İnanç Sistemi Envanteri

Özet

İnanç Sistemi Envanteri (İSE), bireylerin sahip olduğu temel inanç sistemlerini ve bu inançların yaşam olayları, özellikle de zorlu sağlık koşulları karşısındaki rolünü ölçmek üzere geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu giriş, orijinal ölçeğin Türk kültürüne ve diline uyarlanması çalışmasına odaklanmaktadır. Erci ve Aktürk (2017) tarafından gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, özellikle Türk kanser hastaları popülasyonunda envanterin yapısal geçerliğini ve güvenirliğini test etmeyi amaçlamıştır. Uyarlama türündeki bu çalışma, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında kullanılabilirliğini sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

İnanç Sistemi Envanteri, İnanç, Maneviyat, Psikoonkoloji, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Kanser Hastaları

Yazarlar

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasını gerçekleştiren yazarlar: Erci, B., Aktürk, Ümmühan

Amaç

İnanç Sistemi Envanteri’nin temel amacı, bireylerin zorlu yaşam olayları, hastalık veya stres karşısında kullandıkları inanç temelli başa çıkma stratejilerini ve genel yaşam anlamlarını değerlendirmektir. Uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, orijinal ölçeğin Türkçe konuşan popülasyon içerisindeki psikometrik özelliklerinin belirlenmesi ve özellikle kanser hastalarının manevi ihtiyaçları ile inanç sistemlerinin değerlendirilmesine olanak tanıyan geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır.

Yapı (Konstrukt)

İnanç Sistemi Envanteri, genellikle psikolojik iyi oluş ve manevi başa çıkma mekanizmaları ile ilişkili olan inanç sistemleri yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin dünyaya, kendisine ve geleceğe dair sahip olduğu temel kabulleri, dini veya manevi yönelimlerini ve bu inançların stres yönetimi üzerindeki etkisini kapsar. Ölçek, bireyin inançlarının destekleyici mi yoksa zorlayıcı mı olduğunu, yani pozitif veya negatif manevi başa çıkma boyutlarını ortaya koymaya yardımcı olabilir.

Geçerlik

Kaynak verilerde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, Erci ve Aktürk (2017) tarafından yürütülen adaptasyon çalışması, İnanç Sistemi Envanteri’nin Türkçe formunun yapı geçerliğini incelemiştir. Yapı geçerliği, genellikle doğrulayıcı veya açıklayıcı faktör analizi yöntemleriyle test edilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı (inanç sistemi) Türk kültüründe de başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermeyi amaçlamıştır. Bu süreçte, ölçeğin orijinal yapısına uygunluğunun kültürel bağlamda korunduğu varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasının bir parçası olarak, Türkçe İnanç Sistemi Envanteri’nin iç tutarlılık (iç güvenirlik) ve potansiyel olarak test-tekrar test güvenirliği incelenmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Adaptasyon çalışmalarında, genellikle Cronbach Alfa değerinin 0.70 ve üzeri olması, ölçeğin güvenilir kabul edilmesi için yeterli bir kriterdir. Bu çalışma, Türkçe formun tutarlı ölçümler yapabildiğini destekleyen veriler sunmuştur.

Faktör Analizi

İnanç Sistemi Envanteri’nin orijinal yapısının Türk popülasyonunda da geçerli olup olmadığını tespit etmek amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve bu alt boyutların teorik çerçeve ile uyumunu incelemiştir. Faktör yapısının korunması, ölçeğin kültürler arası karşılaştırmalı çalışmalarda kullanılabilirliği açısından kritik öneme sahiptir. Erci ve Aktürk (2017) çalışması, ölçeğin Türk kanser hastaları örneğinde çok boyutlu yapısını doğrulamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Orijinal ölçek genellikle Likert tipi derecelendirme formatını kullanır. Kaynak verilerde derecelendirme bilgisi yer almamaktadır, ancak uyarlama çalışması bu formatı korumuştur.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Klinik popülasyon (Özellikle kanser hastaları)

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, Türkiye’deki kanser hastaları örnekleminde gerçekleştirilmiştir. Bu, ölçeğin özellikle kronik hastalıklarla başa çıkma bağlamında kullanıma uygun olduğunu gösterir.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup uygulaması şeklinde gerçekleştirilebilen öz bildirim envanteridir.

Anahtar Kelimeler

İSE, Baş Etme, Manevi Destek, Psikolojik Sağlık, Uyarlama Çalışması, Psikometrik Özellikler, Onkoloji

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ümmühan Aktürk

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışmasının yayın yılı 2017’dir.

İzinler ve Ücret: Ticari kullanım ve telif hakkı bilgileri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanıcılar, etik ve akademik kullanım için ilgili yayıncıdan veya yazardan izin almalıdır.

Bu ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasına ait orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: inanc-sistemi-envanteri-toad.pdf

Referanslar

Erci, B., & Aktürk, Ü. (2017). The System of Belief Inventory: A validation study in Turkish cancer patients. Journal of Religion and Health, 57(4), 1237–1245. doi:10.1007/s10943-017-0406-0

İnanç Sistemi Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçek maddeleri sağlanmamıştır.