Gerçeklik Şoku Beklentisi Ölçeği

Özet

Bu ölçek, Özdemir ve Büyükgöze (2016) tarafından gerçekleştirilen bir uyarlama çalışmasıdır. Ölçek, öğretmen adaylarının mesleğe başlamadan önce karşılaşmayı bekledikleri zorluklar ve hayal kırıklıkları olarak tanımlanan gerçeklik şoku beklentisi düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürü ve eğitim bağlamına uygunluğunu test eden bu çalışma, aday öğretmenlerin mesleğe geçiş sürecindeki algılarını değerlendirmek için kritik bir araç sunmaktadır. Ölçek, 9 maddeden oluşmakta ve 7’li Likert tipi bir derecelendirme kullanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Gerçeklik Şoku Beklentisi Ölçeği, gerçeklik şoku, psikometrik özellikler, aday öğretmenler, mesleki beklenti, uyarlama.

Yazarlar

Mehmet Özdemir, Hilal Büyükgöze.

Amaç

Gerçeklik Şoku Beklentisi Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlik mesleğine adım atmaya hazırlanan bireylerin, ideal eğitim ortamları ile gerçek çalışma koşulları arasındaki farktan kaynaklanacak olan gerçeklik şoku yaşama ihtimallerine dair beklentilerini nicel olarak belirlemektir. Bu beklentilerin ölçülmesi, eğitim fakültelerinin müfredatlarını mesleki gerçeklere daha uygun hale getirmesi açısından önemlidir.

Özdemir ve Büyükgöze (2016) tarafından yürütülen bu çalışma, ölçeğin Türkçe konuşan aday öğretmenler popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabilmesi için gerekli uyarlama ve doğrulama süreçlerini tamamlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki eğitim araştırmalarında mesleki stres ve adaptasyon konularında standart bir ölçüm aracı sağlanmıştır.

Yapı

Ölçek, sosyolojik ve eğitimsel psikoloji alanlarında önemli bir kavram olan gerçeklik şoku beklentisi yapısını ölçmektedir. Gerçeklik şoku, genellikle yeni mezun profesyonellerin, aldıkları eğitim ile karşılaştıkları mesleki gerçekler arasındaki tutarsızlık nedeniyle yaşadıkları hayal kırıklığı, stres ve mesleki tatminsizlik durumunu ifade eder.

Bu ölçek özel olarak, aday öğretmenlerin, sınıf yönetimi, bürokrasi, veli ilişkileri ve öğrenci disiplini gibi alanlarda karşılaşmayı bekledikleri olumsuzlukları ve bu olumsuzlukların kendilerinde yaratacağı şok etkisini önceden değerlendirmeye olanak tanır. Orijinal ölçek, bireyin mesleğe başlamadan önceki kötümser veya gerçekçi beklentilerini tespit ederek, mesleki tükenmişlik riskini öngörmeye yardımcı olan bir yapıya sahiptir.

Geçerlik

Kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları veya detaylı istatistiksel sonuçlar listelenmemiş olsa da, Özdemir ve Büyükgöze (2016) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, ölçeğin yapısal ve içerik geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi gibi çeşitli istatistiksel yöntemler kullanmıştır. Yapılan analizler, ölçeğin Türk kültürüne ve aday öğretmenler popülasyonuna uygunluğunun, orijinal yapının korunarak sağlandığını doğrulamıştır.

Güvenirlik

Sunulan kaynak verilerinde spesifik güvenirlik katsayıları (örneğin, Cronbach Alfa değeri) belirtilmemiştir. Ancak, psikometrik açıdan sağlam bir uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek için genellikle Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayı, 9 maddelik ölçekteki tutarlılığın kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermelidir. Detaylı güvenirlik sonuçları, makalenin tamamında yer almaktadır.

Faktör Analizi

Gerçeklik Şoku Beklentisi Ölçeği’nin Türkçe formunun yapı geçerliğini test etmek amacıyla uyarlama çalışmasında faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin teorik olarak ölçtüğü yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini ve yeterli faktör yüklerine sahip olup olmadığını incelemiştir. Orijinal ölçek yapısının korunup korunmadığı, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile teyit edilmiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 9 maddeden oluşan, 7’li Likert Tipi Ölçek kullanılarak derecelendirilen bir öz bildirim aracıdır (Örneğin: 1 = Hiç Katılmıyorum; 7 = Tamamen Katılıyorum).

Language Available: Türkçe.

Population Group: Aday öğretmenler.

Age Group: Genellikle üniversite son sınıf öğrencileri veya öğretmenlik stajyerleri (Erken yetişkinlik dönemi).

Population Details: Çalışma, öğretmenlik eğitimi alan ve mesleğe yeni başlayacak olan aday öğretmenler örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Katılımcıların, öğretmenlik mesleğine başladıklarında karşılaşmayı bekledikleri zorluklara ilişkin beklenti düzeylerini belirleyen öz bildirim metodolojisi.

Anahtar Kelimeler

Gerçeklik şoku, mesleki geçiş, öğretmenlik stresi, uyarlama, psikometri, eğitim psikolojisi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: ORCID bilgisi kaynakta mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Hilal Büyükgöze için)

Correspondence Address: Hilal Büyükgöze (Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2016 yılında Özdemir ve Büyükgöze tarafından uyarlama çalışmasıyla Türkçeye kazandırılmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve varsa ücret bilgileri, sorumlu yazar Hilal Büyükgöze ile iletişime geçilerek temin edilmelidir. İletişim e-postası: [email protected].

Kaynaklar

• Özdemir, M. ve Büyükgöze, H. (2016). Gerçeklik Şoku Beklentisi Ölçeği’nin uyarlaması ve aday öğretmenler üzerine bir uygulama [The adaptation of Reality Shock Expectation Scale and a study on prospective teachers]. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 243-257.
• Ek olarak, çalışmanın çevrimiçi bağlantısı academia.edu üzerinden erişilebilir.

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: gerceklik-soku-beklentisi-olcegi-toad.pdf

Gerçeklik Şoku Beklentisi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Kaynak içerikte ölçeğin 9 maddesinin orijinal metinleri bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme talimatları için lütfen Özdemir ve Büyükgöze (2016) referans makalesine başvurunuz.