Egzersizde Benlik Sunumu Anketi

Özet

Egzersizde Benlik Sunumu Anketi (EBSA), bireylerin fiziksel aktivite sırasında başkaları üzerinde bırakmak istedikleri izlenimleri ve bu izlenimleri oluşturma güdülerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçektir. Bu ölçek, orijinal bir yapının Türkçeye uyarlama çalışması sonucunda elde edilmiştir. 14 maddeden ve iki temel faktörden oluşan EBSA, spor ve psikometri alanında önemli bir araç olarak kabul edilmektedir. Ölçeğin psikometrik özellikleri, yüksek düzeyde iç tutarlılık ve geçerlik sonuçlarıyla desteklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Egzersiz, Benlik Sunumu, İzlenim Oluşturma, Güdü, Spor Psikolojisi, Uyarlama, Psikometrik Özellikler

Yazarlar

Burak Tolga Özenir, Hakan Aşçı

Amaç

Egzersizde Benlik Sunumu Anketinin temel amacı, bireylerin egzersiz ortamlarında sergiledikleri davranışların arkasındaki sosyal motivasyonları ve benlik sunumu stratejilerini nicel olarak değerlendirmektir. Bu anket, özellikle spor salonları veya grup egzersizleri gibi sosyal ortamlarda, bireylerin fiziksel görünüşleri, yeterlilikleri ve formda olma durumlarıyla ilgili olarak başkalarını etkileme çabalarını belirlemeye odaklanır.

Yapı

Egzersizde Benlik Sunumu Anketi, bireyin bilinçli veya bilinçsiz olarak başkaları tarafından nasıl algılanmak istediğini ifade eden psikolojik bir yapı olan benlik sunumu kavramını egzersiz bağlamında ölçer. Ölçek, bu yapıyı iki ana alt boyutta inceler:

• İzlenim Oluşturma (Impression Formation): Bireyin aktif olarak başkaları tarafından görülme ve beğenilme arayışını temsil eder.
• Başkalarını Etkileme Güdüsü (Motivation to Influence Others): Bireyin egzersiz performansını veya fiziksel formunu kullanarak çevresindekilerin dikkatini ve övgüsünü çekme isteğini yansıtır.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliği, faktör analizleri ile detaylı bir şekilde test edilmiştir. Yapılan analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen iki faktörlü yapıyı güçlü bir şekilde desteklediğini göstermiştir. Bu bulgular, anketin egzersiz ortamında benlik sunumu ile ilgili kavramsal yapıyı doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Egzersizde Benlik Sunumu Anketinin iç tutarlılığı, Cronbach Alpha katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen değerler, ölçeğin son derece güvenilir olduğunu göstermektedir:

• İzlenim Oluşturma (Faktör 1) Alt Boyutu: Cronbach Alpha değeri 0.95 olarak belirlenmiştir.
• Başkalarını Etkileme Güdüsü (Faktör 2) Alt Boyutu: Cronbach Alpha değeri 0.91 olarak hesaplanmıştır.
• Tüm Maddeler İçin Genel İç Tutarlılık: Ölçeğin tamamı için Cronbach Alpha katsayısı 0.85 olarak bulunmuştur.

Bu yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğüne işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Anketin faktör yapısının belirlenmesi amacıyla Temel Bileşenler Faktör Analizi (Principal Component Factor Analysis) uygulanmıştır. Faktörlerin ayrışmasını sağlamak ve yorumlanabilirliği artırmak için Varimaks Dönüştürmesi (Varimax Rotation) kullanılmıştır. Bu analiz sonucunda, toplam 14 madde üzerinden iki faktörlü bir yapı ortaya çıkmıştır. Bu iki faktör, ölçeğin teorik çerçevesiyle uyumlu olarak İzlenim Oluşturma ve Başkalarını Etkileme Güdüsü olarak adlandırılmıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama Ölçeği

Format: 14 madde, iki faktörlü yapı. Derecelendirme, 6’lı Likert tipi bir ölçek kullanılarak yapılmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Egzersiz yapan bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çalışmanın yapıldığı orijinal popülasyon detaylarına göre belirlenir).

Popülasyon Detayları: Fiziksel aktiviteye katılan veya düzenli egzersiz yapan kişiler.

Test Metodolojisi: Bireylerin, egzersizle ilgili sosyal motivasyonlarını ve benlik sunumu eğilimlerini 6 aşamalı bir derecelendirme sistemi üzerinden değerlendirmesi istenir. Derecelendirme şu şekildedir: 1=kesinlikle katılmıyorum, 2=katılmıyorum, 3=kısmen katılmıyorum, 4=kısmen katılıyorum, 5=katılıyorum ve 6=kesinlikle katılıyorum.

Anahtar Kelimeler

Fiziksel Aktivite, Benlik Algısı, Sosyal Etki, Psikometrik Ölçek, Faktör Yapısı, İç Tutarlılık, Likert Ölçeği

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Burak Tolga Özenir

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Gazi Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi ile ilgili kurum adresleri.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Testin Uygulama Yılı (Türkçe Versiyon): 2005

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı ve izin gereklilikleri için sorumlu yazar Burak Tolga Özenir veya yayıncı kuruluş ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Özenir, B., ve Aşçı, H. (2005). Egzersizde Benlik Sunumu Anketi Türk versiyonunun psikometrik özelliklerinin test edilmesi. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 10(4), 3-12.

Bu çalışmanın orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: egzersizde-benlik-sunumu-anketi-toad.pdf

Egzersizde Benlik Sunumu Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• İzlenim Oluşturma (4 madde): Grupla egzersiz yapmayı daha çok insan beni egzersiz yaparken görecek diye tercih ediyorum.
• Başkalarını Etkileme Güdüsü (12 madde): Başkalarının formda olduğumla ilgili dikkat ve övgülerini önemserim.