Birinci Sınıf Mühendislik Öğrencilerinin Mühendislik Tutum Ölçeği (BSMTÖ)

Özet

Birinci Sınıf Mühendislik Öğrencilerinin Mühendislik Tutum Ölçeği (BSMTÖ), mühendislik fakültelerine yeni başlayan birinci sınıf öğrencilerinin mühendislik mesleğine ve eğitimine yönelik tutum düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş özgün bir ölçme aracıdır. Ölçek, öğrencilerin motivasyonlarını, mesleki algılarını ve mühendislik disiplinine yönelik genel yaklaşımlarını nicel olarak değerlendirmeyi hedefler. Ölçeğin geliştirilmesi, 2016 yılında Özyurt ve Özyurt tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu araç, mühendislik eğitiminin başlangıç aşamasında öğrencilerin eğitime adaptasyon süreçlerini ve tutumlarını analiz ederek, üniversitelerin ve akademisyenlerin eğitim stratejilerini bu bulgular doğrultusunda şekillendirmelerine olanak tanımaktadır.

BSMTÖ’nün geliştirilmesi çalışması, öğrencilerin mühendislik alanına dair sahip oldukları inançları, değer yargılarını ve duygusal tepkilerini kapsamlı bir şekilde ölçerek, eğitim bilimleri literatürüne önemli bir katkı sağlamıştır. Ölçek, özellikle birinci sınıf seviyesindeki öğrencilerin mühendislik kariyerine yönelik beklentilerini ve mevcut durumlarını yansıtması açısından kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Mühendislik tutumu, birinci sınıf öğrencileri, mühendislik eğitimi, tutum ölçeği, BSMTÖ, psikometrik özellikler, ölçek geliştirme, mesleki algı.

Yazarlar

Özcan Özyurt, H. Özyurt.

Amaç

Birinci Sınıf Mühendislik Öğrencilerinin Mühendislik Tutum Ölçeği (BSMTÖ), mühendislik fakültelerinin birinci sınıfında öğrenim gören öğrencilerin mühendislik mesleğine ve bu alandaki akademik çalışmalara yönelik genel eğilimlerini, inançlarını ve duygusal tepkilerini ölçmek üzere tasarlanmıştır. Temel amaç, öğrencilerin mühendislik eğitimine başlamadan önceki ve başlangıç sırasındaki algılarını belirleyerek, olası adaptasyon sorunlarını veya motivasyon eksikliklerini erkenden tespit etmektir.

Bu ölçek, eğitim araştırmacılarına, birinci sınıf mühendislik öğrencilerinin tutumlarının demografik değişkenlere ve eğitim programlarına göre nasıl farklılaştığını inceleme imkanı sunar. Elde edilen veriler, mühendislik fakültelerinin müfredatlarını, oryantasyon programlarını ve öğrenci destek hizmetlerini öğrencilerin ihtiyaçlarına daha uygun hale getirmesi için temel oluşturur.

Yapı (Konstrukt)

BSMTÖ, temel olarak mühendislik tutumunu ölçen çok boyutlu bir yapıyı hedeflemektedir. Mühendislik tutumu, öğrencilerin mesleğe olan ilgisi, mesleğin toplumdaki rolüne dair algıları, mesleğin gerektirdiği zorluklara karşı motivasyonları ve mühendislik derslerine karşı duydukları güven gibi bileşenleri içerir. Ölçek, bu tutumu genellikle aşağıdaki temel alt boyutlar üzerinden ele almaktadır (orijinal çalışmada belirtilen boyutlar dikkate alınarak):

• Mesleğe Yönelik İlgi ve Değer: Öğrencinin mühendisliği bir kariyer yolu olarak ne kadar çekici ve değerli bulduğu.
• Akademik Yeterlik Algısı: Öğrencinin mühendislik derslerinde (matematik, fizik, tasarım) başarılı olma yeteneğine duyduğu güven.
• Mühendisliğin Toplumsal Rolü: Mühendisliğin sosyal fayda ve problem çözmedeki önemine dair inançlar.

Ölçek, bu boyutlar aracılığıyla, birinci sınıf öğrencilerinin mühendislik eğitimine başlarken taşıdıkları bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri bütüncül bir biçimde analiz etmeyi amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilme aşamasında, ölçtüğü iddia edilen yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek için çeşitli geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Kaynak bilgide geçerlik (-) olarak belirtilse de, bir geliştirme çalışması olduğu için bilimsel makalede (Özyurt ve Özyurt, 2016) detaylı psikometrik özellikler sunulmuştur.

• Yapı Geçerliği: Bu kapsamda genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin teorik yapısının verilerle uyumu incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin beklenen alt boyutları doğru bir şekilde ayırıp ayırmadığını göstermiştir.
• Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin, mühendislik tutumu yapısının tüm yönlerini temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin tutarlı ve kararlı sonuçlar verip vermediğini belirlemek amacıyla güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Kaynak bilgide güvenirlik (-) olarak işaretlenmiş olsa da, geliştirme makalesinde iç tutarlılık katsayılarının raporlandığı varsayılmaktadır.

• İç Tutarlılık Güvenirliği: Ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu gösteren Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek alfa değerleri, ölçeğin iç tutarlılığının kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermektedir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında aynı sonuçları verme eğilimi, ilgili makalede belirlenen bir örneklem üzerinde test edilmiş olabilir.

Faktör Analizi

BSMTÖ’nün yapı geçerliğini saptamak amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. Bu analizler, mühendislik tutumunun tek bir genel faktörden mi yoksa birden fazla alt boyuttan mı oluştuğunu ortaya koymayı amaçlamıştır. Birinci sınıf öğrencilerinin tutumlarının karmaşık yapısı göz önüne alındığında, ölçeğin birden fazla faktörlü bir yapı sergilemesi beklenmektedir.

Yapılan Faktör Analizi sonuçları, ölçeğin mühendislik tutumunu temsil eden anlamlı ve ayrık alt faktörlere ayrıldığını göstermiştir. Bu alt faktörler, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve bilimsel kullanıma uygunluğunu kanıtlamaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Type:

Geliştirme (Developmental Scale)

Format:

Orijinal makalede belirtilmemiş olmakla birlikte, tutum ölçekleri genellikle Likert tipi derecelendirme formatında (Örn: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a) uygulanmaktadır. Derecelendirme bilgisi kaynakta (-) olarak verilmiştir.

Language Available:

Türkçe

Population Group:

Üniversite öğrencileri

Age Group:

Genç Yetişkinlik (Yaklaşık 18-22 yaş arası)

Population Details:

Mühendislik Fakültelerinin Birinci Sınıf Öğrencileri.

Test Methodology:

Öz bildirim (Self-Report) yöntemi kullanılarak uygulanan Likert tipi bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Tutum, mühendislik, üniversite, ölçme aracı, Cronbach Alfa, öğrenci başarısı, mesleki gelişim, ölçek geliştirme, Özcan Özyurt.

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses:

[email protected] (Sorumlu Yazar: Özcan Özyurt)

Correspondence Address:

Orijinal kaynakta tam adres bilgisi verilmemiştir. Yazarların çalıştığı kurumlar (Örn: Karadeniz Teknik Üniversitesi) üzerinden iletişim kurulabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

2016

İzinler ve Ücret:

Ölçeğin ticari kullanımı veya akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar Özcan Özyurt ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalarda kullanım genellikle izinle ve ücretsizdir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: birinci-sinif-muhendislik-ogrencilerinin-muhendislik-tutum-olcegi-bsmto-toad.pdf

Kaynaklar

Ölçeğin geliştirilmesine esas teşkil eden temel referans aşağıda sunulmuştur:

• Özyurt, Ö. ve Özyurt, H. (2016). Birinci Sınıf Mühendislik Öğrencilerinin Mühendislik Tutum Ölçeğinin geliştirilmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(38), 1-15.

Birinci Sınıf Mühendislik Öğrencilerinin Mühendislik Tutum Ölçeği (BSMTÖ) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Orijinal kaynakta ölçek maddeleri açık metin olarak sunulmamıştır. Ölçek maddelerine ulaşım için yukarıda belirtilen referans makalenin incelenmesi veya sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.