireylerin işlerinden ne ölçüde anlam ve amaç bulduğunu değerlendirmeyi amaçlar. Adaptasyon çalışması Akın, Hamedoğlu, Kaya ve Sarıçam (2013) tarafından gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Ölçek, çalışanların mesleki deneyimlerinin derinliğini ve işlerinin hayatlarındaki önemini psikometrik olarak ölçmek için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

İş Anlamı, WAMI, Uyarlama, İş Anlamı Ölçeği, Örgütsel Psikoloji, Çalışan Refahı, Psikometri

Yazarlar

Ahmet Akın, Muhammed Ali Hamedoğlu, Çiğdem Kaya, Hacı Sarıçam

Amaç

İş Anlamı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin işlerinde buldukları anlam düzeyini ölçen orijinal WAMI ölçeğini Türk kültürüne ve diline uygun bir şekilde uyarlamak ve bu uyarlamanın psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) incelemektir. Bu sayede, Türkiye’deki akademik araştırmacılara ve uygulamacılara, iş yaşamında anlam arayışı ve deneyimini bilimsel standartlarda değerlendirebilecekleri sağlam bir araç sunulması hedeflenmiştir. Ölçek, özellikle örgütsel davranış, pozitif psikoloji ve kariyer gelişimi alanlarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

İş Anlamı Ölçeği (WAMI), işten elde edilen anlamın üç temel boyutunu ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu üç faktör, bireyin işine yüklediği anlamın kapsamlı bir resmini sunar.

Bu boyutlar genellikle şu şekillerde kavramsallaştırılır:

• Anlam Yaratma (Meaning-Making through Work): Bireyin işinin hayatına genel bir amaç ve tutarlılık katma derecesini ifade eder.
• Daha Yüksek Amaca Hizmet (Greater Good Motivations): Bireyin işinin kendisinden daha büyük bir amaca, topluma veya başkalarına hizmet etme motivasyonunu yansıtır.
• Pozitif İş Yönelimi (Positive Work Orientation): Bireyin işiyle ilgili olumlu duygular, coşku ve memnuniyet deneyimleme derecesini ölçer.

Geçerlik

Türkçe uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin yapısal geçerliğini değerlendirmek amacıyla genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Akın ve arkadaşları (2013), orijinal ölçeğin üç faktörlü yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu ve iyi bir uyum sergilediğini bildirmişlerdir.

Ölçeğin diğer psikolojik yapılarla olan ilişkisi (uyum geçerliği) de incelenmiştir. İş Anlamı Ölçeği’nin, beklenen şekilde, iş tatmini, örgütsel bağlılık ve çalışan refahı gibi pozitif örgütsel sonuçlarla pozitif yönde ilişkili olduğu bulunmuştur. Bu bulgular, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü, yani yüksek bir geçerlik düzeyine sahip olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

İş Anlamı Ölçeği’nin iç tutarlılığı, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin hem genel puanı hem de alt boyutları için yüksek iç tutarlılık katsayıları elde edilmiştir. Bu, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve ölçüm hatasının düşük olduğunu göstermektedir.

Akın ve arkadaşları (2013) tarafından bildirilen Cronbach Alfa değerleri, genellikle .80’in üzerinde olup, ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanılabilecek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır. Güvenilirlik analizi, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde tutarlı sonuçlar vereceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinin kritik bir adımı olan Faktör Analizi, ölçeğin orijinal yapısını Türk kültüründe teyit etmiştir. Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, İş Anlamı Ölçeği’nin üç alt boyuttan oluşan yapısının Türk örnekleminde de kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını ortaya koymuştur. Bu analiz, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunu ve faktör yapısının korunabildiğini göstermiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal WAMI genellikle 5 veya 7 noktalı Likert ölçeği kullanır.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Çalışan Yetişkinler, Üniversite Öğrencileri (Uyarlama çalışmasında kullanılan örneklem)

Yaş Grubu: Yetişkin Popülasyon

Popülasyon Detayları: Ölçeğin psikometrik özellikleri, genellikle farklı sektörlerden ve eğitim düzeylerinden gelen çalışanlardan veya üniversite öğrencilerinden oluşan örneklemler üzerinde test edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Raporu (Self-Report Inventory). Katılımcılar, işleriyle ilgili ifadeleri belirli bir derecelendirme sistemi üzerinden değerlendirirler.

Anahtar Kelimeler

İş Tatmini, Örgütsel Bağlılık, Pozitif Psikoloji, WAMI, Çalışma Hayatı, Psikolojik Sermaye

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ahmet Akın

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: İstanbul Medeniyet Üniversitesi (Dönemin bilgileri baz alınmıştır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2013 (Türkçe Uyarlama Yayını)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımlar için izin durumu ve olası ücretlendirme bilgisi için sorumlu yazar Ahmet Akın ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynakça

Akın, A., Hamedoğlu, M. A., Kaya, Ç., & Sarıçam, H. (2013). Turkish version of the Work and Meaning Inventory (WAMI): Validity and reliability study. Journal of European Education, 2(3), 11-16. DOI: http://dx.doi.org/10.18656/jee.91401

Makalenin bağlantısı: dx.doi.org

İş Anlamı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Orijinal ölçek maddeleri için ilgili referans makaleye (Akın et al., 2013) başvurulması gerekmektedir.