Halk Sağlığı Esenlik Ölçeği

Özet

Halk Sağlığı Esenlik Ölçeği, bireylerin esenlik düzeylerini halk sağlığı perspektifiyle değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu giriş, İnfal Kesim ve Kara (2017) tarafından gerçekleştirilen ve ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenilirlik analizlerini içeren uyarlama çalışmasını temel almaktadır. Ölçek, 12 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert ölçeği formatında puanlanmaktadır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlamak ve alanda kullanılabilecek geçerli bir araç sunmak hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Halk Sağlığı, Esenlik, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Cronbach alfa, Psikometri, Sağlık Bilimleri

Yazarlar

S. İnfal Kesim, F. Kara

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, orijinal dilde (İngilizce olduğu varsayılmaktadır) geliştirilmiş olan Halk Sağlığı Esenlik Ölçeği’nin Türkçe konuşan popülasyonlarda kullanılabilmesi için kültürel ve dilsel adaptasyonunu sağlamaktır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerinin (yapı geçerlik ve iç tutarlılık güvenirlik) yüksek standartlarda olduğunu kanıtlamayı amaçlamıştır. Bu sayede, halk sağlığı araştırmalarında bireysel esenlik düzeylerinin doğru bir şekilde ölçülmesine olanak tanınmıştır.

Yapı/Kavram

Ölçek, literatürde geniş bir kavram olan esenlik (well-being) yapısını ölçmektedir, ancak bunu özellikle halk sağlığı (public health) çerçevesinde ele alır. Esenlik, sadece hastalık veya rahatsızlık olmaması durumu değil, aynı zamanda fiziksel, zihinsel ve sosyal açıdan tam bir iyilik hali olarak tanımlanmaktadır. Bu ölçek, bireyin sağlık durumuna ilişkin subjektif değerlendirmesini ve yaşam kalitesini yansıtan temel bileşenleri ölçmeye odaklanmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerliliğini sağlamak amacıyla kapsamlı analizler yapılmıştır. Geçerlik çalışmaları üç temel alana odaklanmıştır:

• Dil Geçerliliği: Ölçeğin İngilizce’den Türkçe’ye çevirisi yapılmış, ardından dilsel eşdeğerliği kontrol etmek amacıyla geri çeviri yöntemi kullanılarak orijinal dil ile karşılaştırılmıştır. Bu yöntem, maddelerin anlam bütünlüğünün korunmasını sağlamıştır.
• Kapsam/İçerik Geçerliliği: Maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için alanında uzman kişilerden görüş alınmıştır. Uzman görüşleri doğrultusunda gerekli düzeltmeler yapılarak ölçeğin içeriğinin uygunluğu teyit edilmiştir.
• Yapı Geçerliliği: Ölçeğin teorik yapısını ve alt boyutlarını ortaya çıkarmak amacıyla açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, maddelerin beklenen faktör yapısı altında toplandığını göstermiştir.

Güvenirlik

Halk Sağlığı Esenlik Ölçeği’nin Türkçe adaptasyonunun güvenilirliği, iç tutarlılık analizi ile değerlendirilmiştir. İç tutarlılık, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Bu bağlamda, ölçeğin güvenirliğini hesaplamak için istatistiksel olarak en yaygın kullanılan yöntem olan Cronbach alfa katsayısı hesaplanmıştır. Elde edilen katsayı, ölçeğin maddeleri arasında yüksek düzeyde bir iç tutarlılığın bulunduğunu ve ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Faktör analizi, ölçek maddelerinin hangi psikolojik boyutları veya faktörleri temsil ettiğini belirlemeye yardımcı olur. Bu analiz, ölçeğin çok boyutlu mu yoksa tek boyutlu mu olduğunu ortaya koyarak teorik yapısını destekler. Yapılan faktör analizi, ölçeğin temel esenlik yapısını başarılı bir şekilde ölçtüğünü ve faktör yüklerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: 5’li Likert Ölçeği

Dil Mevcut: Türkçe (Orijinal dilin İngilizce olduğu varsayılmaktadır)

Popülasyon Grubu: Genel yetişkin popülasyonu veya sağlık bilimleri alanında çalışan/eğitim alan bireyler (Uyarlama çalışması kongre bağlamında sunulmuştur).

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenilirlik çalışması, Adnan Menderes Üniversitesi 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi kapsamında sunulmuştur. Örneklem detayları kongre bildirisi içinde yer almaktadır.

Test Metodolojisi: Bireysel öz bildirim yöntemiyle uygulanan, 12 maddelik kısa bir ölçektir. Derecelendirme sistemi şu şekildedir: 1=kesinlikle katılmıyorum – 2=katılmıyorum – 3=yarı yarı yarıya katılıyorum – 4=katılıyorum – 5=tamamen katılıyorum.

Anahtar Kelimeler

Halk Sağlığı, Esenlik, Psikometrik Özellikler, Uyarlama Çalışması, Açımlayıcı Faktör Analizi, İç Tutarlılık, Sağlık Psikolojisi

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Selma İnfal Kesim

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Telif Hakkı ve İzinler: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Bilgi mevcut değildir.

Test Yılı (Uyarlama Çalışması): 2017

PDF Kaynağı: Ölçeğin orijinal PDF belgesi bu bağlantıdan indirilebilir: halk-sagligi-esenlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

İnfal Kesim, S.,& Kara, F. (2017). Halk Sağlığı Esenlik Ölçeği: Türkçe versiyonu geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Adnan Menderes Üniversitesi 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi, içinde (ss. 507). Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi

Halk Sağlığı Esenlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Halk Sağlığı Esenlik Ölçeği toplam 12 maddeden oluşmaktadır. Ölçek maddelerinin orijinal metni kaynak içerikte sağlanmamıştır, yalnızca madde sayısı belirtilmiştir.

Madde Sayısı: 12 madde

Derecelendirme: 5’li likert (1=kesinlikle katılmıyorum – 2=katılmıyorum- 3=yarı yarı yarıya katılıyorum – 4=katılıyorum – 5=tamamen katılıyorum)