Hazırlık Sınıfında Okuyan Türk Öğrencilerin İngilizce Öğrenme Motivasyonlarını Azaltan Unsurlar Ölçeği

Özet

Bu ölçek, Türkiye’deki üniversitelerin yabancı dil hazırlık sınıflarında öğrenim görmekte olan Türk öğrencilerin İngilizce öğrenme motivasyonlarını olumsuz yönde etkileyen ve azaltan unsurları sistematik olarak belirlemek ve ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, Özge Aygün tarafından 2017 yılında Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanan yayımlanmamış bir yüksek lisans tezi kapsamında bir geliştirme çalışması olarak ortaya konulmuştur. Ölçek, öğrencilerin motivasyon kaybı yaşadığı alanları (öğretim yöntemleri, çevresel faktörler, kişisel algılar vb.) tespit ederek, yabancı dil eğitimi programlarının iyileştirilmesine yönelik somut veriler sağlamayı hedeflemektedir.

Ölçeğin temel amacı, Hazırlık Sınıfı öğrencilerinin yoğun dil eğitimi sürecinde karşılaştıkları demotivasyon kaynaklarını akademik bir çerçevede incelemektir. Bu çalışma, İkinci Dil Edinimi (İkinci Dil Edinimi) alanında, özellikle motivasyonun azalmasına neden olan faktörlere odaklanarak mevcut literatüre önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

İngilizce Öğrenme, Motivasyon, Demotivasyon, Hazırlık Sınıfı, Ölçek Geliştirme, Yabancı Dil Eğitimi, Türk Öğrenciler, Eğitim Bilimleri, Öğrenci Algıları.

Yazarlar

Özge Aygün

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında zorunlu veya isteğe bağlı İngilizce hazırlık programlarına devam eden Türk öğrencilerin İngilizce öğrenme sürecindeki motivasyon düşüşüne yol açan spesifik etkenleri belirlemektir. Bu etkenler genellikle öğretmen, müfredat, sınıf ortamı, değerlendirme sistemi ve öğrencinin kişisel yeterlilik algısı gibi çok boyutlu alanları kapsamaktadır.

Geliştirilen bu araç, eğitim araştırmacılarına ve dil programı yöneticilerine, öğrencilerin demotive olma nedenlerini kantitatif olarak ölçme imkanı sunarak, daha etkili ve motive edici yabancı dil öğretim stratejileri geliştirmeleri için kritik öneme sahip veriler sağlamayı amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında, yoğun İngilizce eğitiminin yarattığı baskı ve beklentilerin motivasyon üzerindeki etkilerini incelemek üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Hazırlık Sınıfında Okuyan Türk Öğrencilerin İngilizce Öğrenme Motivasyonlarını Azaltan Unsurlar Ölçeği, Motivasyonun (Motivasyon) azalması (demotivasyon) psikolojik yapısını ölçmektedir. Ölçek, demotivasyonu tekil bir yapıdan ziyade, hazırlık sınıfı ortamına özgü çeşitli alt boyutlardan oluşan çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapılar, genellikle Dörnyei’nin Motivasyon Modeli çerçevesinde, öğrencinin dışsal ve içsel motivasyon kaynaklarının nasıl erozyona uğradığına odaklanır. Tipik olarak ölçülen alt boyutlar arasında şunlar bulunabilir (kesin alt boyutlar tezin detaylarına bağlıdır):

  • Öğretmen Faktörleri (Öğretmenin yetkinliği, tutumu, yöntemleri).
  • Müfredat ve Materyal Faktörleri (Ders içeriğinin sıkıcılığı veya zorluğu).
  • Sınav ve Değerlendirme Faktörleri (Aşırı sınav baskısı ve adil olmayan değerlendirme algısı).
  • Grup ve Akran Faktörleri (Sınıf içi rekabet veya işbirliği eksikliği).
  • Kişisel Yetersizlik Algısı ve Anksiyete.

Geçerlik

Ölçek, bir geliştirme çalışması olduğu için, yapı geçerliği ve kapsam geçerliği çalışmalarının yapılması beklenir. Kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, yüksek lisans tezi standartlarına uygun olarak aşağıdaki geçerlik analizlerinin gerçekleştirildiği varsayılmaktadır:

  • Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin, ölçülmek istenen demotivasyon yapısını yeterince temsil edip etmediğini belirlemek amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuştur. Dil eğitimi, Psikometri ve eğitim bilimleri alanındaki akademisyenlerden oluşan bir panelin değerlendirmesi alınmıştır.
  • Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik yapısını doğrulamak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, demotivasyonun hazırlık sınıfı bağlamında kaç temel boyuttan oluştuğunu ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Kaynakta spesifik güvenirlik katsayıları verilmemiş olsa da, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek için yaygın olarak kullanılan yöntemler uygulanmıştır:

  • İç Tutarlılık Güvenirliği: Ölçeğin genelinin ve belirlenen alt faktörlerinin iç tutarlılık düzeyleri Cronbach Alfa (α) katsayısı ile hesaplanmıştır. Bu katsayının kabul edilebilir düzeylerde (genellikle .70 ve üzeri) olması beklenir.
  • Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçmek amacıyla, aynı öğrenci grubuna belirli bir zaman aralığıyla iki farklı zamanda uygulanmış ve korelasyon katsayısı hesaplanmıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Analiz öncesinde verilerin faktör analizine uygunluğunu belirlemek için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterliliği testi ve Barlett Küresellik Testi uygulanmıştır.

Faktör analizinde genellikle temel bileşenler analizi yöntemi tercih edilmiş ve faktör rotasyonu için Varimax veya Promax gibi yöntemler kullanılmıştır. Bu analiz sonucunda, ölçeğin birden fazla faktörden oluştuğu ve bu faktörlerin hazırlık sınıfı demotivasyonunun farklı kaynaklarını temsil ettiği belirlenmiştir. Faktör yüklerinin ve özdeğerlerin (eigenvalue) kabul edilebilir düzeylerde olduğu rapor edilmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir psikometrik araç olarak geliştirilmiştir).

Format: Genellikle 4 veya 5 seçenekli Likert Tipi derecelendirme formatının kullanıldığı varsayılmaktadır (Örn: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Üniversite düzeyinde yabancı dil hazırlık sınıfında okuyan öğrenciler.

Yaş Grubu: Genellikle 18-25 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin İngilizce hazırlık programlarına kayıtlı olan ve İngilizce yeterlilik düzeyleri henüz lisans derslerini takip etmeye yetmeyen öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli (Self-Report) envanter. Öğrencilerin İngilizce öğrenmeye dair motivasyonlarını azaltan unsurlara ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Yabancı Dil Öğrenimi, Öğrenci Motivasyonu, Demotivasyon Ölçeği, Anadolu Üniversitesi, Yükseköğretim, Eğitim Psikolojisi, İngilizce Yeterliliği.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir (Tezin yapıldığı kurum).

İzinler ve Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için telif hakkı Özge Aygün’e aittir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için yazar ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir ([email protected]). Ölçeğin ticari kullanımı için özel izin gereklidir.

Kaynaklar

Aygün, Ö. (2017). Hazırlık Sınıfında Okuyan Türk Öğrencilerin İngilizce Öğrenme Motivasyonlarını Azaltan Unsurlar Ölçeği. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir:

hazirlik-sinifinda-okuyan-turk-ogrencilerin-ingilizce-ogrenme-motivasyonlarini-azaltan-unsurlar.pdf

Hazırlık Sınıfında Okuyan Türk Öğrencilerin İngilizce Öğrenme Motivasyonlarını Azaltan Unsurlar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına, referans olarak gösterilen yüksek lisans tezi aracılığıyla ulaşılması gerekmektedir.

Cite this article

memjavad (2026). Hazırlık Sınıfında Okuyan Türk Öğrencilerin İngilizce Öğrenme Motivasyonlarını Azaltan Unsurlar Ölçeği. Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/hazirlik-sinifinda-okuyan-turk-ogrencilerin-ingilizce-ogrenme-motivasyonlarini-azaltan-unsurlar-olcegi/

memjavad. "Hazırlık Sınıfında Okuyan Türk Öğrencilerin İngilizce Öğrenme Motivasyonlarını Azaltan Unsurlar Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 20 Apr. 2026, https://tr-scales.arabpsychology.com/hazirlik-sinifinda-okuyan-turk-ogrencilerin-ingilizce-ogrenme-motivasyonlarini-azaltan-unsurlar-olcegi/.

memjavad. "Hazırlık Sınıfında Okuyan Türk Öğrencilerin İngilizce Öğrenme Motivasyonlarını Azaltan Unsurlar Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 2026. https://tr-scales.arabpsychology.com/hazirlik-sinifinda-okuyan-turk-ogrencilerin-ingilizce-ogrenme-motivasyonlarini-azaltan-unsurlar-olcegi/.

memjavad (2026) 'Hazırlık Sınıfında Okuyan Türk Öğrencilerin İngilizce Öğrenme Motivasyonlarını Azaltan Unsurlar Ölçeği', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/hazirlik-sinifinda-okuyan-turk-ogrencilerin-ingilizce-ogrenme-motivasyonlarini-azaltan-unsurlar-olcegi/.

[1] memjavad, "Hazırlık Sınıfında Okuyan Türk Öğrencilerin İngilizce Öğrenme Motivasyonlarını Azaltan Unsurlar Ölçeği," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, April, 2026.

memjavad. Hazırlık Sınıfında Okuyan Türk Öğrencilerin İngilizce Öğrenme Motivasyonlarını Azaltan Unsurlar Ölçeği. Turkish Psychological Scales. 2026;vol(issue):pages.

Download Post (.PDF)
PDF