Değişim İçin Durum Belirleme Ölçeği

Özet

Değişim İçin Durum Belirleme Ölçeği, eğitim kurumları özelinde, özellikle spor eğitimi veren yükseköğrenim kurumlarının organizasyonel değişim ihtiyacını belirlemek amacıyla geliştirilmiş özgün bir ölçektir. Ölçek, kurumların mevcut durumlarını, değişime olan gereksinimlerini, değişim sürecine ilişkin algılarını ve beklenen sonuçları değerlendiren 33 maddeden ve dört alt boyuttan oluşmaktadır. Bu araç, kurumsal gelişim ve stratejik planlama çalışmalarına temel teşkil edebilecek nitelikte güvenilir ve geçerli veriler sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Değişim İçin Durum Belirleme Ölçeği, organizasyonel değişim, değişim ihtiyacı, spor eğitimi, yükseköğretim, kurumsal gelişim, faktör analizi, güvenilirlik, geçerlik.

Yazarlar

Dilek TUFAN

Amaç

Değişim İçin Durum Belirleme Ölçeği, yükseköğretim kurumlarında örgütsel değişim gereksinimlerinin sistematik bir şekilde saptanması amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin temel amacı, kurum paydaşlarının (özellikle öğrencilerin) kurumsal yapı, kariyer planlama, hedefler ve yönetimsel süreçler hakkındaki algılarını ölçerek, mevcut durum ile arzu edilen durum arasındaki farkı ortaya koymaktır.

Ölçek, ilk olarak Dilek Tufan’ın 2010 yılında Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde hazırladığı yüksek lisans tezinde, spor eğitimi veren öğrenim kurumlarının değişim ihtiyacını belirlemek üzere kullanılmıştır. Bu bağlamda, ölçek, kurumsal düzeyde planlı bir organizasyonel değişim başlatılmadan önce, değişime yönelik hazırlık düzeyini ve kabul edilebilirliği değerlendirmeye olanak tanımaktadır.

Yapı

Ölçek, toplam 33 maddeden meydana gelmekte olup, kurumsal değişimin farklı yönlerini temsil eden dört ana alt boyuta ayrılmıştır. Bu dört alt boyut, değişimin kapsamlı bir şekilde analiz edilmesini sağlamaktadır.

Alt boyutlar ve madde dağılımları şunlardır:

• Mevcut Durum: Kurumun halihazırdaki uygulamalarını ve öğrencilere yönelik desteklerini (kariyer planlama, bilgilendirme vb.) değerlendirir. (14 madde)
• Değişim İhtiyacı: Kurumun ulaşmak istediği hedeflerin ne ölçüde tanımlandığını ve değişime olan zorunluluğun algılanma düzeyini ölçer. (12 madde)
• Değişim Süreci: Öğrencilerin değişim kararlarına katılım rolü gibi, değişimin yönetim biçimine ve uygulama aşamalarına yönelik inançları kapsar. (5 madde)
• Değişimin Sonucu: Planlı organizasyonel değişimlerin kurumu olumlu yönde etkileyeceğine dair genel beklenti ve inanç düzeyini ölçer. (2 madde)

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla pilot çalışma verileri üzerinde istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Verilerin faktör çözümlemesine uygunluğunu belirlemek için öncelikle KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) ve Barlett testi uygulanmıştır.

Elde edilen geçerlik bulguları yüksek düzeyde yapısal uygunluğu işaret etmektedir:

• KMO Değeri: 0,935 olarak hesaplanmıştır. KMO değerinin 1’e çok yakın olması, veri grubunun faktör analizi için mükemmel derecede uygun olduğunu göstermektedir.
• Barlett Testi Sonucu: 5310,693 olarak bulunmuştur (p değeri = 0.000 < 0.01). Barlett testinin anlamlı çıkması, değişkenler arasındaki korelasyon matrisinin faktör analizi için uygun olduğunu kanıtlamaktadır.

Bu iki test sonucu, üzerinde çalışılan örneklem büyüklüğünün yeterli olduğunu ve verilerin faktör yapısını ortaya koymak için istatistiksel olarak elverişli olduğunu güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla tüm maddeler bir arada ele alınarak Cronbach alfa güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır.

Yapılan analiz sonucunda, anketin genel güvenirlik düzeyi 0.896 olarak elde edilmiştir. Bu katsayı (Cronbach alfa = 0.896), psikometrik standartlara göre son derece yüksek bir güvenilirlik seviyesine işaret etmektedir, zira katsayının alabileceği en yüksek değer 1’dir. Bu bulgu, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, verilerin çok değişkenli istatistiksel analizlere uygunluğu, KMO ve Barlett testleri ile teyit edilmiştir. KMO değerinin 0.935 gibi yüksek bir seviyede çıkması, verilerin faktörleştirilebilir olduğunu net bir şekilde göstermiştir.

Ölçek, temel bileşenler analizi sonucunda, kurumsal değişim olgusunu dört temel boyutta başarıyla ayrıştıran bir yapı göstermiştir. Bu dört faktör, ölçeğin kavramsal çerçevesiyle (Mevcut Durum, Değişim İhtiyacı, Değişim Süreci ve Değişimin Sonucu) tam olarak örtüşmektedir. Bu faktör yapısı, ölçeğin teorik temellerini sağlamlaştırmaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yükseköğretim öğrencileri ve kurumsal paydaşlar (Özellikle spor eğitimi veren kurumlar için geliştirilmiştir).

Yaş Grubu: Yetişkin (Yükseköğretim seviyesi)

Popülasyon Detayları: Gazi Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu öğrencileri örneklem olarak kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, her bir maddeye yönelik kurumsal algılarını 5’li Likert ölçeği üzerinde değerlendirirler. Derecelendirme, 1=kesinlikle katılıyorum’dan 5=kesinlikle katılmıyorum’a doğru gitmektedir. (Not: Bu ters kodlama yapısına işaret edebilir.)

Anahtar Kelimeler

Örgütsel değişim, yükseköğretim yönetimi, Gazi Üniversitesi, faktör analizi, Cronbach alfa, Likert ölçeği, kurumsal analiz, değişim yönetimi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Ölçek, Dilek Tufan tarafından 2010 yılında tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için orijinal kaynakça gösterimi zorunludur.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: degisim-icin-durum-belirleme-olcegi-toad.pdf

Tezin orijinal kaynağı YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır: tez.yok.gov.tr

Kaynaklar

Tufan, D. (2010). Spor eğitimi veren öğrenim kurumlarının değişim ihtiyacının belirlenmesi (Gazi Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu örneği) (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Değişim İçin Durum Belirleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Mevcut Durum (14 madde): Öğrenciler kariyer planlama ve gelecek kaygıları konularında okul yönetimi tarafından bilgilendirilir.
• Değişim İhtiyacı (12 madde): Okulumuzun ulaşmak istediği hedefler sıkça dile getirilir.
• Değişim Süreci (5 madde): Okulumuzdaki öğrencilerin değişim sürecindeki en önemli rolü, değişim kararlarına katılmak olmalıdır.
• Değişimin Sonucu (2 madde): Planlı organizasyonel değişimin okulu olumlu yönde etkileyeceğine inanılır.