Genelleştirilmiş Güven Ölçeği

Özet

Genelleştirilmiş Güven Ölçeği, Mehmet Ertuğrul Uçar tarafından 2010 yılında doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, bireylerin genel olarak topluma, çevresindeki tanımadığı kişilere ve kurumlara yönelik sahip oldukları güven düzeyini ölçmeyi amaçlamaktadır. Toplam 15 madde ve 5 alt boyuttan oluşan bu araç, sosyal sermaye düzeylerinin incelenmesi bağlamında kullanılmak üzere tasarlanmış bir geliştirme ölçeği çeşididir.

Ölçek, beşli Likert tipi derecelendirme formatını kullanmaktadır ve psikometrik analizler sonucunda yüksek düzeyde iç tutarlılığa (Cronbach Alpha = .74) sahip olduğu belirlenmiştir. Geçerlik çalışmaları, faktör analizi için uygun örneklem büyüklüğünü ve verilerin normal dağılımını destekleyen bulgular sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Genelleştirilmiş güven, sosyal sermaye, güven ölçeği, psikometrik araç, Likert tipi ölçek, güvenilirlik, geçerlik.

Yazarlar

Mehmet Ertuğrul Uçar

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin genel olarak tanımadıkları veya günlük yaşamda karşılaştıkları diğer insanlara duydukları güven düzeylerini belirlemektir. Bu genel güven, sosyal etkileşimlerin temelini oluşturur ve sosyal sermayenin önemli bir bileşenidir.

Ölçek, yazarın doktora tezinde belirtildiği üzere, üniversite öğrencileri ve üniversiteden mezun olan bireylerin sosyal sermaye düzeylerinin benlik biçimleri ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi çalışmasına özgün bir ölçüm aracı sağlamak amacıyla geliştirilmiştir.

Yapı

Ölçek, geniş bir psikolojik yapı olan Genelleştirilmiş Güven kavramını ele almaktadır. Bu yapı, bireyin çevresindeki yabancılara veya genel olarak topluma yönelik taşıdığı iyimser beklentiyi ifade eder. Ölçek, bu genel güven yapısını 15 madde ile ölçmekte ve güvenin farklı bağlamlarda nasıl tezahür ettiğini gösteren beş temel alt boyuta ayırmaktadır:

• Tanımayan İnsanlarla İş Yapma (5 madde): Ticari veya sosyal etkileşimlerde yabancılara güvenme eğilimi.
• İnsanlara Kuşku İle Bakma (2 madde): Temkinli ve şüpheci olma eğilimi.
• Bedensel Farklılık (2 madde): Fiziksel farklılıklara dayalı güven algısı.
• Eğitim (3 madde): Eğitim seviyesine bağlı olarak gelişen güven algısı.
• Genel Güven (3 madde): Toplumun çoğunluğuna duyulan temel güven inancı.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla 590 kişilik bir örneklem üzerinde faktör analizi uygulanmıştır. Faktör analizinin uygulanabilirliğini değerlendiren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri .76 olarak bulunmuştur. Bu değer, örneklem büyüklüğünün ve verilerin faktör analizi için iyi düzeyde uyumlu olduğunu göstermektedir.

Verilerin çok değişkenli normal dağılıma uygunluğunu test eden Bartlett Sphericity Testi sonuçları istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0.000). Bu sonuç, korelasyon matrisinin birim matristen anlamlı derecede farklı olduğunu ve faktör analizinin uygulanabilir olduğunu teyit etmektedir. Ek olarak, faktör analizi için yapılan anti-image korelasyonları tüm maddelerde .05’ten büyük çıkmış olup, bu durum her bir maddenin faktör yapısına önemli katkı sağladığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla yapılan güvenirlik analizi sonucunda Cronbach Alfa katsayısı .74 olarak hesaplanmıştır. Bu katsayı, sosyal bilimler alanındaki kabul edilebilir eşiğin (genellikle .70) üzerinde olup, ölçeğin yüksek düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ve ölçümde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal uygunluğu, 590 katılımcıdan oluşan örneklem üzerinde gerçekleştirilen açımlayıcı faktör analizi ile incelenmiştir. KMO değerinin .76 olması ve Bartlett testi sonucunun p<0.001 düzeyinde anlamlı bulunması, verilerin faktörleştirmeye uygun olduğunu kesinleştirmiştir.

Analiz neticesinde, 15 maddenin beş ayrı faktör altında toplandığı belirlenmiştir. Bu beş faktör, ölçeğin teorik yapısını destekler nitelikte olup, Genelleştirilmiş Güvenin farklı boyutlarını (Tanımayan İnsanlarla İş Yapma, İnsanlara Kuşku İle Bakma, Bedensel Farklılık, Eğitim, Genel Güven) temsil etmektedir. Maddelerin faktör yükleri ve anti-image korelasyonları, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu bir faktör yapısına sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme

Format: 5’li Likert Ölçeği (1=bana hiç uygun değil – 5=bana tamamen uygun)

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Üniversite öğrencileri ve üniversiteden mezun olan bireyler

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler ve Yetişkinler

Örneklem Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışması 590 kişi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

KMO, Bartlett testi, Cronbach Alfa, güvenilirlik katsayısı, sosyal güven, psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değil

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2010 yılında Mehmet Ertuğrul Uçar’ın doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin dayandığı doktora tezine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilmektedir: tez.yok.gov.tr

The original PDF can be downloaded here: genellestirilmis-guven-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Uçar, M.E. (2010). Üniversite öğrencileri ve üniversiteden mezun olan bireylerin sosyal sermaye düzeylerinin benlik biçimleri ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Genelleştirilmiş Güven Ölçeği Maddeleri

Ölçek 15 madde ve 5 alt boyuttan oluşmaktadır:

• Tanımayan İnsanlarla İş Yapma (5m): İş yaptığın insanlara güvenip güvenmeyeceğini bilemezsin
• İnsanlara Kuşku İle Bakma (2m): İnsanlarla ilişkilerde dikkatli olunmalıdır
• Bedensel Farklılık (2m): [Madde örnekleri orijinal kaynakta belirtilmemiştir]
• Eğitim (3m): [Madde örnekleri orijinal kaynakta belirtilmemiştir]
• Genel Güven (3m): İnsanların çoğunluğuna güvenilebilir