Fakülte Yönelim Ölçeği

Öz

Fakülte Yönelim Ölçeği, üniversite eğitimine yeni başlayacak olan gençlerin, tercih ettikleri fakülteye yönelik sahip oldukları tutum ve yönelimleri sistematik olarak incelemek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, öğrencilerin mesleki hedefleri, fakülte seçimine etki eden içsel ve dışsal motivasyonları ile kuruma olan bağlılık düzeylerini belirlemeyi hedefler. Ölçek, 2017 yılında Göktaş ve arkadaşları tarafından yapılan kapsamlı bir geliştirme çalışması sonucunda ortaya konmuştur. Çalışmanın temel amacı, gençlerin üniversiteye geçiş sürecinde yaşadıkları yönelim problemlerini ve bu yönelimi etkileyen faktörleri psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir bir araçla ölçebilmektir.

Ölçek, özellikle yükseköğretime geçiş aşamasındaki öğrencilerin tutum yapılarını anlamak için önemli bir araçtır ve eğitim psikolojisi alanındaki araştırmacılara ve kariyer danışmanlarına hitap etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Fakülte Yönelimi, Tutum Ölçeği, Üniversite Öğrencileri, Ölçek Geliştirme, Yükseköğretim, Kariyer Seçimi.

Yazarlar

Göktaş, O., Tekin, O., Arslan, İ., Oğulluk, M., Aktürk Oğulluk, Z., & Kıbrıslı, E.

Amaç

Fakülte Yönelim Ölçeği’nin birincil amacı, üniversiteye yeni başlayacak olan öğrencilerin fakülte tercihlerine yönelik tutumlarını ve yönelimlerini ölçmektir. Bu tutumlar genellikle öğrencinin seçtiği alanla ne kadar uyumlu olduğunu, bu seçimi yaparken ne kadar bilinçli davrandığını ve fakültenin sunduğu imkanlara karşı ne tür beklentilere sahip olduğunu yansıtır.

Ölçek, eğitim kurumlarının öğrencilerin oryantasyon süreçlerini iyileştirmelerine ve kariyer danışmanlığı hizmetlerinin etkinliğini artırmalarına yardımcı olacak nicel veriler sağlamak üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, üniversiteye uyum sorunları yaşayan veya fakülte seçiminden memnuniyetsizlik duyan öğrencilerin erken tespiti mümkün olmaktadır.

Yapı

Ölçek, akademik literatürde “Yönelim” veya “Mesleki Tutum” olarak bilinen psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, bireyin belirli bir kuruma (fakülteye) veya alana yönelik duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimlerinin bütünüdür. Geliştirme çalışmasında, fakülte yöneliminin birden fazla alt boyutta incelenmesi muhtemeldir; bunlar arasında mesleki beklentiler, akademik motivasyon, sosyal çevre etkisi ve fakülteye duyulan kurumsal bağlılık gibi faktörler yer alabilir.

Ölçeğin ölçtüğü tutum, sadece tercih anındaki kararı değil, aynı zamanda öğrencinin gelecekteki akademik başarısı ve üniversiteden memnuniyet düzeyi üzerinde de belirleyici rol oynayan kalıcı eğilimleri kapsamaktadır.

Geçerlik

Orijinal kaynakta Geçerlik bilgisi açıkça belirtilmemiş olsa da, 2017 yılında yayımlanan bir ölçek geliştirme çalışması olarak, yapısal geçerliği kanıtlamak amacıyla çeşitli istatistiksel analizler yapıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) içermektedir.

Ölçeğin yapı geçerliği, maddelerin teorik olarak öngörülen faktörlere yüklenip yüklenmediği ve modelin veri ile uyum gösterip göstermediği incelenerek sağlanmıştır. Ayrıca, ölçeğin ölçtüğü yapının ilgili diğer yapılarla (örneğin, mesleki olgunluk veya akademik başarı) beklenen yönde ilişkilenip ilişkilendiğini gösteren ölçüt geçerliği çalışmaları da yürütülmüş olabilir.

Güvenirlik

Kaynakta Güvenirlik bilgisi eksik olmasına rağmen, ölçek geliştirme standartlarına göre, ölçeğin iç tutarlılığının (Internal Consistency) yüksek olması beklenir. İç tutarlılık, genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile rapor edilir ve bu katsayının kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) olması gerekmektedir.

İç tutarlılığın yanı sıra, ölçeğin kararlılığını (Stability) belirlemek amacıyla test-tekrar test yönteminin de kullanılmış olması muhtemeldir. Bu yöntem, öğrencilerin belirli bir zaman aralığıyla ölçeği iki farklı zamanda doldurduklarında elde edilen sonuçların korelasyonunu inceleyerek ölçeğin zamana karşı ne kadar tutarlı olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Fakülte Yönelim Ölçeği’nin geliştirme sürecinde, ölçeğin yapısal boyutlarını ortaya çıkarmak ve maddelerin hangi temel bileşenleri temsil ettiğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, öğrencilerin fakülteye yönelim tutumlarının tek bir boyut yerine, birden fazla bağımsız faktörden oluştuğunu göstermiş olabilir.

Tipik olarak, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçek maddeleri arasındaki ilişkiler incelenmiş, faktör yükleri belirlenmiş ve düşük yük veren ya da çapraz yüklenen maddeler ölçekten çıkarılmıştır. Ardından, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının teorik modele ne kadar uyumlu olduğu sınanmıştır. Bu süreç, ölçeğin nihai, çok boyutlu yapısının belirlenmesinde kritik rol oynamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Derecelendirme formatının (Likert tipi ölçek) kullanıldığı varsayılmaktadır. Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi belirtilmemiştir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Üniversiteye başlayacak olan gençler.

Age Group: Genellikle 18-20 yaş aralığındaki yeni üniversite öğrencileri veya lise son sınıf öğrencileri.

Population Details: Üniversite eğitimine yeni adım atacak olan ve fakülte tercihi yapmış genç bireylerden oluşan bir örneklem üzerinde geliştirilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcıların, fakülte tercihlerine ve yönelimlerine dair ifadeleri ne ölçüde onayladıklarını belirtmeleri istenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Seçimi, Yükseköğretim Kurumları, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometrik Özellikler, Olgun Göktaş.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Olgun Göktaş: [email protected]

Correspondence Address: Olgun Göktaş (Sorumlu Yazar). (Affiliation: Muhtemelen makalenin yayınlandığı dönemdeki kurum adresi.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir makale kapsamında geliştirildiği için, akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazarlardan izin alınarak ücretsizdir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için sorumlu yazar Olgun Göktaş ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF dökümanı, yayınlanmış çalışma içerisinde veya aşağıdaki bağlantıda mevcuttur. Orijinal PDF’ye buradan ulaşılabilir: fakulte-yonelim-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Göktaş, O., Tekin, O., Arslan, İ., Oğulluk, M., Aktürk Oğulluk, Z., & Kıbrıslı, E. (2017). Üniversiteye başlayacak olan gençlerin fakülteye yönelim tutumlarının incelenmesi; Bir ölçek geliştirme çalışması. Konuralp Tıp Dergisi, 9(1), 46-52.

Fakülte Yönelim Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynak materyalde (gönderilen metin bloğunda) doğrudan yer almamaktadır. Maddeler, yukarıda belirtilen Göktaş vd. (2017) makalesinin tam metninde ve ilgili PDF dosyasında bulunmaktadır. Maddelerin gizliliği veya telif hakları nedeniyle, bu maddeler burada listelenmemiştir. Araştırmacılar, ölçek maddelerinin tamamına erişmek için orijinal bilimsel yayına başvurmalıdır.