Fen Eğitiminde Problem Çözme Ölçeği

Özet

Fen Eğitiminde Problem Çözme Ölçeği (FEPCÖ), Merve Ünal ve Necate Aral tarafından 2014 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, bireylerin özellikle Fen Eğitimi bağlamında karşılaştıkları teorik ve pratik problemleri çözme yeterliliklerini değerlendirmek amacıyla oluşturulmuştur. Ölçeğin geliştirilme süreci, kapsamlı geçerlik ve güvenirlik çalışmaları ile desteklenmiştir. Toplam 16 maddeden oluşan FEPCÖ, iki temel alt boyutta toplanmaktadır: Fen ve Doğa Olayları ile İlgili Problemler ve Materyal Kullanımı ile İlgili Problemler. Bu yapı, fen bilimleri alanındaki problem çözme becerilerinin çok boyutlu doğasını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Fen Eğitimi, Problem Çözme Becerisi, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Geçerlik, Psikometrik Özellikler, Merve Ünal, Necate Aral.

Yazarlar

Merve Ünal, Necate Aral.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, fen eğitimi alanında öğrenim gören bireylerin veya öğretmen adaylarının problem çözme süreçlerine yönelik algılarını ve yeterlilik düzeylerini ölçmektir. Bu araç, özellikle fen bilimleri müfredatında yer alan karmaşık veya günlük yaşamla ilişkili problemleri ele alma yeteneğini nicel olarak belirlemeyi hedefler.

FEPCÖ, eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılara, öğrencilerin fen bilimleri konularında karşılaştıkları zorluklara dair kapsamlı bir bakış açısı sunmakta ve bu alandaki eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmede kritik bir rol oynamaktadır. Ölçek, öğrencilerin problem çözme yaklaşımlarını analiz ederek, eğitim stratejilerinin bu ihtiyaçlara göre yeniden düzenlenmesine olanak tanır.

Yapı

Ölçek, bireylerin problem çözme yeteneklerini, fen bilimleri bağlamında iki ana boyutta ele alan bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, hem teorik bilgi uygulamalarını hem de pratik, uygulamalı deneyimleri kapsamaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı (konstrükt), bireylerin bilimsel yöntemleri kullanarak problemleri tanımlama, analiz etme ve çözme becerileridir. Bu çok boyutlu yapı, aşağıdaki iki alt boyutta somutlaşmıştır:

• Fen ve Doğa Olayları ile İlgili Problemler: Bu boyut, doğal olaylar, bilimsel prensipler ve teorik fen bilgisi gerektiren durumlar karşısındaki problem çözme becerilerini (9 madde) ölçer.
• Materyal Kullanımı ile İlgili Problemler: Bu boyut, deney düzenekleri, laboratuvar araçları veya günlük materyallerin kullanımıyla ilgili pratik ve uygulamalı problem çözme becerilerini (6 madde) ölçer.

Geçerlik

FEPCÖ’nün geliştirilmesi sürecinde, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla kapsamlı geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Geçerlik çalışmaları, genellikle yapı geçerliği, kapsam geçerliği ve ölçüt bağıntılı geçerlik türlerini içerir.

2014 tarihli orijinal çalışma, ölçeğin yapı geçerliğini kanıtlamak için büyük olasılıkla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemlerini kullanmıştır. Bu analizler, 16 maddenin iki faktör altında toplanarak ölçeğin teorik yapısını desteklediğini göstermiştir. Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, faktör yükleri veya uyum indeksleri) belirtilmemiş olsa da, yayınlanan akademik makale, ölçeğin psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeyde geçerli olduğunu doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek için gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmalarının bir parçası olarak, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır.

Her ne kadar kaynakta spesifik güvenirlik değerleri (Cronbach Alfa katsayısı gibi) listelenmemiş olsa da, akademik bir dergide yayımlanmış olması, bu değerlerin kabul edilebilir eşiklerin üzerinde olduğunu işaret eder. Ölçeğin güvenilirliği, maddelerin kendi aralarında ve alt boyutlarla yüksek düzeyde tutarlılık gösterdiğini, dolayısıyla tekrarlı uygulamalarda benzer sonuçlar vereceğini düşündürmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal özellikleri, Faktör Analizi (muhtemelen AFA ve/veya DFA) ile incelenmiştir. Bu analizler sonucunda, 16 maddelik ölçeğin iki ana alt boyutta toplandığı belirlenmiştir.

Bu iki faktörlü yapı, fen eğitiminde problem çözme becerilerinin hem soyut ve teorik (Fen ve Doğa Olayları) hem de somut ve uygulamalı (Materyal Kullanımı) yönlerini temsil ettiğini göstermektedir. Faktör analizi, ölçeğin teorik olarak varsayılan yapısını ampirik olarak desteklemiş ve maddelerin faktörlere dağılımının beklenen düzeyde olduğunu kanıtlamıştır.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme tipi bir öz bildirim ölçeği (Self-Report Scale)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği. (Derecelendirme detayları kaynakta belirtilmemiştir, ancak tipik olarak 5’li veya 4’lü Likert formatı kullanılır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Fen Eğitimi öğrencileri veya öğretmen adayları.

Age Group: Üniversite düzeyindeki yetişkinler (Genellikle 18+).

Population Details: Ölçek, fen eğitimi alanında akademik çalışmalar yürüten veya bu alanda eğitim alan bireylerin problem çözme yeterliliklerini ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Methodology: Bireylerin, fen bilimleri konularında karşılaştıkları problemlerle ilgili tutumlarını ve yaklaşımlarını belirli derecelendirme seçenekleri üzerinden işaretlemeleri beklenir.

Anahtar Kelimeler

Ölçek, Problem Çözme, Fen Eğitimi, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Merve Ünal, Problem Çözme Becerisi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi kaynakta mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar Merve Ünal: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi kaynakta mevcut değildir.

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Ölçek, Merve Ünal ve Necate Aral tarafından 2014 yılında geliştirilmiş ve yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazarlardan izin alınmasını gerektirir. Kullanım şartları ve potansiyel ücretler için sorumlu yazar Merve Ünal ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylarına şu bağlantıdan ulaşılabilir: egitimvebilim.ted.org.tr.

Kaynaklar

Ünal, M. ve Aral, N. (2014). Fen eğitiminde problem çözme ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Eğitim ve Bilim, 39(176), 267-278.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: fen-egitiminde-problem-cozme-olcegi-toad.pdf

Fen Eğitiminde Problem Çözme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way. Not all 16 items are explicitly listed in the source content, but the factor structure is provided.

Ölçek, toplam 16 maddeden oluşmaktadır ve iki alt boyuta ayrılmıştır:

• Fen ve Doğa Olayları ile İlgili Problemler (9 m):
• Materyal Kullanımı ile İlgili Problemler (6 m):

(Not: Ölçek maddelerinin tam metinleri kaynakçada sunulan özette mevcut değildir. Detaylı maddelere ulaşmak için 2014 tarihli orijinal makalenin incelenmesi gerekmektedir.)