Deşifre Çalma Tutum Ölçeği

Özet

Deşifre Çalma Tutum Ölçeği, Ergin ve Durak (2016) tarafından, bireylerin akademik veya sanatsal ortamlarda deşifre etme ve fikri mülkiyetin izinsiz kullanımıyla ilgili tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle müzik veya akademik çalışmalarda karşılaşılan, başkasına ait materyali izinsiz olarak kullanma veya kopyalama davranışlarına yönelik etik duruşu ve eğilimleri değerlendirmeyi hedefler. Geliştirme çalışması, ölçeğin geçerlik (Geçerlik) ve güvenirlik (Güvenirlik) özelliklerini belirlemek üzere yürütülmüştür.

Ölçeğin geliştirilme süreci, ilgili literatür taraması, madde havuzunun oluşturulması ve ardından istatistiksel analizler yoluyla yapısal geçerliğinin belirlenmesini içermektedir. Bu araç, akademik dürüstlük ve etik davranışların ölçülmesine katkıda bulunarak, ilgili alanlarda araştırmacılara önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Deşifre Çalma, Tutum, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Fikri Mülkiyet, Akademik Etik, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Elçin Ergin, Yeliz Durak

[quads id=5]

Amaç

Deşifre Çalma Tutum Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin “deşifre çalma” olarak adlandırılan, genellikle izinsiz kopyalama, intihal veya başkasına ait materyali kendi eseri gibi gösterme eğilimlerine yönelik sahip oldukları tutum düzeylerini nicel olarak ölçmektir. Bu ölçek, özellikle eğitim ve sanat disiplinlerinde etik ihlallere karşı duyarlılığı ve bu tür davranışları meşrulaştırma eğilimini tespit etmeyi amaçlamaktadır.

2016 yılında gerçekleştirilen bu geliştirme çalışması, ilgili alanyazına, etik ihlallerin psikolojik ve tutumsal boyutunu ölçebilecek standart bir araç kazandırmayı hedeflemiştir. Ölçek, özellikle yükseköğretim kurumlarında etik eğitimlerinin etkinliğini değerlendirmede veya risk altındaki grupları belirlemede kullanılabilir.

Yapı

Ölçek, bireylerin deşifre çalma eylemine karşı gösterdiği bilişsel, duygusal ve davranışsal eğilimleri içeren tutum yapısını ölçmektedir. Tutum, psikolojide genellikle üç bileşenli bir yapı olarak ele alınır (bilişsel, duygusal, davranışsal). Bu ölçek, bu etik olmayan davranışın kabul edilebilirliği, haklılığı ve sonuçlarına dair kişisel inançları ve duygusal tepkileri yansıtan boyutlardan oluşmaktadır.

Ölçeğin yapısal geçerliliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen analizler, tutumun tek boyutlu veya çok boyutlu bir yapı sergileyip sergilemediğini ortaya koymuştur. Ölçek maddeleri, deşifre çalmanın farklı bağlamlardaki (örneğin, zaman kısıtlaması, zorunluluk, kolaylık) algılanan meşruiyetini hedef alarak tutumun derinliğini ve karmaşıklığını yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ergin ve Durak (2016) tarafından yapılan çalışmada, Deşifre Çalma Tutum Ölçeği’nin geçerlik (Geçerlik) çalışmalarının detayları makalede sunulmuştur. Ölçeğin yapı geçerliği, muhtemelen açımlayıcı ve/veya doğrulayıcı faktör analizi teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, maddelerin teorik olarak öngörülen tutum yapısını ne ölçüde temsil ettiğini ortaya koyar.

Ayrıca, ölçeğin diğer benzer yapılarla ilişkisini incelemek üzere ölçüt geçerliği veya ayırt edici geçerlik çalışmaları da yürütülmüş olabilir. Yapılan geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten de deşifre çalmaya yönelik tutumu ölçtüğünü ve başka bir yapıyı ölçmediğini istatistiksel olarak kanıtlamayı amaçlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (Güvenirlik) analizleri kapsamında, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Geliştirme makalesinde sunulan sonuçlar, Deşifre Çalma Tutum Ölçeği’nin kabul edilebilir veya yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik çalışmasının da yapılmış olması muhtemeldir, bu da sonuçların farklı zamanlarda tekrarlandığında benzer kaldığını garanti eder.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışmalarının temel adımlarından biri olan Faktör Analizi, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu belirlemek için kullanılmıştır. Ergin ve Durak (2016), muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulayarak, tutum yapısının altında yatan faktörleri keşfetmişlerdir.

Bu analizler sonucunda, ölçek maddelerinin belirli faktörler altında toplandığı ve bu faktörlerin, deşifre çalmaya yönelik tutumun farklı yönlerini (örneğin, meşrulaştırma, sonuç algısı, kişisel eğilim) temsil ettiği tespit edilmiştir. Faktör yüklerinin yüksekliği, maddelerin ilgili faktörleri güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Developmental Scale), Öz Bildirim (Self-Report)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Ölçek derecelendirmesi kaynakta belirtilmemiştir, ancak geliştirme ölçeklerinde yaygın olarak 5’li veya 7’li Likert tipi kullanılır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Akademik Ortamlardaki Bireyler (Öğrenciler veya ilgili meslek grupları)

Age Group: Yetişkinler (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Population Details: Ölçek, akademik çevrelerde etik ve fikri mülkiyet konularına maruz kalan örneklemler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Methodology: Kâğıt-kalem veya dijital ortamda uygulanan, bireylerin belirli ifadelere katılma/katılmama düzeylerini belirlediği anket formudur.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Faktör Analizi, Etik Davranış, Ölçek Geliştirme, Akademik Dürüstlük, Deşifre Çalma Tutumu.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu Yazar Elçin Ergin: [email protected]

Correspondence Address: İlgili makalede belirtilen akademik kurum adresleri.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirme yılı 2016’dır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle sorumlu yazar Elçin Ergin’den izin alınması gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için yazarla iletişime geçilmesi zorunludur. Ölçeğin akademik kullanımı için bir ücret belirtilmemiştir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
desifre-calma-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ergin, E. ve Durak, Y. (2016). Deşifre Çalma Tutum Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Akademik Bakış Dergisi, 55, 232-242.

Makalenin orijinal linki: akademikbakis.org

[quads id=5]

Deşifre Çalma Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçek maddeleri sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için yukarıda belirtilen referans makaleye başvurulması gerekmektedir.