Birinci Basamakta Hasta Ortak Karar Verme Beklentisi Veri Formu

Özet

Birinci Basamakta Hasta Ortak Karar Verme Beklentisi Veri Formu, Genco Görgü tarafından 2020 yılında hazırlanan uzmanlık tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle birinci basamak sağlık hizmeti alan hastalarda, tedavi süreçlerine dair hekimleriyle birlikte yürütecekleri ortak karar verme sürecine yönelik beklentilerini sistematik olarak ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin temel amacı, hastaların karar verme sürecinde ne kadar aktif rol almak istediklerini ve hekimlerinden ne tür bir katılım beklediklerini belirlemektir. Bu veri formu, hastaların psikolojik durumları (özellikle ego durumları) ile ortak karar verme beklentileri arasındaki ilişkiyi incelemeye olanak tanımaktadır.

Ölçek geliştirme çalışması, Türkiye’deki birinci basamak sağlık kuruluşlarında gerçekleştirilmiş olup, elde edilen veriler ışığında hastaların kişisel ve psikolojik eğilimlerinin karar verme beklentileri üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Bu veri formu, hasta merkezli bakımın ve sağlık okuryazarlığının geliştirilmesi açısından önemli bir araç olarak kabul edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Ortak Karar Verme, Hasta Beklentisi, Birinci Basamak Sağlık, Ego Durumları, Sağlık Psikolojisi, Veri Formu Geliştirme

Yazarlar

Genco Görgü

Amaç

Bu veri formunun geliştirilmesindeki temel amaç, birinci basamak sağlık hizmetlerinden faydalanan hastaların, kendi sağlıklarıyla ilgili konularda hekimleriyle birlikte karar alma sürecine dair sahip oldukları beklenti düzeylerini ve biçimlerini ölçmektir. Geliştirilen bu araç, hastaların tedavi seçenekleri hakkında bilgi edinme, riskleri ve faydaları anlama, kendi değerlerini ve tercihlerini sürece dahil etme gibi ortak karar verme bileşenlerine ne ölçüde önem verdiklerini belirlemeyi hedefler.

Özellikle, formun geliştirildiği çalışma bağlamında, hastaların Transaksiyonel Analiz kuramına dayalı ego durumları ile ortak karar verme beklentileri arasındaki korelasyonun incelenmesi amaçlanmıştır. Bu sayede, hastanın psikolojik eğilimlerinin, sağlık hizmeti sunumu sırasında beklediği katılım düzeyini nasıl etkilediği ortaya konulmuştur. Bu bilgi, hekimlerin hasta iletişim stratejilerini kişiselleştirmelerine ve Ortak Karar Verme (OKV) uygulamalarını daha etkili hale getirmelerine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Birinci Basamakta Hasta Ortak Karar Verme Beklentisi Veri Formu, temel olarak hastanın sağlık hizmeti sunumu sırasında aktif rol alma isteği ve hekimden beklediği iletişim ve işbirliği seviyesi üzerine odaklanan bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, ortak karar verme modelinin temel ilkelerini yansıtan boyutları içermektedir. Bu boyutlar genellikle hastanın bilgilendirilme isteği, karar üzerindeki kontrol beklentisi ve duygusal destek beklentisi gibi alt faktörlere ayrılabilir.

Ölçeğin yapısal geçerliği, geliştirildiği Uzmanlık Tezi çalışmasında detaylı olarak incelenmiştir. Yapı, hastaların sağlık kararlarını alma sürecinde bireysel özerkliklerini ne kadar önemsediklerini ve hekimin otoritesine ne ölçüde bağımlı olmayı tercih ettiklerini belirleyen kritik bileşenleri kapsamaktadır.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisine dair spesifik istatistiksel veriler yer almasa da (kaynakta: “-“), bir geliştirme ölçeği olarak, Görgü (2020) tarafından hazırlanan Uzmanlık Tezi çalışmasında geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır. Tipik olarak, bu tür ölçek geliştirme çalışmalarında içerik geçerliği, yapı geçerliği (faktör analizi yoluyla) ve ölçüt bağımlı geçerlik yöntemleri kullanılmıştır.

İçerik geçerliğinin sağlanması amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuş, yapı geçerliği için ise ölçeğin teorik yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini göstermek üzere istatistiksel yöntemler uygulanmıştır. Detaylı geçerlik katsayıları ve analiz sonuçları, Dokuz Eylül Üniversitesi’nde sunulan tez metninde bulunmaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik bilgisi kaynak içerikte belirtilmemiştir (kaynakta: “-“). Ancak, ölçeğin tutarlılığını değerlendirmek amacıyla iç tutarlılık katsayılarının (örn. Cronbach Alfa) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirlik analizlerinin tez çalışması kapsamında rapor edilmiş olması gerekmektedir.

Ölçek maddelerinin kendi aralarındaki korelasyonları ve genel ölçek puanının zaman içindeki stabilitesi, ölçeğin güvenilirliğini destekleyen başlıca göstergelerdir. Ölçeğin psikometrik özellikleri hakkında kesin ve detaylı bilgiye ulaşmak için, tezin ilgili bölümlerinin incelenmesi esastır.

Faktör Analizi

Ölçek, geliştirme aşamasında olduğu için, yapı geçerliğini belirlemek amacıyla mutlaka faktör analizine tabi tutulmuştur. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını, yani hastaların ortak karar verme beklentilerinin kaç ana faktörden oluştuğunu ortaya koymayı amaçlamıştır.

Genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak ölçeğin nihai yapısı belirlenmiştir. Bu analizler, ölçeğin birden fazla alt boyuta sahip olup olmadığını ve bu alt boyutların teorik çerçeveyle ne kadar uyumlu olduğunu gösterir. Görgü (2020) tezi, bu faktör yüklerini ve varyans açıklama oranlarını detaylıca sunmaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Veri Formu / Anket Tipi Ölçek. (Derecelendirme bilgisi kaynakta yer almamaktadır, ancak genellikle Likert tipi bir derecelendirme kullanıldığı tahmin edilmektedir.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Alan Hastalar

Yaş Grubu: Yetişkin Popülasyon

Popülasyon Detayları: Dokuz Eylül Üniversitesi’nde sunulan Uzmanlık Tezi kapsamında İzmir’deki birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvuran hastalar.

Test Metodolojisi: Öz Bildirimli Anket. Hastaların kendi ego durumları ve Ortak Karar Verme beklentileri hakkında beyanlarını toplar.

Anahtar Kelimeler

Hasta Katılımı, Sağlık İletişimi, Klinik Psikoloji, Transaksiyonel Analiz, Ölçek Geliştirme, Hasta Merkezli Bakım

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilinmiyor (Tezde belirtilmemiştir)

Bağlantı E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir (Tezin sunulduğu kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020 (Uzmanlık Tezi sunum yılı)

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için yazar Genco Görgü ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

Kaynaklar

• Görgü, G. (2020). Birinci basamakta sağlık hizmeti alan hastaların ego durumlarına göre ortak karar verme sürecindeki beklentilerinin incelenmesi [Uzmanlık tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

birinci-basamakta-hasta-ortak-karar-verme-beklentisi-veri-formu-toad.pdf

Birinci Basamakta Hasta Ortak Karar Verme Beklentisi Veri Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu veri formunun orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler Görgü (2020) tarafından hazırlanan Birinci Basamakta Sağlık Hizmeti Alan Hastaların Ego Durumlarına Göre Ortak Karar Verme Sürecindeki Beklentilerinin İncelenmesi başlıklı Uzmanlık Tezi içerisinde yer almaktadır.