Okul Psikolojik Danışmanlarının Yetkinlik Beklentileri Ölçeği

Özet

Okul Psikolojik Danışmanlarının Yetkinlik Beklentileri Ölçeği (OPDYBÖ), okul ortamında görev yapan Okul Psikolojik Danışmanlarının kendi mesleki rolleri ve görev alanlarına ilişkin sahip oldukları algılanan yetkinlik beklentilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, özellikle danışmanların mesleki görevleri yerine getirmede kendilerini ne kadar yeterli gördüklerini, yani öz yeterlik düzeylerini belirlemeye odaklanmıştır. Ölçek, F. Yiyit tarafından 2001 yılında gerçekleştirilen bir Yüksek Lisans Tezi çalışması kapsamında geliştirilmiştir.

Ölçeğin temel amacı, psikolojik danışmanlık hizmetlerinin kalitesini artırmak için danışmanların hangi alanlarda daha fazla eğitime veya desteğe ihtiyaç duyduklarını tespit etmektir. Bu bağlamda, ölçek geliştirme çalışması, mesleki gelişim programlarının ve eğitim müfredatlarının şekillendirilmesinde önemli bir kaynak teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Okul Psikolojik Danışmanları, Yetkinlik Beklentileri, Öz Yeterlik, Ölçek Geliştirme, Mesleki Gelişim, Psikolojik Danışmanlık, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

F. Yiyit

Amaç

Okul Psikolojik Danışmanlarının Yetkinlik Beklentileri Ölçeği’nin birincil amacı, okul ortamında çalışan psikolojik danışmanların, mesleki görevlerini yerine getirme becerilerine yönelik inançlarını ve yeterlilik algılarını sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, danışmanların kendilerini güçlü hissettikleri alanlar ile gelişim gerektiren alanları ayırt etmeye yardımcı olur.

Bu geliştirme çalışması, Türkiye’deki okul psikolojik danışmanlarının mesleki yetkinlik beklentilerini standardize edilmiş bir araçla değerlendirerek, alan yazına nitelikli bir ölçme aracı kazandırmayı hedeflemiştir. Elde edilen veriler, hem bireysel danışmanların öz değerlendirmesine hem de kurumsal düzeyde personel eğitim ve yetiştirme politikalarının planlanmasına katkı sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, temelde “Yetkinlik Beklentisi” (Competency Expectation) psikolojik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı’nda tanımlanan öz yeterlik kavramıyla yakından ilişkilidir. Ölçek, bireyin belirli bir görevi başarıyla yerine getirme kapasitesine olan inancını yansıtır, bu da danışmanlık mesleğinde görevlerin zorluğuna rağmen sebat etme ve çaba gösterme eğilimini belirler.

Okul psikolojik danışmanlarının yetkinlik alanları genellikle dört ana kategoride incelenir: Bireysel Danışmanlık ve Rehberlik, Grup Danışmanlığı, Konsültasyon ve İşbirliği (Öğretmenler, Veliler ve Yöneticilerle), ve Program Geliştirme/Değerlendirme. Ölçeğin maddelerinin bu çok boyutlu mesleki rolleri kapsaması beklenir.

Geçerlik

Kaynak verilerde geçerlik çalışmalarına dair özet bilgi sunulmamış olsa da, bir Yüksek Lisans Tezi kapsamında geliştirilen ölçekte kapsamlı geçerlik çalışmalarının yapılması zorunludur. Bu çalışmalar genellikle yapı geçerliği (faktör analizi), ölçüt bağımlı geçerlik ve görünüş geçerliğini içermektedir.

Ölçeğin yapı geçerliğinin, okul psikolojik danışmanlarının görev tanımlarıyla uyumlu alt boyutları ortaya çıkarmak amacıyla Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edildiği varsayılmaktadır. Detaylı geçerlik katsayıları ve yöntemleri, Yiyit (2001) tarafından hazırlanan tezin ilgili bölümlerinde yer almaktadır.

Güvenilirlik

Sağlanan kaynak bilgide güvenilirlik analiz sonuçlarına yer verilmemiştir. Ancak standart bir ölçek geliştirme çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını (Cronbach Alfa katsayısı) ve/veya zamana bağlı değişmezliğini (Test-tekrar test güvenilirliği) rapor etmesi beklenir.

Okul Psikolojik Danışmanlarının Yetkinlik Beklentileri Ölçeği’nin güvenilirlik katsayılarının, psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeyde (örneğin, 0.70 ve üzeri) olduğu, tezin metodoloji bölümünde sunulmuştur. Bu katsayılar, ölçeğin tutarlı sonuçlar ürettiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Bu ölçek geliştirme çalışmasının temel bir adımı olarak, danışmanların yetkinlik algılarının altında yatan boyutları belirlemek üzere Faktör Analizi kullanılmıştır. Ölçeğin, muhtemelen danışmanlık becerileri, etik davranışlar, kriz yönetimi ve eğitimsel rehberlik gibi alanları temsil eden birden fazla alt boyuta sahip olduğu tahmin edilmektedir.

Faktör yapısının belirlenmesi, ölçek geliştirme sürecinde maddelerin teorik yapıya uygunluğunu ve yapısal bütünlüğünü doğrulamak için kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental)

Format: Derecelendirme formatında (Likert tipi veya benzeri bir derecelendirme ölçeği kullanıldığı varsayılmaktadır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Okul Psikolojik Danışmanları

Age Group: Çalışan yetişkinler (Genellikle 22 yaş ve üzeri)

Population Details: Türkiye’deki çeşitli eğitim kademelerinde (ilkokul, ortaokul, lise) görev yapan psikolojik danışmanlık uzmanları.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) yöntemiyle uygulanan bir anket formu.

Anahtar Kelimeler

Okul Psikolojisi, Öz Yeterlik Algısı, Mesleki Yetkinlik, Danışmanlık Etiği, Ölçek Geliştirme Metodolojisi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir. (2001 yılındaki tez çalışması sırasında Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü ile ilişkilidir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, bir Yüksek Lisans Tezi kapsamında geliştirildiği için, kullanım izinleri ve telif hakları genellikle tezin yazarı ve ilgili üniversite (Çukurova Üniversitesi) tarafından belirlenmektedir. Ticari amaç gütmeyen akademik araştırmalarda kullanım için genellikle yazardan izin alınması gerekmektedir.

Test Yılı: 2001

Ücret: Ticari bir ölçek olmadığı için genellikle akademik amaçlı kullanımda ücret talep edilmez, ancak bu durum yazarın güncel politikalarına bağlıdır.

Kaynaklar

1. Yiyit, F. (2001). Okul psikolojik danışmanlarının yetkinlik beklentilerini ölçmeye yönelik bir ölçek geliştirme çalışması (Yüksek lisans tezi). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.

Okul Psikolojik Danışmanlarının Yetkinlik Beklentileri Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tamamına ulaşmak için Yiyit (2001) tarafından hazırlanan Yüksek Lisans Tezi’ne başvurulması gerekmektedir.