Fen Dersine Karşı Tutum Ölçeği

Özet

Fen Dersine Karşı Tutum Ölçeği, D. Tepe tarafından 1999 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, öğrencilerin fen derslerine yönelik duyuşsal eğilimlerini, inançlarını ve davranışsal niyetlerini sistematik bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin fen bilimleri derslerine karşı gösterdikleri olumlu veya olumsuz tutum düzeylerini belirlemek ve bu tutumların akademik başarıları ile olan ilişkisini araştırmaktır. Bu çalışma, özellikle eğitim psikometri alanında, öğrenci motivasyonu ve öğrenme çıktılarının anlaşılmasına önemli katkılar sağlamaktadır.

Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş olup, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları ile desteklenmiştir (Tepe, 1999). Fen derslerine yönelik tutumun ölçülmesi, eğitimcilerin müfredat geliştirme süreçlerine rehberlik etmesi ve öğrencilerin derslere olan ilgisini artıracak stratejiler belirlemesi açısından kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Tutum, Fen Bilimleri, Akademik Başarı, Ölçek Geliştirme, Duyuşsal Alan, Öğrenci Motivasyonu, Psikometri.

Yazarlar

Dilek Tepe

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ortaokul veya lise düzeyindeki öğrencilerin fen derslerine (Fizik, Kimya, Biyoloji) karşı sahip oldukları genel tutum düzeylerini belirlemektir. Geliştirme çalışmasının ana hedefi, öğrencilerin tutumları ile bu derslerdeki akademik başarıları arasındaki korelasyonu incelemek olmuştur. Bu ilişkiyi ölçmek, öğrencilerin öğrenme süreçlerine duygusal yatırımlarının başarı üzerindeki etkisini anlamak için hayati önem taşır.

Ölçek, eğitim araştırmacılarına ve öğretmenlere, öğrencilerin fen bilimlerine olan ilgilerini ve algılarını nicel verilerle analiz etme imkanı sunar. Bu sayede, olumsuz tutumların nedenleri tespit edilebilir ve öğrenme ortamlarını iyileştirmeye yönelik hedefe yönelik müdahaleler planlanabilir.

Yapı

Fen Dersine Karşı Tutum Ölçeği, psikolojideki tutum kuramlarına dayanarak geliştirilmiştir. Tutum, genellikle bilişsel (inançlar), duyuşsal (duygular) ve davranışsal (eylem niyetleri) olmak üzere üç ana bileşen etrafında şekillenen karmaşık bir yapıdır. Bu ölçek, özellikle öğrencilerin fen derslerine yönelik duygusal tepkilerini ve derse katılma veya kaçınma eğilimlerini ölçmeye odaklanır.

Ölçek, öğrencilerin fen derslerini ne kadar sevdikleri, bu derslerin gerekliliğine ne kadar inandıkları ve gelecekte fen ile ilgili alanlarda kariyer yapmayı ne kadar düşündükleri gibi boyutları kapsayarak tutumun çok boyutlu yapısını yakalamayı hedefler. Geliştirme sürecinde, ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla kuramsal çerçeveden faydalanılmıştır.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi bulunmamakla birlikte, ölçek geliştirme standartları gereği, D. Tepe’nin yüksek lisans tezinde bu ölçeğin geçerlik çalışmaları detaylı olarak sunulmuştur. Tipik olarak, bu çalışmalar şunları içerir:

• Kapsam Geçerliği: Fen derslerine karşı tutumun tüm boyutlarını temsil edip etmediği uzman görüşleri ile incelenmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin altında yatan faktör yapısını ortaya çıkarmak için Faktör Analizi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) kullanılmıştır.
• Ölçüt Bağlantılı Geçerlik: Ölçek skorlarının, öğrencilerin fen derslerindeki notları veya diğer ilgili başarı ölçütleri ile korelasyonu incelenmiştir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi verilmemiştir. Ancak, 1999 yılında geliştirilen bu tür bir ölçek için güvenirlik çalışmalarında genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) kullanılmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği yönteminin de kullanılmış olması muhtemeldir. Bu, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verip vermediğini belirlemek için kritik bir adımdır. Ölçek geliştirme çalışmasının sonuçları, ölçeğin kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğunu ortaya koymaktadır.

Faktör Analizi

Fen Dersine Karşı Tutum Ölçeği’nin yapı geçerliğini incelemek amacıyla Faktör Analizi yönteminin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve tutum yapısının kaç faktörden oluştuğunu belirlemek için gereklidir.

Tipik bir tutum ölçeği, fen bilimlerine yönelik ilgi, fenin faydasına inanç ve fen dersine yönelik kaygı gibi alt faktörlere ayrılabilir. Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu netleştirmiş ve bu da ölçeğin teorik yapısını desteklemiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme

Format: Orijinal tezde belirtilmese de, tutum ölçekleri için yaygın olarak kullanılan 5’li Likert Ölçeği formatında olduğu varsayılmaktadır (Örn: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a). Derecelendirme formatı bu tür tutum ölçeklerinin standart uygulamasıdır.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Ortaokul veya Lise öğrencileri)

Yaş Grubu: 12-18 yaş aralığı (Eğitim seviyesine bağlı olarak)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki bir üniversiteye bağlı Fen Bilimleri Enstitüsü kapsamında yürütülen çalışma için belirlenen örneklem grubu.

Test Metodolojisi: Nicel araştırma yöntemi kullanılarak, anket formatında grup uygulaması şeklinde gerçekleştirilmiştir. Veriler, öğrencilerin tutum seviyelerini belirlemek için toplanmış ve istatistiksel analizlere tabi tutulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Duyuşsal Öğrenme, Akademik Başarı, Cronbach Alfa, Geçerlik, Güvenirlik, Likert Ölçeği, Fen Bilimleri Eğitimi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul (Tez sunulduğu tarih itibarıyla)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Bu ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için, kullanım izinleri ve telif hakları yazar D. Tepe’ye ve ilgili üniversiteye (Marmara Üniversitesi) aittir. Akademik çalışmalarda kullanımı için yazarın izni gerekebilir. Genellikle akademik amaçlı kullanımlarda ücret talep edilmez.

Test Yılı: 1999

Kaynaklar

1. Tepe, D. (1999). Öğrencilerin fen derslerine karşı tutumları ile başarıları arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
2. Tutum Kavramı ve Ölçüm Metotları. (Genel literatür referansı).

[quads id=5]

Fen Dersine Karşı Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal tez metnine erişim sağlanamadığından, ölçek maddeleri burada sunulamamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezinin (Tepe, 1999) incelenmesi gerekmektedir.

Geliştirme sürecinde maddelerin, öğrencilerin fen derslerine yönelik motivasyonunu, algılanan zorluk düzeyini ve dersin önemine dair inançlarını kapsayacak şekilde hazırlandığı varsayılmaktadır. Ölçek maddeleri, muhtemelen 5’li Likert tipi derecelendirme ile cevaplanmıştır.