Daimi Bilim Öğrenme Motivasyonu Ölçeği

Özet

Daimi Bilim Öğrenme Motivasyonu Ölçeği (DBÖMÖ), bireylerin yaşam boyu sürecek bilim öğrenimine yönelik sahip oldukları içsel ve dışsal motivasyon düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle bilim alanlarına karşı duyulan sürekli merakı, ilgiyi ve öğrenme arzusunu değerlendirmeye odaklanır. Özgün ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışması, psikometrik özelliklerinin geçerlik ve güvenirlik analizleri aracılığıyla Türk kültürüne uygunluğunu tespit etmek için gerçekleştirilmiştir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin eğitim ve psikoloji alanlarında bilim öğrenme süreçlerini inceleyen araştırmacılar için kullanışlı bir araç haline gelmesini sağlamıştır. Ölçek, bireylerin bilimsel bilgiyi edinme ve bu bilgiyi günlük yaşamlarında kullanma konusundaki motivasyon düzeylerini derinlemesine anlamaya yardımcı olur.

Anahtar Kelimeler

Daimi Bilim Öğrenme, Motivasyon, Bilim Eğitimi, Psikometrik Özellikler, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

D. Erdoğan, M. Çakır, C. Gürel, H. Şeker

[quads id=5]

Amaç

Daimi Bilim Öğrenme Motivasyonu Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin bilimsel konulara yönelik süregelen ilgi, çaba ve öğrenme istekliliklerini nicel olarak ölçmektir. Bu ölçek, formal eğitim ortamlarının dışında da bilim öğrenimine devam etme eğilimini yansıtan daimi motivasyon yapısını hedef alır.

2015 yılında gerçekleştirilen uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, ölçeği Türkçe konuşan popülasyonlarda kullanılabilir kılmak adına dilsel ve kültürel adaptasyonunu tamamlamak ve bu adaptasyonun ardından ölçeğin yapısal tutarlılığını ve ölçme hassasiyetini (geçerlik ve güvenirlik) bilimsel yöntemlerle doğrulamaktır.

Yapı

Ölçek, “Daimi Bilim Öğrenme Motivasyonu” adı verilen psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, öğrenmenin bir görev olarak değil, kişinin kendi isteğiyle ve sürekli olarak sürdürdüğü bir süreç olarak algılanmasını ifade eder. Daimi motivasyon, hem içsel (merak, zevk alma) hem de dışsal (başarı, sosyal beklentiler) faktörlerin bilim öğrenme davranışını ne ölçüde desteklediğini kapsar.

Ölçeğin alt boyutları, genellikle bilimsel içeriğe yönelik ilgi, bilimsel faaliyetlere katılım isteği ve bilimsel bilgiyi yaşam boyu sürdürme eğilimi gibi bileşenleri içermektedir. Bu yapı, özellikle eğitim psikolojisi ve fen eğitimi alanlarında öğrencilerin öğrenme yörüngelerini tahmin etmekte kritik bir rol oynamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışmasında geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalar, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı daimi bilim öğrenme motivasyonu yapısını ölçüp ölçmediğini kanıtlamayı hedefler.

• Yapı Geçerliği: Yapı geçerliği, genellikle faktör analizi yöntemleri (Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin orijinal yapısıyla uyumlu faktörlere sahip olduğunu göstermeyi amaçlar.

• Kriter Geçerliği: Kaynak içerikte spesifik kriter geçerliği bilgisi yer almamasına rağmen, uyarlama çalışmalarında genellikle ilgili diğer motivasyon ölçekleri veya akademik başarı ölçütleri ile korelasyonlar incelenir.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasının güvenirlik analizleri, ölçek maddelerinin iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını incelemiştir. Güvenirlik çalışmalarında elde edilen sonuçlar, ölçeğin tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını göstermektedir.

• İç Tutarlılık: İç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa), ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü gösterir. Yüksek alfa değerleri, ölçeğin yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu belirtir.

• Kararlılık: Güvenirlik, ayrıca test-tekrar test yöntemiyle de incelenmiş olabilir. Bu yöntem, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirler.

Faktör Analizi

Daimi Bilim Öğrenme Motivasyonu Ölçeği’nin Türkçe formunun yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya koyarak, daimi bilim öğrenme motivasyonunun hangi temel faktörlerden oluştuğunu saptar.

Uyarlama çalışmasında, faktör yüklerinin yeterli düzeyde olduğu ve faktörlerin toplam varyansın önemli bir kısmını açıkladığı tespit edilmiştir. Bu durum, ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısını koruduğunu ve kültürel adaptasyonun başarılı olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Tipi: Uyarlama ve Geliştirme (Orijinal bir ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması çalışmasıdır.)

Format: Kaynak içerikte derecelendirme bilgisi bulunmamaktadır. Genellikle Likert tipi bir derecelendirme formatı kullanılmıştır (örn: Kesinlikle Katılmıyorum’dan Kesinlikle Katılıyorum’a).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim alan öğrenciler (Genellikle lise veya üniversite öğrencileri üzerinde uygulanmıştır).

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi ve genç yetişkinlik (Çalışmanın odaklandığı öğrenci seviyesine bağlıdır).

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi’nde yayınlanmıştır, bu da uygulamanın Türkiye’deki eğitim fakültesi öğrencileri veya genel öğrenci popülasyonu üzerinde yapıldığına işaret eder.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale).

Anahtar Kelimeler

Bilimsel İlgi, Öğrenme Arzusu, Sürekli Öğrenme, Motivasyon Ölçeği, Eğitim Psikolojisi, Fen Eğitimi, Adaptasyon

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Kaynak içerikte belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: Kaynak içerikte belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Kaynak içerikte belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve izinleri hakkında spesifik bilgi kaynak içerikte bulunmamaktadır, ancak akademik amaçlı kullanımlarda genellikle yazar referansı gösterilmesi beklenir.

Kaynaklar

1. Erdoğan, D., Çakır, M., Gürel, C. ve Şeker, H. (2015). Daimi Bilim Öğrenme Motivasyonu Ölçeği’nin Türkçe ‘ye uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 125-136. Makalenin orijinal bağlantısı burada mevcuttur: dergipark.ulakbim.gov.tr

2. Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: daimi-bilim-ogrenme-motivasyonu-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Daimi Bilim Öğrenme Motivasyonu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte Daimi Bilim Öğrenme Motivasyonu Ölçeği’nin maddeleri (soru listesi) sunulmamıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.