Dijital Dönüşüm Ölçeği

Özet

Dijital Dönüşüm Ölçeği, işletmelerin teknolojik hazırlık düzeylerini, stratejik girişimlerini, organizasyonel yetkinliklerini ve liderlik yaklaşımlarını kapsayan çok boyutlu dijital dönüşüm süreçlerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, Sağlam (2021) tarafından Türkçe diline uyarlama çalışması yapılarak Türk işletmecilik bağlamına kazandırılmıştır. Çalışma, dijital dönüşümün geleceğin vizyonu olarak işletmelerdeki uygulanma seviyesini ve bu süreçlerin başarısını ölçmek için güvenilir ve geçerli bir araç sunmayı hedeflemektedir.

Uyarlama çalışması sonucunda elde edilen yüksek güvenirlik ve geçerlik değerleri, ölçeğin Türkiye’deki kurumsal çalışmalar ve akademik araştırmalar için uygun olduğunu göstermektedir. Ölçek, 12 maddeden oluşmakta ve işletmelerin dijitalleşme yolculuğundaki mevcut durumlarını, yeteneklerini ve stratejik yönelimlerini kapsamlı bir şekilde analiz etme imkanı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Dijital Dönüşüm, Organizasyonel Yetkinlik, Stratejik Girişimler, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, İşletme Vizyonu.

Yazarlar

Mehmet Sağlam

Amaç

Dijital Dönüşüm Ölçeği’nin temel amacı, işletmelerin ve organizasyonların dijital çağa adaptasyon düzeylerini, yenilikçi teknolojileri kullanma becerilerini ve kurumsal stratejilerini dijital hedeflerle ne ölçüde bütünleştirdiklerini ölçmektir. Ölçek, işletme yöneticilerine ve akademisyenlere, dijital dönüşüm süreçlerinin hangi alanlarda güçlü veya zayıf olduğunu tespit etme konusunda somut veriler sunar.

Bu uyarlama çalışması özelinde amaç, yabancı kaynaklı bir dijital dönüşüm modelini Türk kültürüne ve iş ortamına uygun hale getirerek, yerel araştırma gereksinimlerini karşılayacak, psikometrik açıdan sağlam bir araç sağlamaktır.

Yapı

Ölçek, işletmelerin dijital dönüşüm yeteneklerini çok boyutlu bir yapı altında ele almaktadır. Ölçülen yapı, genellikle dört ana bileşen etrafında gruplanır: Teknolojik Hazırlık ve Keşif (yeni teknolojileri kullanma becerisi); Organizasyonel ve Liderlik Çevikliği (organizasyon yapısının ve yönetim yaklaşımlarının dönüşüme uyumu); Stratejik Odaklanma (dijitalleşmeyi temel stratejilere entegre etme); ve Ekosistem Entegrasyonu (ortaklar ve paydaşlarla dijital işbirliği).

Bu 12 madde, bir işletmenin sadece teknolojiye yatırım yapıp yapmadığını değil, aynı zamanda bu teknolojiyi değer yaratma süreçlerine ne kadar entegre ettiğini, liderliğin bu süreci ne kadar kolaylaştırdığını ve çalışanlar için esnek bir dijital çalışma ortamı sağlayıp sağlamadığını da değerlendirmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerlik analizleri, yüksek düzeyde tatmin edici sonuçlar vermiştir. Yapılan analizlerde, Birleşim Geçerliliği (CR – Composite Reliability) değeri 0,904 olarak raporlanmıştır. Bu değer, ölçeği oluşturan maddelerin, ölçmeyi amaçladıkları yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Ayrıca, Ayrışım Geçerliliği (AVE – Average Variance Extracted) değeri 0,731 olarak elde edilmiştir. 0,50 eşiğinin üzerindeki bu değer, ölçeğin maddelerinin, diğer potansiyel yapılardan yeterince ayrıştığını ve ölçülen yapının özgünlüğünü koruduğunu göstermektedir. Bu bulgular, ölçeğin yapısal geçerliliğinin yüksek olduğunu ortaya koymaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla yapılan güvenirlik analizleri sonucunda, son derece yüksek bir Cronbach Alfa değeri elde edilmiştir. Raporda belirtilen Cronbach Alfa katsayısı 0,954’tür.

Genellikle 0,70 ve üzeri değerler kabul edilebilir güvenirlik düzeyini işaret ederken, 0,954 gibi bir değer, ölçek maddelerinin birbirleriyle mükemmel bir uyum içinde olduğunu ve ölçülen yapının yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Bu yüksek güvenirlik düzeyi, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde tutarlı sonuçlar vereceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Sağlam (2021) tarafından yapılan uyarlama çalışması, ölçeğin yapısal modelini doğrulamıştır. Her ne kadar açımlayıcı (EFA) veya doğrulayıcı (CFA) faktör analizinin detayları kaynak metinde açıkça belirtilmese de, sunulan yüksek Birleşim Geçerliliği (CR=0,904) ve Ayrışım Geçerliliği (AVE=0,731) değerleri, ölçeğin faktör yapısının sağlam ve orijinal modelle uyumlu olduğunu göstermektedir. Bu metrikler, ölçeğin teorik olarak öngörülen boyutlarını başarılı bir şekilde temsil ettiğini doğrular niteliktedir.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon) – Orijinal ölçeğin Türkçe’ye çevrilmesi ve psikometrik özelliklerinin test edilmesi.

Format: 12 maddelik, beşli Likert Ölçeği.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: İşletmelerin Yöneticileri ve Çalışanları (Kurumsal düzeyde dijital dönüşüm süreçlerine dahil olan bireyler).

Age Group: Yetişkin (Çalışan Nüfus)

Population Details: Türkiye’deki çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler.

Test Methodology: Anket yöntemiyle uygulanan öz değerlendirme ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Dijital Dönüşüm, Kurumsal Yetenek, Stratejik Yönetim, Cronbach Alfa, Birleşim Geçerliliği, Ayrışım Geçerliliği, İşletme Performansı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut Değil

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İstanbul Ticaret Üniversitesi (Uyarlama çalışmasının yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2021 yılında yayınlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik amaçlarla kullanımı için makaleye atıf yapılması gerekmektedir. Ticari veya geniş kapsamlı kullanımlar için sorumlu yazar Mehmet Sağlam ile iletişime geçilmesi önerilir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: dijital-donusum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Sağlam, M. (2021). İşletmelerde Geleceğin Vizyonu Olarak Dijital Dönüşümün Gerçekleştirilmesi ve Dijital Dönüşüm Ölçeğinin Türkçe uyarlaması. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(40), 395-420. doi: 10.46928/iticusbe.764373

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Dijital Dönüşüm Ölçeği Maddeleri

Derecelendirme: (1=Hiç katılmıyorum, 5=Tamamen katılıyorum)

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

• DD1Firmamız yeni teknolojileri keşfetme ve kullanma becerisine sahiptir
• DD2 Firmanın değer yaratmasında dijital dönüşüm faaliyetlerine yer verilir
• DD3 Firmamızda dijital dönüşüme yönelik organizasyon yapısı, süreç ve yetkinliklerde iyileştirmeler yapılır
• DD4 Firmamız dijital dönüşüm çabalarına cevap olarak harekete geçmiştir ve süreci finanse etme yeteneğine sahiptir
• DD5 Firmamızın yeni liderlik rolleri ve yönetim yaklaşımları dijital dönüşüm hızını kolaylaştırır
• DD6 Firmamız dijital dönüşümü gerçekleştirmeye yönelik ölçeklendirilebilir, esnek ve değer üreten operasyonlar oluşturmak için stratejik girişimler yürütür.
• DD7 Firmamız daha iyi veri optimizasyonu sağlamak için dijital bilgiden yararlanmaya yönelik stratejik girişimler yürütür.
• DD8 Firmamız, dijital mecraları ve teknolojileri araştırma ve uygulamaları takip etmeye yönelik sürekli olarak stratejik girişimler yürütür.
• DD9 Firmamız temel stratejilerini kurumsal yeterlilikler çerçevesinde dijital olarak oluşturur.
• DD10 Firmamız değer önerisi ve gelir paylaşımını içeren tamamlayıcı yeterlilikler için ortaklar ve paydaşların işbirliğinden yararlanır.
• DD11 Firmamız yurt içi ve yurt dışı kuruluşlarla yoğun interaktif dijital bağlantılar oluşturur
• DD12 Firmamız doğuştan dijital çağa yetişen çalışanlar için esnek ve çekici bir çalışma ortamı sağlar.