Eş Seçme Kriterleri Ölçeği

Özet

Eş Seçme Kriterleri Ölçeği, üniversite öğrencilerinin potansiyel eş seçiminde kullandıkları çeşitli kriterleri ve bu kriterlerin önem düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçüm aracıdır. Ölçek, Ali Can Başay’ın 2015 yılında Selçuk Üniversitesi’nde tamamladığı yüksek lisans tezi kapsamında oluşturulmuştur. Temel amacı, bireylerin benlik yapısı ile eş seçimi tercihleri arasındaki ilişkiyi ampirik olarak incelemektir. Bu araç, tek bir genel faktör altında toplanan 20 maddeden oluşmaktadır ve genç yetişkinlerin ilişki beklentilerini anlamada kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Eş seçimi, evlilik kriterleri, psikoloji, benlik yapısı, üniversite öğrencileri, ilişki tercihleri.

Yazarlar

Ali Can BAŞAY

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin eş seçiminde hangi kriterlere öncelik verdiğini ve bu kriterlerin kendileri için taşıdığı göreceli önemi ölçmektir. Ölçek, özellikle bireyin benlik yapısı (self-structure) ile eş seçimi kriterleri arasındaki korelasyonları ve nedensel ilişkileri araştırmayı hedeflemiştir. Bu çalışma, genç yetişkinlerin evlilik ve uzun vadeli partnerlik beklentilerine dair önemli veriler sunarak, bu alandaki akademik literatüre katkıda bulunmayı amaçlamıştır.

Geliştirme çalışması, 2015 yılında yapılmış olup, modern evlilik ve ilişki dinamiklerini psikometrik açıdan anlamlandırmaya odaklanmıştır. Ölçek, sosyokültürel ve kişisel faktörlerin eş seçimindeki ağırlığını belirlemek için tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçek, bireyin potansiyel eşinde aradığı çeşitli özellikleri kapsayan geniş bir psikolojik yapı yelpazesini ölçmektedir. Bu yapı, genellikle fiziksel çekicilik, sosyoekonomik durum, kültürel uyum, dini inançlar, kişisel beceriler ve ailesel beklentiler gibi alanları içerir. Araç, öğrencilerin eş seçiminde duygusal bağın (aşık olma) yanı sıra, sosyal normlara ve ailesel onay beklentilerine ne kadar önem verdiğini de sorgulamaktadır.

Ölçülen temel kriterler, bireyin kişisel değerlerini, sosyal normlara uyumunu ve gelecekteki yaşam beklentilerini yansıtan maddelerden oluşur. Maddeler, bireylerin romantik partner arayışında rasyonel ve duygusal unsurları nasıl dengelediğini gösteren kritik göstergeler sunmak üzere tasarlanmıştır. Ölçek tek boyutlu olmasına rağmen, ölçtüğü kriterler çeşitlilik göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynak materyalinde geçerlik (validity) çalışmalarına dair spesifik istatistiksel değerler veya yöntemler (örneğin, yapı geçerliği, kapsam geçerliği) açıkça özetlenmemiştir. Ancak, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen araçlar için genellikle, kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşü alınması ve yapı geçerliğini test etmek amacıyla Faktör Analizi yapılması temel gerekliliklerdir. Geçerlik bulgularına, Selçuk Üniversitesi Açık Erişim Sistemi üzerinden erişilebilen tezin tam metninde detaylı olarak yer verilmiştir.

Güvenirlik

Kaynak referansta güvenirlik (reliability) katsayılarına (örneğin, Cronbach Alfa değeri veya test-tekrar test korelasyonu) doğrudan yer verilmemiştir. Güvenirlik, bir ölçüm aracının zaman içinde veya farklı maddeler arasında tutarlılığını gösteren temel bir psikometrik özelliktir. Ölçeğin tek boyutlu yapısı göz önüne alındığında, iç tutarlılık katsayısının (Cronbach Alfa) yeterli düzeyde yüksek olması beklenmektedir. Güvenirlik analiz sonuçları, tezin metodoloji bölümünde bulunabilir.

Faktör Analizi

Ölçek, yapılan faktör analizi çalışmaları sonucunda tek boyutlu bir yapı sergilemektedir. Bu durum, eş seçimi kriterlerinin, temelde tek bir genel eğilim veya öncelik hiyerarşisi etrafında toplandığını göstermektedir. Toplam 20 madde, bu tek faktör altında yeterli yük değerleri göstermiştir. Tek faktörlü yapı, öğrencilerin eş seçiminde değerlendirdikleri farklı kriterlerin (fiziksel görünüm, maddi durum, kültürel uyum vb.) genel bir “Eş Seçimi Önemi” algısıyla yüksek düzeyde ilişkili olduğunu ima etmektedir. Bu analiz, ölçeğin yapısal bütünlüğünü desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği

Format: 20 maddeden oluşan öz bildirim aracıdır. Cevaplar 5’li Likert ölçeği tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak toplanır.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri

Yaş Grubu: Genç yetişkinlik dönemi (Genellikle 18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Çalışma, Selçuk Üniversitesi öğrencileri üzerinde yürütülmüştür. Bu popülasyon, Türkiye’deki yükseköğrenim düzeyindeki genç yetişkinlerin eş seçimine dair tutum ve beklentilerini temsil etme potansiyeline sahiptir.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, kendileri için potansiyel eş kriterlerinin önem düzeyini, “Hiç Önemli Değil” (1) ile “Çok Önemli” (5) arasında değişen 5’li Likert ölçeği üzerinde işaretlerler. Yüksek puanlar, ilgili kriterin birey için eş seçiminde daha kritik bir değere sahip olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Eş tercihleri, yüksek lisans tezi, partner seçimi, sosyoekonomik faktörler, kültürel uyum, Ali Can Başay.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya, Türkiye (Çalışmanın yapıldığı kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için öncelikle sorumlu yazar Ali Can BAŞAY ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir. Akademik olmayan veya ticari amaçlı kullanımlar için resmi izin gerekebilir. Ölçeğin geliştirildiği yıl 2015‘tir. Ölçeğin tam metnine ve detaylı metodolojik bilgisine, tezin açık erişim bağlantıları üzerinden ulaşılabilmektedir.

Kaynaklar

Başay, A. C. (2015). Üniversite öğrencilerinin benlik yapısı ve eş seçme kriterleri (Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.

Tezin orijinal kaynağına ve tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: acikerisim.selcuk.edu.tr

Ölçekle ilgili ek bir PDF dosyası mevcuttur. Orijinal PDF buradan indirilebilir: universite-ogrencilerinin-es-secme-kriterleri-toad.pdf

Eş Seçme Kriterleri Ölçeği Maddeleri

Ölçek, toplam 20 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda, ölçeğin yapısını temsil eden bazı örnek maddeler listelenmiştir. Bu maddeler, katılımcıların önem düzeyine göre derecelendirdiği kriterlerdir:

• Aşık Olmam/Aşk ilişkisinin olması
• Güzel/Yakışıklı olması
• Maddi durumunun iyi (Zengin) olması
• Bakir/Bakire olması
• Eğitim düzeyinin benimle denk olması
• Eş tercihimde ailemin onayı
• Aynı dinden/mezhepten olmak
• Politik siyasi görüşümün benzer/aynı olması
• Kültürümün benzer/aynı olması
• Becerikli/Yetenkli/ Hamarat olması
• Cinsel açıdan çekici olması