Geriatrik Ağrı Ölçeği

Özet

Geriatrik Ağrı Ölçeği (GAÖ), yaşlı bireylerin ağrı deneyimlerini ve ağrının günlük yaşam üzerindeki etkilerini çok boyutlu olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçeğin Türkçe adaptasyon ve psikometrik özellikleri çalışması, Gülşah Dursun tarafından 2013 yılında gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, ölçeğin Türkiye’deki yaşlı bireyler popülasyonunda kültürel ve dilsel olarak geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılıp kullanılamayacağını saptamaktır.

Ölçek, geriatrik popülasyonda ağrının subjektif doğasını yakalamayı hedeflerken, elde edilen sonuçlar ölçeğin alt boyutlarının yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Bu adaptasyon çalışması, klinisyenlere ve araştırmacılara, yaşlı hastaların ağrı yönetiminde kritik bir rol oynayan doğru değerlendirmeler yapmaları için standartlaştırılmış bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Geriatrik Ağrı Ölçeği, Ağrı Değerlendirmesi, Geriatri, Geçerlik, Güvenirlik, Yaşlı Bireyler, Psikometrik Özellikler, Uyarlama.

Yazarlar

Gülşah Dursun (Türkçe Adaptasyon Sorumlu Yazarı).

[quads id=5]

Amaç

Geriatrik Ağrı Ölçeği’nin temel amacı, yaşlı bireylerde ağrının şiddetini, sıklığını ve niteliğini kapsamlı bir şekilde ölçmektir. Yaşlanma süreciyle birlikte ağrı algısındaki değişiklikler ve komorbid durumların varlığı göz önüne alındığında, bu popülasyona özgü, hassas ve güvenilir bir ölçme aracına ihtiyaç duyulmaktadır.

Türkçe adaptasyon çalışmasının özel amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik yapısını Türk kültürü ve diline uygun hale getirerek, Türkiye’deki sağlık profesyonelleri için standart bir ağrı değerlendirme aracı sağlamaktır. Bu sayede, yaşlı hastaların ağrı deneyimleri daha doğru saptanabilecek ve uygun tedavi stratejileri geliştirilebilecektir.

Yapı

Ölçek, geriatrik popülasyonda ağrının fizyolojik ve psikososyal boyutlarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Ağrı, sadece fiziksel bir duyum değil, aynı zamanda duygusal tepkileri, fonksiyonel kısıtlılıkları ve yaşam kalitesini etkileyen karmaşık bir deneyimdir. GAÖ, bu karmaşık yapıyı alt boyutlar aracılığıyla ele almaktadır.

Ölçeğin temel yapısal bileşenleri, ağrının yoğunluğu, ağrının süresi/sıklığı ve ağrının günlük aktivitelere olan etkisini kapsar. Ölçeğin derecelendirme yapısı hakkında detaylı bilgi (örneğin, Likert tipi mi yoksa görsel analog ölçeği mi olduğu) kaynakta belirtilmemiştir; ancak adaptasyon çalışmasının iç tutarlılık analizleri, ölçeğin birden fazla boyuttan oluştuğunu işaret etmektedir.

Geçerlik

Geriatrik Ağrı Ölçeği’nin (Türkçe Versiyonu) geçerlik çalışmaları, ölçüt geçerliği yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Özellikle, ölçeğin maddelerinin ayırt ediciliğini belirlemek amacıyla alt-üst grup ortalamalarına dayalı madde analizi gerçekleştirilmiştir.

Yapılan analiz sonuçları, ölçekten alınan en düşük ve en yüksek puanlara sahip alt ve üst grupların puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgu, ölçek maddelerinin, ölçülmek istenen yapıyı (ağrı düzeyini) düşük düzeyde deneyimleyen bireyler ile yüksek düzeyde deneyimleyen bireyleri başarılı bir şekilde ayırt edebildiğini göstermekte ve ölçeğin yapısal geçerliğine önemli bir kanıt sunmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik değerlendirmesi, iç tutarlılık analizi yoluyla yapılmıştır. İç tutarlılık, ölçeği oluşturan maddelerin aynı yapıyı ölçme derecesini ifade eder.

Geriatrik Ağrı Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun alt boyutlarına ilişkin hesaplanan Cronbach alfa değerleri 0.67 ile 0.93 arasında değişim göstermektedir. Bu aralık, özellikle 0.70 üzerindeki değerlerin kabul edilebilir veya yüksek düzeyde güvenilirliği işaret ettiği psikometri standartlarına göre, ölçeğin alt boyutlarının büyük çoğunluğunun yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. 0.67’lik alt sınır değeri ise bazı alt boyutlar için kabul edilebilir minimum düzeyde güvenilirliğe işaret edebilir, ancak genel olarak ölçek güvenilir bir yapı sergilemektedir.

Faktör Analizi

Kaynak içerikte doğrudan faktör analizi sonuçlarına veya ölçeğin faktör yapısına dair spesifik bilgilere yer verilmemiştir. Ancak, güvenirlik sonuçlarında alt boyutların Cronbach alfa değerlerinin rapor edilmesi, orijinal ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ve adaptasyon çalışmasında bu alt boyutların korunduğunu veya analiz edildiğini düşündürmektedir.

Tipik olarak, uyarlama çalışmalarında ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) veya açıklayıcı faktör analizi (AFA) kullanılır. Bu çalışmada alt boyutların iç tutarlılığına odaklanıldığı görülmektedir, fakat faktör yükleri veya döndürme yöntemleri hakkında detaylı bilgi bulunmamaktadır.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle öz bildirim veya görüşme formatında uygulanan geriatrik ağrı değerlendirme ölçeği.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yaşlı Bireyler (Geriatrik Popülasyon)

Age Group: Genellikle 65 yaş ve üzeri.

Population Details: Akdeniz Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde yüksek lisans tezi kapsamında incelenen yaşlı bireyler örneklemi.

Test Methodology: Psikometrik özelliklerin belirlenmesine yönelik nicel araştırma (Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması).

Anahtar Kelimeler

Geriatrik Ağrı, Ağrı Yönetimi, Yaşlılık, İç Tutarlılık, Madde Analizi, Akdeniz Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Çalışma, Akdeniz Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanmıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe adaptasyon ve geçerlik/güvenirlik çalışması 2013 yılında tamamlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin orijinal versiyonunun kullanım izinleri ve ücret bilgileri, orijinal telif hakkı sahibine bağlıdır. Türkçe adaptasyon çalışması, bir akademik tez kapsamında yürütülmüştür. Akademik referans için YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir.

Kaynaklar

1. Dursun, G. (2013). Yaşlı bireylerde geriatrik ağrı ölçeği‘nin geçerlik ve güvenirlik çalışması (Yüksek lisans, Akdeniz Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Antalya).
2. Tez çalışmasına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanmıştır: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: geriatrik-agri-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Geriatrik Ağrı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Geriatrik Ağrı Ölçeği’nin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.