Ihılevich ve Gleser Savunma Mekanizması Envanteri

Özet

Ihılevich ve Gleser Savunma Mekanizması Envanteri (İ-G Envanteri), bireylerin stres, çatışma ve kaygı karşısında kullandıkları bilinçdışı savunma mekanizmaları repertuarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş önemli bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkiye’deki adaptasyon çalışması, özellikle alkol bağımlısı hastalarda uygulanabilirliğini, geçerlik ve güvenirlik özelliklerini incelemek üzere gerçekleştirilmiştir. Adaptasyon çalışması, ölçeğin klinik popülasyonlarda savunma stillerini değerlendirmede ne derece etkili olduğunu araştırmayı amaçlamıştır.

Envanter, bireylerin farklı savunma stillerine olan eğilimlerini kantitatif olarak belirleyerek klinik teşhis ve tedavi planlamasına katkıda bulunmayı hedefler. Türk kültürüne uygunluğunu test eden bu uyarlama çalışması, ölçeğin psikopatoloji araştırmalarında kullanım alanını genişletmiştir.

Anahtar Kelimeler

Savunma Mekanizması, Ihılevich ve Gleser, Savunma Mekanizması Envanteri, DMI, Alkol Bağımlılığı, Psikopatoloji, Uyarlama Çalışması, Klinik Değerlendirme.

Yazarlar

Orijinal Ölçek Geliştiricileri: A. Ihilevich, G. Gleser

Türkçe Uyarlama Yazarı: O. Uysal

Amaç

Ihılevich ve Gleser Savunma Mekanizması Envanterinin temel amacı, bireylerin kaygı yaratan durumlara karşı kullandıkları baskın savunma stillerini ve bu stillerin yönelimlerini (içe dönük, dışa dönük veya nötr) belirlemektir. Ölçek, özellikle bireylerin çatışmayla başa çıkma stratejilerini ve kişilik yapılarıyla ilişkili savunma örüntülerini anlamlandırmak için tasarlanmıştır.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, envanterin Türkçe formunun alkol bağımlısı bireylerden oluşan klinik bir örneklem üzerinde geçerli ve güvenilir bir şekilde kullanılıp kullanılamayacağını saptamaktır. Bu sayede, bağımlılık tedavisinde savunma mekanizmalarının rolünün daha iyi anlaşılması hedeflenmiştir.

Yapı

Envanter, temel olarak psikodinamik kurama dayanan beş ana savunma mekanizması kümesini veya stilini ölçmektedir. Bu stiller, bireyin çatışmaya tepki verme biçimini ve bu tepkinin yönünü (bireyin kendisine, dış dünyaya veya duruma) yansıtır.

Ölçülen temel savunma mekanizmaları şunlardır:

• Nesneye Yöneltme (Turning Against Object): Çatışmanın kaynağı olan dış nesneye (kişi veya durum) saldırganlık veya öfke yoluyla tepki verme.
• Yansıtma (Projection): Kabul edilemez dürtü veya duyguları başkalarına atfetme.
• Temellendirme/Rasyonelleştirme (Principalization): Duygusal tepkileri bastırarak, durumu mantık, genelleme veya entelektüalizasyon yoluyla ele alma.
• Kendine Yöneltme (Turning Against Self): Çatışmanın kaynağı olan öfkeyi veya suçu bireyin kendisine yöneltmesi (örn. depresyon veya mazoşizm).
• Tersine Çevirme (Reversal): Çatışmayı inkar ederek veya karşıt bir tepki geliştirerek durumu tersine çevirme (örn. inkâr veya telafi).

Geçerlik

Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir (-). Ancak O. Uysal tarafından yapılan yüksek lisans tezi çalışması, envanterin alkol bağımlısı hastalarda geçerliğini saptamayı amaçlamıştır. Bu çalışma genellikle yapı geçerliği (faktör analizi) ve ölçüt bağımlı geçerliği (klinik tanı ile korelasyon) gibi yöntemleri içermektedir.

Psikolojik bir aracın klinik ortamda kullanılabilmesi için, ölçmeyi amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlayan yeterli düzeyde geçerlik kanıtına sahip olması esastır. Türkçe uyarlama çalışması, envanterin alkol bağımlılığı ile ilişkili savunma örüntülerini ölçme kapasitesini doğrulamaya odaklanmıştır.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta spesifik güvenirlik katsayıları belirtilmemiştir (-). Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde kümeleri üzerinden tutarlı sonuçlar verip vermediğini gösterir. Uysal’ın adaptasyon çalışması, muhtemelen iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemlerini kullanarak ölçeğin güvenirlik düzeyini araştırmıştır.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, envanterdeki maddelerin aynı temel savunma stilini ölçmede uyumlu olduğunu gösterirken, yüksek test-tekrar test katsayıları ise zaman içinde bireyin savunma stilindeki göreceli istikrarı ölçmede ölçeğin tutarlılığını kanıtlar.

Faktör Analizi

Ihılevich ve Gleser Savunma Mekanizması Envanteri, orijinal olarak beş faktörlü bir yapı sergilemek üzere tasarlanmıştır. Bu beş faktör, yukarıda belirtilen beş temel savunma stilini temsil eder. Adaptasyon çalışmalarında, ölçeğin Türkçe formunun da bu orijinal faktör yapısını koruyup korumadığı temel bir araştırma konusudur.

Türkçe uyarlama çalışmasında yapılan faktör analizi, ölçeğin yapı geçerliğini incelemek için kullanılmıştır. Bu analiz, maddelerin beklenen beş savunma mekanizması başlığı altında kümelenip kümelenmediğini ve bu faktörlerin klinik olarak anlamlı olup olmadığını belirlemeye yardımcı olur. Faktör yapısının korunması, ölçeğin kültürel farklılıklara rağmen aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Enstrüman

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Orijinal DMI genellikle bir durum-tepki envanteri olup, bireylere çeşitli hipotetik durumlar sunulur ve bu durumlara nasıl tepki verecekleri sorulur. Bu format, bireyin farklı savunma mekanizmalarını hangi sıklıkta kullandığını belirlemeye olanak tanır.

Derecelendirme: Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi mevcut değildir (-). Genellikle Likert benzeri bir ölçek veya zorunlu seçim formatı kullanılır.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal).

Popülasyon Grubu: Klinik popülasyonlar (özellikle Uysal’ın çalışmasında alkol bağımlısı hastalar) ve genel yetişkin popülasyonları.

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi sonrası ve yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Türkçe uyarlama çalışması, alkol bağımlısı tanısı almış bireyleri içermiştir. Bu, ölçeğin psikopatolojik durumlarla ilişkili savunma örüntülerini incelemedeki hassasiyetini artırmaktadır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim envanteri. Bireylerin kendi tepkilerini ve davranış eğilimlerini rapor etmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Psikodinamik Kuram, Savunma Stilleri, Yapı Geçerliği, Güvenilirlik Analizi, Başa Çıkma Mekanizmaları, Psikometrik Özellikler, Klinik Değerlendirme Aracı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilinmiyor.

Yazışma Adresi: Bilinmiyor.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ticari kullanım ve telif hakları bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir. Akademik tez çalışması kapsamında kullanım genellikle izin gerektirir.

Orijinal Test Yılı (DMI): 1969 (Gleser & Ihilevich).

Türkçe Uyarlama Yılı: 1998 (Yüksek lisans tezi yayını).

Kaynaklar

Uysal, O. (1998). Alkol bağımlısı hastalarda Ihilevich ve Gleser (İ-G) Savunma Mekanizmaları envanterinin geçerlik güvenirlik çalışması (Yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Orijinal PDF bağlantısı sağlanmamıştır (-).

Ihılevich ve Gleser Savunma Mekanizması Envanterinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri orijinal kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Envanter, bireylere farklı çatışma durumları sunan ve bu durumlara verdikleri tepkileri ölçen bir dizi senaryo içerir.