Ebeveyn Yetkinlik Ölçeği

Öz

Ebeveyn Yetkinlik Ölçeği, mevcut bir ölçeğin Türk kültürüne uyarlanması amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, bireylerin kendi ebeveynlik rollerini yerine getirme yeteneklerine dair algıladıkları öz yeterlik düzeyini ölçmeyi amaçlamaktadır. Sezai Demir ve Bülent Gündüz tarafından 2014 yılında gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik analizlerini sunmaktadır. Ölçek, 12 maddeden oluşmakta olup, tek faktörlü bir yapı sergilemektedir ve yanıtlar 6’lı Likert ölçeği formatında toplanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn yetkinliği, ebeveyn öz yeterliği, psikometrik uyarlama, tek faktörlü yapı, ebeveyn yetkinliği, Likert tipi ölçek, sosyal bilimler.

Yazarlar

Demir, S., Gündüz, B.

Amaç

Ebeveyn Yetkinlik Ölçeği’nin temel amacı, ebeveynlerin çocuk yetiştirme süreçlerinde kendilerini ne kadar yetkin ve yeterli hissettiklerini belirlemektir. Bu öznel yeterlik algısı, ebeveyn davranışları ve çocuk gelişim çıktıları açısından önemli bir yordayıcıdır.

Ölçeğin uyarlanması, uluslararası alanda kullanılan geçerli ve güvenilir bir ölçme aracının Türkiye bağlamında kullanılabilirliğini sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türk örnekleminde ebeveynlik yetkinliği düzeylerinin bilimsel olarak incelenmesine olanak tanınmıştır.

Yapı

Ölçek, literatürde sıklıkla ele alınan ebeveynlik rolüne ilişkin algılanan yeterlik veya sosyal bilişsel kuram çerçevesinde tanımlanan öz yeterlik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, ebeveynlerin karşılaştıkları zorluklarla başa çıkma, çocuklarının ihtiyaçlarını karşılama ve olumlu gelişimlerini destekleme kapasitelerine olan inançlarını temsil eder.

Ölçeğin tek faktörlü yapısı, ebeveyn yetkinliğinin genel ve bütüncül bir boyut olarak ele alındığını göstermektedir. Yüksek puanlar, ebeveynlerin kendilerini rollerinde daha başarılı ve etkili gördükleri anlamına gelmektedir.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır, ancak kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Genellikle bu tür uyarlama çalışmalarında, yapı geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizi (doğrulayıcı veya açımlayıcı) ile birlikte ölçüt bağımlı geçerlik çalışmaları (ilgili değişkenlerle korelasyonlar) yürütülür.

Demir ve Gündüz (2014) tarafından yapılan çalışmada, tek faktörlü yapının elde edilmesi, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğüne dair kanıt sağlamaktadır.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik katsayıları açıkça belirtilmemiştir. Ancak uyarlama çalışmasının bir parçası olarak, ölçeğin iç tutarlılığının (Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliğinin incelendiği beklenmektedir.

Uyarlama çalışmasının yayınlandığı akademik dergi makalesinde, ölçeğin Türk örnekleminde tutarlı ve kararlı sonuçlar verdiğini destekleyen güvenirlik istatistiklerinin detaylı olarak sunulduğu varsayılmalıdır.

Faktör Analizi

Ebeveyn Yetkinlik Ölçeği’nin Türkçeye uyarlama çalışması sonucunda ölçeğin 12 maddeden oluşan Tek Faktörlü bir yapı sergilediği bildirilmiştir. Bu bulgu, ebeveyn yetkinliği kavramının Türk kültüründe tek bir ana bileşen altında toplandığını ve ölçeğin unidimensional (tek boyutlu) bir ölçüm sağladığını göstermektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 12 madde, 6’lı Likert derecelendirme sistemi.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Ebeveynler (Parents)

Age Group: Yetişkinler (Adults)

Population Details: Ebeveynlik rolünü üstlenen ve çocuk sahibi olan bireyler.

Test Methodology: Bireysel veya grup uygulaması yapılabilen, öz bildirim temelli anket.

Anahtar Kelimeler

Ebeveynlik, öz bildirim, psikoloji, çocuk gelişimi, geçerlik, güvenirlik, 12 madde.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Sezai Demir (Sorumlu Yazar) için iletişim adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2014 yılında yayımlanan makale ile bilimsel literatüre sunulmuştur. Kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Sezai Demir ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda genellikle referans gösterilmesi yeterlidir.

Orijinal PDF dokümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: ebeveyn-yetkinlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Demir, S., Gündüz, B. (2014), Ebeveyn Yetkinlik Ölçeğinin Uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(25), 309-322.

• Makalenin orijinal bağlantısı için: sbed.mku.edu.tr

Ebeveyn Yetkinlik Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ölçek, 12 maddeden oluşmaktadır.