İletişim Becerileri Ölçeği

Özet

İletişim Becerileri Ölçeği (İBÖ), Akkuzu ve Akkaya (2014) tarafından özellikle öğretmen adaylarının iletişim yeterliliklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, 36 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır. Ölçeğin geliştirme sürecinde hem yapı geçerliği hem de kapsam geçerliği çalışmaları tamamlanmış; faktör yapısı Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenerek alternatif bir model önerilmiştir.

Yapılan güvenirlik analizleri sonucunda, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) 0,89 olarak belirlenmiştir. Bu yüksek değer, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı tutarlı bir şekilde ölçebildiğini göstermektedir. Ölçek, eğitim bilimleri ve psikoloji alanlarında öğretmen adaylarının sosyal ve mesleki iletişim becerilerini değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

İletişim becerileri, öğretmen adayları, iletişim yeterliliği, psikometri, yapı geçerliği, güvenirlik, Likert ölçeği.

Yazarlar

Nalan Akkuzu, Nuri Akkaya.

Amaç

İletişim Becerileri Ölçeği’nin temel amacı, üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adaylarının iletişim yeterlilik düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Bu ölçüm aracı, adayların meslek hayatlarında ihtiyaç duyacakları iletişim becerilerinin hangi düzeyde olduğunu tespit ederek, eğitim programlarının bu ihtiyaçlara göre şekillendirilmesine olanak sağlamayı hedeflemektedir.

Araştırmacılar, mevcut iletişim becerisi ölçme araçlarına alternatif, daha güncel ve hedef kitleye özgü bir model önermek üzere yola çıkmışlardır. Bu amaçla, ölçeğin geliştirilmesi sürecinde kapsamlı bir literatür taraması yapılmış ve teorik temellere dayalı bir faktör yapısı oluşturulmuştur.

Yapı

Ölçek, öğretmen adaylarının hem kişilerarası hem de mesleki bağlamda gösterdikleri iletişim becerileri yapısını ölçmektedir. Ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı temsil ettiği varsayılmaktadır, ancak kaynak içerikte alt boyutlara dair detaylı bilgi verilmemiştir. Genel olarak, ölçek bireylerin dinleme, kendini ifade etme, empati kurma ve geri bildirim verme gibi temel iletişim süreçlerindeki yeterliliklerini değerlendirmektedir.

Ölçeğin geliştirilmesi sırasında önerilen alternatif model, iletişim becerilerinin tek bir genel yeterlilikten ziyade, öğrencilerin akademik ve sosyal yaşamlarında sergiledikleri farklı beceri kümelerini yansıttığını öne sürmektedir.

Geçerlik

İletişim Becerileri Ölçeği için kapsamlı geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar, ölçeğin ölçmek istediği teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini göstermektedir. Yapılan geçerlik analizleri şunları içermektedir:

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen iletişim becerileri alanını ne kadar iyi temsil ettiğini belirlemek amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuştur.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin altında yatan teorik yapıyı ortaya çıkarmak ve doğrulamak için istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Bu kapsamda Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı koşullara karşı ne kadar tutarlı olduğunu değerlendirmiştir. İç tutarlılık güvenirlik yöntemi kullanılarak elde edilen sonuçlar, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

• İç Tutarlılık: Ölçeğin tüm maddelerinin birbirleriyle ne kadar uyumlu olduğunu gösteren Cronbach Alfa Katsayısı hesaplanmıştır.
• Katsayı Değeri: Tüm ölçek için hesaplanan Cronbach Alfa değeri 0,89 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometri standartlarına göre ölçeğin mükemmel denebilecek düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

İletişim Becerileri Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü test etmek ve alternatif bir model önermek amacıyla iki ana faktör analizi yöntemi kullanılmıştır:

• Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA): Ölçeğin başlangıçtaki madde havuzundan en uygun ve anlamlı faktör yapısını çıkarmak için kullanılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları desteklediğini göstermiştir.
• Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA): AFA ile belirlenen faktör yapısının veya araştırmacılar tarafından önerilen alternatif modelin, toplanan veri ile ne kadar uyumlu olduğunu doğrulamak için yapılmıştır. DFA sonuçları, önerilen alternatif modelin iyi uyum indekslerine sahip olduğunu teyit etmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir ölçek geliştirme çalışması)

Format: 5’li Likert Ölçeği. Derecelendirme seçenekleri şöyledir: 5= Tamamen Katılıyorum, 4= Katılıyorum, 3= Kısmen Katılıyorum, 2= Katılmıyorum, 1= Hiç Katılmıyorum.

Maddeler: 36 madde

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri (Öğretmen Adayları)

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Yükseköğretim öğrencileri)

Popülasyon Detayları: Çalışma, eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğrenci öğretmenler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim (Self-report) Envanteri.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen yeterlilikleri, faktör analizi, Cronbach Alfa, psikometrik özellikler, eğitim bilimleri, ölçek geliştirme, 36 madde.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nalan Akkuzu

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynak makale yayımlandığı tarihte ilgili üniversite veya kurum adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2014

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Nalan Akkuzu ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve ekleri, Turkish Studies dergisinde yayımlanmıştır. Orijinal makalenin bağlantısı aşağıda sunulmuştur. Ayrıca, ölçeğin PDF formatındaki dokümanına da erişim sağlanabilmektedir.

Orijinal PDF dokümanı bu bağlantıdan indirilebilir: iletisim-becerileri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Akkuzu, N., & Akkaya, N. (2014). Development and validity-reliability study of Communication Skills Scale for student teachers: Suggestion of an alternative model. Turkish Studies, 9 (8), 111-132. doi: 10.7827/TurkishStudies.7212

Makalenin yayımlandığı dergi bağlantısı: turkishstudies.net

İletişim Becerileri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek 36 maddeden oluşmaktadır.

(Not: Orijinal kaynak içeriğinde ölçeğin 36 maddesinin tamamı metin olarak sağlanmamıştır.)