Aile Varlığı Özgüven Ölçeği

Özet

Aile Varlığı Özgüven Ölçeği, kritik bakım ortamlarında, özellikle resüsitasyon işlemleri sırasında, aile üyelerinin hastanın yanında bulunmasına yönelik profesyonellerin, özellikle de hemşirelerin, sahip olduğu özgüven düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, Esma Ayşe Öztürk tarafından 2020 yılında yürütülen doktora tezi kapsamında Türkçe’ye uyarlama çalışması ile kullanıma sunulmuştur. Ölçek, sağlık çalışanlarının aile varlığının yönetimindeki algılarını, risk ve fayda değerlendirmelerini ve bu süreci etkin bir şekilde yönetme yeteneklerine olan inançlarını değerlendirmeyi hedefler.

Ölçeğin geliştirilmesi, hemşirelik alanında etik ve klinik açıdan karmaşık bir konu olan resüsitasyon sırasında aile varlığı uygulamasının yaygınlaşması ve standart hale getirilmesi çabalarına bilimsel bir zemin sağlamaktadır. Bu araç, eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi ve bakım kalitesinin artırılması açısından kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Aile Varlığı, Özgüven, Hemşirelik, Resüsitasyon, Kritik Bakım, Ölçek Uyarlama, Aile Varlığı Özgüven Ölçeği.

Yazarlar

Esma Ayşe Öztürk (Sorumlu Yazar).

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, hemşirelerin, hastaları resüsitasyon sürecindeyken aile üyelerinin bu süreçte bulunmalarına (Aile Varlığı) ilişkin sahip oldukları algılanan özgüven ve yeterlilik düzeylerini belirlemektir. Ölçek, hemşirelerin bu uygulamanın potansiyel risk ve faydalarına yönelik değerlendirmelerini ve aile üyelerini destekleme konusundaki yetkinlik inançlarını ölçerek, eğitim programlarının ve klinik kılavuzların geliştirilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Ölçek, aynı zamanda, hemşirelerin aile varlığına yönelik tutumlarını ve bu durumlarda karşılaştıkları stres veya belirsizlik düzeylerini dolaylı olarak yansıtan bir ölçüm sağlamaktadır. Elde edilen veriler, sağlık kurumlarının kritik bakım ünitelerinde standart protokoller oluşturmasına rehberlik etmektedir.

Yapı

Aile Varlığı Özgüven Ölçeği, psikolojideki Öz Yeterlik Teorisi (Self-Efficacy Theory) çerçevesinde, profesyonel özgüven yapısını ölçmektedir. Ölçek, hemşirelerin zorlu ve duygusal olarak yüklü bir klinik durumda (resüsitasyon sırasında aile üyelerinin varlığı) görevlerini başarıyla yerine getirebileceklerine dair kişisel inançlarını yansıtmaktadır.

Ölçülen temel yapı, hemşirenin aile üyeleriyle iletişim kurma, onlara destek sağlama ve aynı zamanda resüsitasyon ekibinin dikkatini dağıtmayacak şekilde klinik prosedürleri sürdürme becerisine duyduğu inançtır. Bu bağlamda, ölçek genellikle iki ana boyut etrafında şekillenir: 1) Aile varlığının klinik yönetimine yönelik özgüven ve 2) Aile üyelerine psikososyal destek sağlama özgüveni.

Geçerlik

Aile Varlığı Özgüven Ölçeği, Türkçe’ye uyarlama çalışması kapsamında Esma Ayşe Öztürk’ün 2020 tarihli doktora tezinde kullanılmıştır. Uyarlama sürecinde orijinal ölçeğin yapısal geçerliğinin Türkiye örnekleminde de korunup korunmadığı incelenmiştir.

Tez çalışmasında ölçeğin yapı geçerliği için muhtemelen açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri gerçekleştirilmiştir. Ancak, bu akademik kaynaktan (tez özeti) elde edilen genel bilgilerde spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, faktör yükleri, CFI, RMSEA değerleri) belirtilmemiştir. Geçerlik çalışmalarının detayları için ilgili doktora tezine başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, adaptasyon çalışması sırasında klinik örneklem üzerinde değerlendirilmiştir. Güvenirlik analizlerinde genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) kullanılarak ölçek maddelerinin tutarlılığı incelenir.

Mevcut kaynaklarda spesifik bir Cronbach Alfa katsayısı sunulmamış olsa da, bir doktora tezi kapsamında kullanılan psikometrik bir aracın yüksek düzeyde iç tutarlılık sergilemesi beklenir. Güvenirlik değerlerinin ayrıntıları, Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nde savunulmuş olan tezin metodoloji bölümünde yer almaktadır.

Faktör Analizi

Aile Varlığı Özgüven Ölçeği’nin orijinal versiyonunun faktör yapısı, uyarlama sürecinde Türk kültürüne uygunluğunu test etmek amacıyla incelenmiştir. Faktör analizi, ölçeğin hangi alt boyutlardan oluştuğunu ve bu boyutların hemşirelik uygulamaları bağlamında teorik yapı ile ne kadar örtüştüğünü ortaya koyar.

Uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısının korunup korunmadığı veya kültürlerarası farklılıklar nedeniyle yeniden yapılandırılıp yapılandırılmadığı faktör analizi sonuçlarıyla detaylandırılmıştır. Bu analizler, ölçeğin klinik ve araştırma amaçlı kullanımının temelini oluşturur.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Derecelendirme Ölçeği (Likert tipi ölçek olduğu varsayılmaktadır, ancak orijinal derecelendirme bilgisi eksiktir.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Sağlık Çalışanları (Özellikle Hemşireler)

Yaş Grubu: Yetişkin Profesyoneller

Popülasyon Detayları: Resüsitasyon ve kritik bakım ünitelerinde çalışan hemşireler. Ölçek, hemşirelerin aile varlığı uygulaması ile ilgili deneyim ve algılarını hedef almıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan bir anket formatıdır. Katılımcılardan, resüsitasyon sırasında aile varlığı durumlarına ilişkin özgüven seviyelerini belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Öz Yeterlik, Yoğun Bakım, Kardiyopulmoner Resüsitasyon, Hemşirelik Eğitimi, Aile Merkezli Bakım, Ölçek Geliştirme, Resüsitasyon.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Esma Ayşe Öztürk, Ondokuz Mayıs Üniversitesi (2020 doktora tezi bağlamında).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, Esma Ayşe Öztürk tarafından 2020 yılında doktora tezi kapsamında uyarlama çalışması olarak kullanılmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve izin gereklilikleri, orijinal ölçeğin yaratıcısına ve uyarlamayı yapan tezin sahibine bağlıdır. Genellikle akademik çalışmalarda kullanılan araçlar için kaynak belirtmek kaydıyla kullanım izni alınması gerekmektedir.

Ölçeğin Türkçe adaptasyon yılı 2020‘dir. Ölçek, Türkiye Cumhuriyeti Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açık olan bir doktora tezi içerisinde yer almaktadır.

Kaynaklar

• Öztürk, E. A. (2020). Hemşirelerin resüsitasyon sırasında ailenin varlığının risk ve faydalarına ilişkin algı ve kendilerine güvenlerini etkileyen faktörler [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.

• Tez referansına erişim linki: tez.yok.gov.tr

• Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: aile-varligi-ozguven-olcegi-toad.pdf

Aile Varlığı Özgüven Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Bu nedenle, ölçek maddeleri bu girişte sunulamamaktadır. Maddelerin detayları için lütfen Esma Ayşe Öztürk’ün 2020 tarihli doktora tezine başvurunuz.