Genital Hijyen Davranışları Ölçeği

Özet

Genital Hijyen Davranışları Ölçeği (GHBÖ), bireylerin genital sağlıklarını korumaya yönelik sergiledikleri davranışları ve pratikleri sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek geliştirme çalışması 2017 yılında Nazan Karahan tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu ölçek, özellikle hemşirelik ve halk sağlığı alanlarında, bireylerin hijyen bilinci ve uygulama düzeylerini belirlemek, riskli davranışları tespit etmek ve eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmek için kritik bir öneme sahiptir. Ölçeğin geliştirilmesi, kapsamlı bir ölçek geliştirme süreci ile sağlanmıştır.

GHBÖ, bireylerin cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ve diğer genital sağlık sorunları riskini azaltmaya yönelik alışkanlıklarını ve tutumlarını değerlendiren çok boyutlu bir yapıyı hedeflemektedir. Bu araç, genital bölgenin temizliği, kullanılan ürünler, iç çamaşırı seçimi ve cinsel aktivite sonrası hijyen gibi çeşitli davranışsal alanları kapsamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Genital hijyen, hijyen davranışları, ölçek geliştirme, psikometri, genital sağlık, hemşirelik, sağlık eğitimi.

Yazarlar

Nazan Karahan

Amaç

Genital Hijyen Davranışları Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kendi bildirimlerine dayalı olarak genital bölgeye yönelik sergiledikleri hijyen davranışlarının sıklığını ve uygunluğunu objektif bir şekilde ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu amaç, özellikle genç yetişkinler ve risk altındaki popülasyonlarda sağlık eğitiminin planlanması ve müdahalelerin hedeflenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Ölçek, sağlık profesyonellerine, bireylerin mevcut hijyen düzeylerini hızlıca değerlendirme ve eksik veya hatalı uygulamaları tespit etme imkanı sağlamaktadır. Bu sayede, kişiselleştirilmiş sağlık danışmanlığı sunulması ve genital enfeksiyonların önlenmesine yönelik stratejiler geliştirilmesi hedeflenmektedir.

Yapı

GHBÖ, bireyin genital hijyen uygulamalarına ilişkin bilgi, tutum ve davranışlarını ölçen çok boyutlu bir yapı üzerine kurulmuştur. Ölçek, muhtemelen temel olarak iki ana faktör etrafında toplanmıştır: (1) Önleyici ve Proaktif Hijyen Davranışları (düzenli temizlik, uygun ürün kullanımı) ve (2) Risk Yönetimi Davranışları (cinsel aktivite sonrası bakım, uygun iç çamaşırı kullanımı).

Ölçekteki maddeler, bireylerin günlük rutinlerinde genital sağlıklarını ne ölçüde önemsediklerini ve uyguladıklarını yansıtmaktadır. Karahan (2017), bu yapının kültürel ve sosyal faktörlerden etkilenen karmaşık hijyen pratiklerini doğru bir şekilde temsil ettiğini geçerlik çalışmalarıyla göstermeyi amaçlamıştır.

Geçerlik

Genital Hijyen Davranışları Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçüp ölçmediğini belirlemeye odaklanmıştır. Çalışmada, içeriğin konu uzmanları tarafından incelenmesi yoluyla Kapsam Geçerliği (Content Validity) sağlanmıştır. Uzman görüşleri, maddelerin uygunluğunu, anlaşılırlığını ve ölçülmek istenen davranışsal alanı ne ölçüde temsil ettiğini doğrulamıştır.

Yapı Geçerliği (Construct Validity) ise genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle ne kadar uyumlu olduğunu göstermiş ve ölçeğin çok boyutlu yapısını destekleyen faktör yüklerini ortaya çıkarmıştır. Çalışmanın sonuçları, ölçeğin hijyen davranışlarını ölçmek için yeterli yapısal geçerliğe sahip olduğunu belirtmektedir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirliği, Karahan (2017) çalışmasında iç tutarlılık (Internal Consistency) yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. İç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin maddelerinin homojen olduğunu ve ölçümde kararlılık sağladığını işaret etmektedir.

Ayrıca, ölçeğin zamana bağlı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği (Test-Retest Reliability) çalışması da yapılmış olabilir. Bu yöntem, aynı bireylere farklı zamanlarda uygulanan ölçek sonuçlarının korelasyonunu inceleyerek ölçümün tutarlılığını doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Genital Hijyen Davranışları Ölçeği’nin geliştirilmesi sürecinde, ölçeğin altında yatan boyutları belirlemek için Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, başlangıçta oluşturulan madde havuzunun azaltılmasına ve teorik olarak anlamlı alt boyutların ortaya çıkarılmasına yardımcı olmuştur. Çalışmanın, birden fazla faktörlü bir yapıyı desteklediği varsayılmaktadır; bu da genital hijyenin tek bir genel davranıştan ziyade farklı alt kategorilerdeki davranışların birleşimi olduğunu göstermektedir.

Faktör yapısının belirlenmesi, araştırmacıların ölçekten elde edilen puanları yorumlamasına olanak tanır ve hangi spesifik hijyen alanlarında bireylerin daha fazla desteğe ihtiyaç duyduğunu anlamayı kolaylaştırır. Elde edilen faktörler, ölçekte yer alan maddelerin hangi davranış grubuna ait olduğunu netleştirmiştir.

Ölçek

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Genellikle 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılmıştır (Örneğin: “Hiçbir zaman”dan “Her zaman”a).

Language Available: Türkçe

Population Group: Genç yetişkinler, üniversite öğrencileri veya cinsel olarak aktif bireyler.

Age Group: 18-35 yaş arası yetişkinler.

Population Details: Çalışma, muhtemelen bir üniversite veya sağlık kurumuna bağlı popülasyon üzerinde yürütülmüştür.

Test Methodology: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle, kağıt-kalem veya online anket formatında uygulanmıştır. Ölçek, bireylerin hijyen davranışlarının sıklığını veya uygunluğunu değerlendirmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesine bu bağlantıdan ulaşılabilir: genital-hijyen-davranislari-olcegi-toad.pdf

Anahtar Kelimeler

Sağlık davranışı, psikometrik özellikler, cinsel sağlık, geçerlik, güvenilirlik, hemşirelik araştırmaları.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş (Yazarın akademik profili kontrol edilmelidir).

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Karabük Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2017 yılında Karahan tarafından geliştirilmiş ve yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için genellikle yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için izin prosedürleri ve olası ücretler, sorumlu yazar Nazan Karahan ile iletişime geçilerek netleştirilebilir.

Ölçeğin yayımlandığı kaynak, uluslararası hakemli bir dergi olan Istanbul Medical Journal‘dır.

Kaynaklar

1. Karahan, N. (2017). Genital Hijyen Davranışları Ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik güvenirlik çalışması. Istanbul Medical Journal, 18(3), 157-162.

Genital Hijyen Davranışları Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için lütfen Karahan (2017) tarafından yayımlanan orijinal bilimsel makaleye başvurunuz.