Fizyoterapistlerin Ağrı Tutum ve İnançları Ölçeği

Özet

Fizyoterapistlerin Ağrı Tutum ve İnançları Ölçeği (FAİÖ), İngilizce orijinali Ağrı Tutum ve İnançları Ölçeği’nin (Pain Attitudes and Beliefs Scale for Physiotherapists – PABS-PT) Türk kültürüne adaptasyonu sonucunda ortaya çıkmıştır. Bu ölçek, özellikle kronik kas-iskelet sistemi ağrısı olan hastaların tedavisiyle ilgilenen fizyoterapi uzmanlarının ve öğrencilerinin ağrıya yönelik sahip oldukları tutum ve inançları ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, profesyonellerin ağrıyı ne ölçüde biyomedikal model çerçevesinde mi yoksa daha geniş bir biyopsikososyal model çerçevesinde mi algıladığını değerlendirmeye olanak tanır.

Ölçeğin Türkçe uyarlaması Dalkılınç ve arkadaşları tarafından 2015 yılında yapılmış olup, bu çalışma ile ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirlik analizleri başarıyla tamamlanmıştır. FAİÖ, fizyoterapistlerin tedavi yaklaşımlarını etkileyen temel bilişsel çerçeveleri ortaya koyarak, eğitim ve klinik uygulamalarda farkındalık yaratmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Fizyoterapistlerin Ağrı Tutum ve İnançları Ölçeği, FAİÖ, Ağrı, Fizyoterapi, Biyopsikososyal, Biyomedikal Model, Ölçek Uyarlaması.

Yazarlar

M. Dalkılınç, Y. Çırak, G. D. Yılmaz, Y. Parlak Demir

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, fizyoterapistlerin ve fizyoterapi öğrencilerinin kronik ağrıya ilişkin sahip oldukları profesyonel tutumları ve inançları objektif bir şekilde değerlendirmektir. Bu tutumlar, klinik karar verme süreçlerini, hastayla kurulan iletişimi ve uygulanan tedavi yöntemlerinin seçimini doğrudan etkilemektedir.

FAİÖ, özellikle ağrının sadece yapısal hasardan kaynaklandığına dair olan biyomedikal inançlar ile ağrının psikolojik ve sosyal faktörlerle ilişkili olduğuna dair olan biyopsikososyal inançlar arasındaki dengeyi saptamak için tasarlanmıştır. Bu sayede, fizyoterapistlerin mesleki gelişim ihtiyaçları belirlenebilir ve ağrı eğitimi programları bu doğrultuda şekillendirilebilir.

Yapı

Fizyoterapistlerin Ağrı Tutum ve İnançları Ölçeği, genel olarak iki ana faktörden veya alt ölçekten oluşmaktadır. Bu faktörler, fizyoterapistlerin ağrıya yaklaşımındaki iki temel felsefi çerçeveyi temsil eder:

• Biyomedikal Faktör: Ağrının temel olarak doku hasarı, yapısal bozukluk ve fiziksel patoloji ile ilişkili olduğu inancını yansıtır. Bu faktörde yüksek puan alan profesyoneller, tedavide pasif yöntemlere (örn. istirahat, modaliteler) daha fazla eğilim gösterebilirler.
• Biyopsikososyal Faktör: Ağrının sadece fiziksel değil, aynı zamanda bilişsel, duygusal ve sosyal bağlamlardan etkilendiği inancını yansıtır. Bu faktörde yüksek puan alanlar, aktif tedavi stratejilerine, hasta eğitimine ve davranışsal yaklaşımlara daha fazla odaklanırlar.

Geçerlik

Türkçe versiyonun geçerlik çalışmaları Dalkılınç ve arkadaşları (2015) tarafından gerçekleştirilmiştir. Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçeğin orijinal iki faktörlü yapısının (Biyomedikal ve Biyopsikososyal) Türk fizyoterapist örnekleminde de korunduğunu göstermiştir.

Yapı geçerliğinin desteklenmesi amacıyla, ölçek maddelerinin beklenen teorik yapıyı ölçtüğü kanıtlanmıştır. Ölçeğin alt boyutlarının, ağrı ile ilişkili diğer psikometrik ölçümlerle (örneğin, kinezyofobi veya ağrı katastrofikleşmesi ölçekleri) beklenen yönde korelasyon göstererek yakınsak ve ayrışan geçerlik sağladığı kabul edilmektedir.

Güvenirlik

Türkçe FAİÖ’nün güvenirlik analizinde, ölçeğin iç tutarlılığı değerlendirilmiştir. Dalkılınç ve arkadaşları tarafından yapılan çalışmada, ölçeğin genelinde ve alt faktörlerinde tatmin edici düzeyde Cronbach Alfa katsayıları rapor edilmiştir. Bu katsayılar, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin ölçüm hatasını minimize ettiğini ve farklı fizyoterapist popülasyonlarında kararlı sonuçlar elde etme potansiyeline sahip olduğunu işaret etmektedir. Spesifik olarak, biyomedikal ve biyopsikososyal alt ölçeklerinin her ikisi de kabul edilebilir güvenirlik sınırları içinde yer almıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin Türkçe uyarlamasında, orijinal PABS-PT modeline uygun olarak iki faktörlü yapı test edilmiştir. Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçları, modelin veri ile uyumlu olduğunu ve iki ana faktörün (Biyomedikal ve Biyopsikososyal) ölçek maddelerini başarılı bir şekilde açıkladığını kanıtlamıştır. Bu faktörler, fizyoterapistlerin mesleki inançlarının temel bileşenlerini temsil etmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle 6 noktalı Likert tipi derecelendirme (Kaynakta belirtilmemiş olmasına rağmen, orijinal ölçek yapısına dayanarak çıkarım yapılmıştır).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Fizyoterapistler ve Fizyoterapi öğrencileri

Yaş Grubu: Yetişkin (Profesyonel)

Popülasyon Detayları: Kronik ağrı yönetimi alanında çalışan veya bu alanda eğitim alan sağlık profesyonelleri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, ağrıya ilişkin çeşitli ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

PABS-PT, Geçerlik, Güvenirlik, Bilişsel İnançlar, Biyopsikososyal model, Kronik Ağrı.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Murat Dalkılınç

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Kaynakta sadece sorumlu yazarın e-postası belirtilmiştir.

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2015

İzinler ve Ücret: Kullanım izinleri ve ücret bilgisi için sorumlu yazar Murat Dalkılınç ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Referanslar

Dalkılınç, M., Çırak, Y., Yılmaz, G. D., & Parlak Demir, Y. (2015). Validity and reliability of Turkish version of the Pain Attitudes and Beliefs Scale for Physiotherapists. Physiotherapy Theory and Practice, 31(3), 186-193. doi: 10.3109/09593985.2014.986351

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

• pain-attitudes-and-beliefs-scale-for-physiotherapists-toad.pdf

[quads id=5]

Fizyoterapistlerin Ağrı Tutum ve İnançları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçeğin maddelerine yer verilmemiştir. Maddeler için Dalkılınç ve arkadaşları (2015) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.