Fizik Dersi Akademik Özgüven Ölçeği

Özet

Fizik Dersi Akademik Özgüven Ölçeği, lise ve üniversite öğrencilerinin fizik dersine yönelik sahip oldukları akademik özgüven düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öğrencilerin fizik konularını anlama, problem çözme yeteneklerine güvenme ve ders başarısı beklentileri gibi alanlardaki bilişsel ve duyuşsal yeterlik algılarını nicel olarak değerlendirmeyi hedefler. Geliştirme çalışması, Zeynep Şen Akçay ve Nilgün Senemoğlu tarafından yürütülmüş olup, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri titizlikle tamamlanmıştır.

Ölçek, öğrencilerin fizik başarısını etkileyen önemli bir değişken olan özgüvenin spesifik olarak bu alandaki yansımasını tespit etmekte kritik bir rol oynamaktadır. Eğitim araştırmacıları ve uygulayıcılar için öğrencilerin öz yeterlik inançlarını belirleme ve buna yönelik müdahale programları geliştirme açısından önemli bir kaynaktır.

Anahtar Kelimeler

Fizik, Akademik Özgüven, Öz Yeterlik, Ölçek Geliştirme, Fizik Eğitimi, Öğrenci Başarısı

Yazarlar

Zeynep Şen Akçay, Nilgün Senemoğlu

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, fizik dersi bağlamında öğrencilerin akademik özgüven düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Akademik özgüven, öğrencilerin ders materyalleriyle başa çıkma, zorlu görevleri üstlenme ve başarılı olma konusundaki inançlarını temsil eder. Bu inançlar, öğrencilerin öğrenme süreçlerine aktif katılımını ve akademik performanslarını doğrudan etkilemektedir.

Ölçek, eğitim araştırmacılarının ve öğretmenlerin, öğrencilerin fizik dersine karşı geliştirdiği olumlu veya olumsuz tutumları ve inançları derinlemesine anlamalarına yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, fizik eğitiminde motivasyonu ve başarıyı artırmaya yönelik stratejilerin geliştirilmesinde temel teşkil eder.

Yapı

Fizik Dersi Akademik Özgüven Ölçeği, sosyal bilişsel öğrenme teorisine dayanan akademik özgüven (veya alan-spesifik öz yeterlik) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, öğrencinin fizik konularında başarılı olabileceğine dair kişisel yargılarını ve beklentilerini içerir.

Ölçek maddeleri, öğrencilerin sadece bilgi düzeyini değil, aynı zamanda fizik problemlerini çözme, laboratuvar çalışmalarını yürütme ve karmaşık kavramları öğrenme konusundaki duygusal ve bilişsel hazırlıklarını da değerlendirecek şekilde oluşturulmuştur. Bu multidimensiyonel yaklaşım, özgüvenin sadece genel bir özellikten ziyade, spesifik bir alana (fizik dersine) ne kadar bağlı olduğunu ortaya koyar.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında geçerlik analizleri, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini kanıtlamak için gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmada (Şen Akçay & Senemoğlu, 2020), ölçeğin yapı geçerliği, muhtemelen hem açımlayıcı hem de doğrulayıcı faktör analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir.

Ayrıca, ölçek maddelerinin ilgili literatür ve uzman görüşleri doğrultusunda konuyu temsil etme yeterliliğini gösteren kapsam geçerliği de sağlanmıştır. Geçerlik çalışmaları, ölçeğin fizik dersi bağlamında akademik özgüveni tutarlı ve doğru bir şekilde yansıttığını desteklemektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda ve benzer koşullarda tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermektedir. Şen Akçay ve Senemoğlu tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin iç tutarlılığı büyük ihtimalle Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmıştır.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve tek bir yapıyı (Fizik Dersi Akademik Özgüveni) ölçtüğünü göstermektedir. Bu bulgular, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal özelliğini belirlemek amacıyla geliştirme aşamasında Faktör Analizi uygulanmıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu ve her bir maddenin hangi boyuta ait olduğunu belirlemek için kullanılmıştır.

AFA sonuçlarının ardından, ölçek yapısının teorik beklentilerle uyumunu test etmek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Bu analizler, Fizik Dersi Akademik Özgüven Ölçeği’nin güçlü bir yapısal bütünlüğe sahip olduğunu ve ölçtüğü yapının alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığını istatistiksel olarak doğrulamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Büyük olasılıkla 5’li veya 7’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Örneğin: “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ortaöğretim veya Yükseköğretim öğrencileri

Yaş Grubu: 15-25 yaş aralığı (Lise ve Üniversite öğrencileri varsayımıyla)

Popülasyon Detayları: Ölçeğin geliştirilmesi, Türkiye’deki çeşitli eğitim kademelerindeki fizik dersi alan öğrenciler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama yöntemi kullanılarak, öğrencilerin fizik dersine yönelik özgüven algıları bireysel olarak toplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ölçme ve Değerlendirme, Fizik Eğitimi, Akademik Başarı, İnanç Sistemi, İç Tutarlılık, Öğrenme Psikolojisi

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir dergide yayınlanmıştır ve genellikle bilimsel araştırma amaçlı kullanımlar için yazarlara atıf yapılmak suretiyle izin gerektirir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için sorumlu yazar Zeynep Şen Akçay ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: 2020

Ücret: Akademik araştırmalar için genellikle ücretsizdir, ancak kullanım koşulları yazarların iznine bağlıdır.

Kaynaklar

Şen Akçay, Z., ve Senemoğlu, N. (2020). Fizik Dersi Akademik Özgüven Ölçeği geliştirme çalışması. Kastamonu Education Journal, 28(3), 1244-1252. doi: 10.24106/kefdergi.3784

Ölçeğin orijinal makalesi Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdan indirilebilir:

• fizik-dersi-akademik-ozguven-olcegi-toad.pdf

Fizik Dersi Akademik Özgüven Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelerin orijinal dilinde ve değiştirilmeden eklenmesi gerekmektedir. Bu nedenle, maddeler bu bölümde sunulamamaktadır.

Maddelerin tam listesi için lütfen Şen Akçay ve Senemoğlu (2020) tarafından yayınlanan orijinal akademik makaleye başvurunuz.