Güven Eğilimi Ölçeği (Propensity to Trust Scale)

Özet

Güven Eğilimi Ölçeği (Propensity to Trust Scale), bireylerin genel olarak diğer insanlara ve kurumlara karşı sahip oldukları temel güven eğilimini ölçmek amacıyla uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, güven kavramının Türkiye bağlamında geçerliğini ve güvenirliğini test etmeyi hedeflemiştir. Bu ölçek, sosyal ve örgütsel güven çalışmalarında, bireysel farklılıkları anlamak ve güven düzeyinin sosyal davranışlar üzerindeki etkilerini incelemek için kritik bir araç olarak kullanılmaktadır.

Ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de korunduğu, yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile gösterilmiştir. Bu sayede, ölçek hem akademik araştırmalarda hem de uygulamalı alanlarda güvenilir sonuçlar elde etmek için sağlam bir temel sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Güven, Güvene Eğilim, Psikolojik Ölçek, Psikometri, Uyarlama, Sosyal Psikoloji, Güvenilirlik, Geçerlik

Yazarlar

İlksun Didem Ülbeği, Ayşe Yalçın

Amaç

Güven Eğilimi Ölçeği’nin temel amacı, bireyin genel olarak toplumsal çevresine, yabancılara ve bilinmeyen durumlara karşı ne kadar kolay veya zor güven duyma eğiliminde olduğunu sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu eğilim, kişiliğin nispeten istikrarlı bir özelliği olarak kabul edilir ve sosyal etkileşimler ile kişilerarası ilişkilerin temelini oluşturur.

Türkçe adaptasyon çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kullanılan bu ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türk kültüründeki bireylerin güven eğilimlerini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek bir araç sunmaktır. Bu amaç, özellikle örgütsel davranış ve sosyal psikoloji alanlarındaki araştırmalar için hayati önem taşımaktadır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçek, psikolojideki temel bir kişilik değişkeni olan Güvene Eğilim (Propensity to Trust) yapısını ölçmektedir. Güvene Eğilim, belirli bir kişiye veya duruma yönelik olmaktan ziyade, genel bir beklenti ve iyimserlik halini ifade eder. Bu yapı, bireyin risk alma, işbirliği yapma ve sosyal sözleşmelere uyma davranışlarını güçlü bir şekilde etkiler.

Ölçülen yapı, bireyin başkalarının niyetlerinin iyi olduğuna, dürüst ve güvenilir olduklarına dair sahip olduğu genel inanç düzeyini yansıtır. Yüksek güven eğilimine sahip bireyler, sosyal etkileşimlere daha açık, işbirlikçi ve daha az şüpheci olma eğilimindedirler.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışmasında geçerlik çalışmaları detaylıca incelenmiştir. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini göstermek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir.

Çalışmada, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe formda da korunduğu ve ölçek maddelerinin ilgili yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğü tespit edilmiştir. Ayrıca, ölçeğin diğer teorik olarak ilişkili yapılarla (örneğin, iş tatmini, örgütsel bağlılık) beklenen yön ve büyüklükte ilişkiler gösterip göstermediği de değerlendirilmiş ve yeterli düzeyde yakınsak ve ıraksak geçerlik kanıtları elde edilmiştir.

Güvenirlik

Güven Eğilimi Ölçeği’nin güvenirliği, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar verip vermediğini gösterir. Adaptasyon çalışmasında iç tutarlılık (internal consistency) yöntemi kullanılmıştır.

İç tutarlılık katsayısı olarak yaygın şekilde kullanılan Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır. Yayımlanan makalede, Türkçe formun genel iç tutarlılık katsayısının yüksek olduğu ve bu durumun ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek bir uyum sergilediğini gösterdiği bildirilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanım için yeterli güvenilirliğe sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla yürütülen analizler, ölçeğin çok boyutlu mu yoksa tek boyutlu mu olduğunu belirlemiştir. Adaptasyon çalışmasında, orijinal ölçeğin teorik yapısını test etmek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır.

DFA sonuçları, Türkçe Güven Eğilimi Ölçeği’nin veri setine mükemmel veya kabul edilebilir uyum gösterdiğini ortaya koymuştur (Örneğin, CFI, TLI ve RMSEA gibi uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu varsayılmaktadır). Bu bulgular, ölçeğin teorik olarak dayandığı yapısal bütünlüğün Türk kültüründe de geçerliliğini koruduğunu teyit etmektedir.

Ölçme Aracı Detayları

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptation of an existing scale)

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Örneğin: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum).

Mevcut Diller: Türkçe (Türkçe adaptasyonu mevcuttur).

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, Üniversite Öğrencileri veya çalışanlar (Adaptasyon çalışması genellikle üniversite öğrencileri veya çalışanlar üzerinde yapılmıştır).

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri.

Popülasyon Detayları: Adaptasyon çalışması, 2019 yılında Türkiye’deki bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-report questionnaire).

Anahtar Kelimeler

Güven Eğilimi, Bireysel Farklılıklar, Sosyal Güven, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, OPUS Dergisi, Psikometrik Özellikler

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: İlksun Didem Ülbeği)

Yazışma Adresi: Çukurova Üniversitesi (Tahmini Affiliation).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe adaptasyonu 2019 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımına ilişkin spesifik izin ve ücret bilgileri için sorumlu yazar (İlksun Didem Ülbeği) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Makale, açık erişimli bir dergide yayımlanmıştır, bu da akademik kullanımın genellikle kolaylaştığı anlamına gelebilir.

Ölçeğin orijinal PDF dökümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: guven-egilimi-olcegi-propensity-to-trust-scale-toad.pdf

Kaynaklar

Ülbeği, İ. D., & Yalçın, A. (2019). The validity and reliability of propensity to trust scale. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 12(18. UİK Özel Sayısı), 850-866. doi: 10.26466/opus.592428.

Makalenin yayımlandığı dergiye ait link: opusjournal.net

Güven Eğilimi Ölçeği (Propensity to Trust Scale) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte (Source Content) bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi için yukarıda belirtilen akademik makaleye ve sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.