İnovasyon Çiftustalığı

Özet

Bu ölçek, Açıkgöz (2015) tarafından orijinal bir yabancı dil ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, organizasyonel bağlamda İnovasyon Çiftustalığı (Innovation Ambidexterity) yapısını ölçmeyi hedefler. Temel olarak, işletmelerin aynı anda hem mevcut yeteneklerini ve ürünlerini iyileştirmeye odaklanan işleyici inovasyon (exploitation) hem de tamamen yeni ürün ve süreçler geliştirmeye odaklanan keşfedici inovasyon (exploration) yeteneklerini değerlendirmektedir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) incelemiş ve Türk örnekleminde kullanımının uygun olduğunu göstermiştir. Ölçek, özellikle organizasyonel davranış, stratejik yönetim ve girişimcilik alanlarında faaliyet gösteren firmaların inovasyon kapasitelerini analiz etmek için değerli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

İnovasyon Çiftustalığı, İşleyici İnovasyon, Keşfedici İnovasyon, Ölçek Uyarlama, Girişimcilik, Örgütsel Çiftustalık.

Yazarlar

Atif Açıkgöz

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Türkçe konuşulan popülasyonlarda ve kurumsal araştırma bağlamlarında organizasyonel çiftustalık kavramının kilit bir bileşeni olan inovasyon çiftustalığı seviyelerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir.

Bu uyarlama çalışması, uluslararası literatürde kabul görmüş bir yapının Türkiye’deki akademik çalışmalara kazandırılmasını sağlamıştır. Bu sayede, Türk firmalarının inovasyon stratejileri ve örgütsel yetkinlikleri uluslararası standartlarda değerlendirilebilmektedir.

Yapı

Ölçek, organizasyonların aynı anda hem mevcut pazarlardaki verimliliği ve etkinliği artırmayı (işleyici) hem de yeni fırsatlar ve bilgi alanları yaratmayı (keşfedici) başarma yeteneği olan İnovasyon Çiftustalığı (Innovation Ambidexterity) yapısını ölçmektedir. Ölçek, bu iki ana boyuttan oluşmaktadır:

• İşleyici İnovasyon (Exploitation): Mevcut yetkinliklerin derinleştirilmesi, verimliliğin artırılması ve mevcut ürünlerde iyileştirmeler yapılması ile ilgilidir. Bu boyut, mevcut pazar talebini karşılamaya odaklanır.
• Keşfedici İnovasyon (Exploration): Yeni bilgi edinimi, risk alma, radikal yenilikler ve tamamen yeni ürün veya süreçlerin geliştirilmesi ile ilgilidir. Bu boyut, gelecekteki fırsatları yakalamaya odaklanır.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliğini değerlendirmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları, önerilen iki faktörlü ölçüm modelinin veri setiyle yüksek düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir.

Elde edilen uyum iyiliği indeksleri, modelin mükemmel uyum sınırları içinde olduğunu kanıtlamaktadır:

• Ki-kare serbestlik derecesine oranı (χ²/d.f.) değeri 1,42 olarak (kabul edilebilir değer 5’in altındadır) raporlanmıştır.
• Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI) 0,98 ve Artımsal Uyum İndeksi (IFI) 0,98 olarak bulunmuştur.
• Tucker-Lewis İndeksi (TLI) 0,97 olarak belirlenmiştir.
• Hataların Ortalama Karekökü (RMSEA) değeri ise 0,05 olarak tespit edilmiştir (iyi uyum için 0,08 veya altı beklenir).

İlaveten, tüm belirgin değişkenlerin ilgili gizil değişkenler üzerine yüksek yüklenmelerle (en küçük t-değeri 2,50) uyuşum geçerliliğinin (convergent validity) sağlandığı ve ölçeğin teorik yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiği ispatlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Elde edilen değerler, ölçeğin alt boyutlarının yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir:

• İşleyici inovasyon alt boyutu için Cronbach Alfa değeri: 0,88.
• Keşfedici inovasyon alt boyutu için Cronbach Alfa değeri: 0,90.

Bu katsayılar, her iki alt boyutun da psikometrik açıdan sağlam bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ve farklı uygulamalarda tutarlı sonuçlar vereceğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, literatürle uyumlu olarak iki temel alt boyut (faktör) etrafında yapılandırılmıştır: İşleyici İnovasyon ve Keşfedici İnovasyon. Yapılan doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin orijinal iki faktörlü yapısının Türk örnekleminde korunduğunu ve veriyle uyumlu olduğunu göstermiştir.

Bu bulgular, inovasyon çiftustalığı kavramının bu iki farklı inovasyon türünün dengeli bir birleşimi olarak ölçüldüğünü desteklemekte ve örgütsel araştırmalarda bu yapının doğru bir şekilde analiz edilmesine olanak tanımaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptation Scale)

Format: Bireylerin veya ekiplerin inovasyon davranışlarını değerlendiren öz bildirim ölçeği (Self-report scale).

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Kurumsal bağlamda çalışanlar, yöneticiler ve organizasyonel araştırmalara dahil olan profesyoneller.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Ölçek, genellikle belirli bir sektör veya büyüklükteki firmaların çalışanlarından oluşan bir örneklem üzerinde uygulanmıştır. Ölçek, özellikle inovasyon süreçlerinde aktif rol oynayan ekip veya departmanları değerlendirmek için uygundur.

Test Metodolojisi: 7’li Likert tipi derecelendirme kullanılmıştır (1=Kesinlikle Katılmıyorum, 7=Kesinlikle Katılıyorum). Yüksek puanlar, ilgili inovasyon türünde yüksek çiftustalığa işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Davranış, Likert Ölçeği, İşletme Yönetimi, Psikometri, Cronbach Alfa, Doğrulayıcı Faktör Analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Atif Açıkgöz ile iletişime geçilmesi önerilir. Akademik ve ticari olmayan araştırmalarda, kaynak gösterilmek suretiyle kullanılması genel bir uygulamadır.

Test Yılı: 2015 (Uyarlama Yayın Yılı).

Kaynaklar

• Açıkgöz, A. (2015). İnovasyon Çiftustalığı: Bir ölçek uyarlama çalışması. Girişimcilik ve İnovasyon Yönetimi Dergisi, 4(2), 1-26.

Bu çalışmanın orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: inovasyon-ciftustaligi-bir-olcek-uyarlama-calismasi-toad.pdf

[quads id=5]

İnovasyon Çiftustalığı Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• “Takımımız, pazardaki talebi karşılamak için mevcut ürünlerinde iyileştirmeler yapar.”
• “Takımımız, firma için tamamen yeni olan ürün geliştirme süreçleri geliştirir.”