Sözcük Öğrenme Motivasyonu Ölçeği

Özet

Sözcük Öğrenme Motivasyonu Ölçeği (SÖMÖ), bireylerin yeni sözcükler öğrenmeye yönelik motivasyon düzeylerini, bu sürece ayırdıkları çabayı ve ilgi alanlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, Berrin Genç Ersoy ve Ş. Dilek Belet Boyacı tarafından 2018 yılında yayımlanan kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışması sonucunda Türk eğitim sistemine kazandırılmıştır.

Geliştirme çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini çok boyutlu faktör analizi teknikleriyle desteklemeyi ve iç tutarlılığını sağlamayı hedeflemiştir. SÖMÖ, özellikle ilköğretim kademesindeki öğrencilerin sözcük dağarcığı edinimi sürecindeki güdülenmelerini değerlendirerek, eğitim araştırmacılarına ve dil öğretmenlerine değerli nicel veriler sunar. Bu araç, motivasyonel eksiklikleri erken teşhis etme ve öğrenme başarısını artırmaya yönelik müdahale programları tasarlama potansiyeline sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Sözcük Öğrenme Motivasyonu Ölçeği, SÖMÖ, Sözcük Dağarcığı, Öğrenme Motivasyonu, Geçerlik, Güvenirlik, Eğitim Psikolojisi, Dil Öğrenimi.

Yazarlar

Berrin Genç Ersoy, Ş. Dilek Belet Boyacı.

[quads id=5]

Amaç

Sözcük Öğrenme Motivasyonu Ölçeği’nin (SÖMÖ) temel amacı, öğrencilerin sözcük öğrenme eylemine karşı gösterdikleri tutum, ilgi ve isteklilik düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde saptamaktır. Ölçek, öğrencilerin dil gelişim süreçlerinde kritik rol oynayan motivasyonel dinamikleri nicelleştirerek, bu alandaki araştırmalara sağlam bir ölçüm aracı sunmayı amaçlar.

Ölçeğin bir diğer önemli amacı, eğitimcilerin ve ebeveynlerin, öğrencilerin sözcük öğrenme motivasyonunu etkileyen içsel ve dışsal faktörleri ayırt etmelerine yardımcı olmaktır. Bu ayrım, motivasyonu artırmaya yönelik kişiselleştirilmiş ve hedefe yönelik eğitim stratejilerinin geliştirilmesinde temel bir adım teşkil eder.

Yapı

SÖMÖ, sözcük öğrenme motivasyonunu çok boyutlu bir psikolojik yapı olarak ele alır. Bu yapı, genellikle içsel motivasyon (merak, zevk ve kişisel ilgi gibi faktörlerden kaynaklanan öğrenme isteği) ve dışsal motivasyon (ödüller, notlar veya sosyal baskı gibi dışsal sonuçlardan kaynaklanan öğrenme isteği) bileşenlerini içermektedir.

Ölçeğin geliştirme süreci, sözcük öğrenme bağlamına özgü motivasyonel alt boyutları tanımlamış ve bu alt boyutların öğrencilerin akademik başarıları ile olan ilişkilerini incelemeye olanak tanımıştır. Ölçek maddeleri, öğrencilerin sözcük dağarcığını artırma çabalarına yönelik duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimlerini kapsayacak şekilde formüle edilmiştir.

Geçerlik

SÖMÖ’nün geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten sözcük öğrenme motivasyonunu ölçtüğünü kanıtlamak üzere yürütülmüştür. Yapı geçerliği, Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri (DFA) ile incelenmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin kuramsal olarak beklenen çok faktörlü yapısının, veriyle yüksek düzeyde uyum sağladığını göstermiştir (Genç Ersoy & Belet Boyacı, 2018).

Ayrıca, ölçeğin beklenen yönde ilişkili olduğu diğer yapılarla (örneğin, akademik başarı veya okuma alışkanlığı) korelasyonlarının incelenmesiyle yakınsak geçerlik; ilişkili olmaması gereken yapılarla olan düşük korelasyonlarının incelenmesiyle de ayırt edici geçerlik kanıtları sunulmuştur. Bu bulgular, SÖMÖ’nün ölçüm amacına uygunluğunu ve yapısal sağlamlığını desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmiştir. İç tutarlılık güvenilirliği, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar homojen bir şekilde ölçtüğünü gösteren Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmıştır. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin genel Cronbach Alfa değerinin kabul edilebilir düzeyin oldukça üzerinde olduğu ve alt boyutlar için de yüksek tutarlılık sergilediği bildirilmiştir.

Ek olarak, ölçeğin zamana karşı kararlılığını belirlemek amacıyla test-tekrar test güvenirlik çalışması yapılmış ve farklı zamanlarda elde edilen puanlar arasındaki korelasyonun yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu yüksek korelasyon, ölçeğin ölçtüğü motivasyonel özelliğin kısa süreli değişimlere karşı dayanıklı olduğunu ve güvenilir sonuçlar ürettiğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Sözcük Öğrenme Motivasyonu Ölçeği’nin yapısal boyutlarını belirlemek için faktör analizi uygulanmıştır. Analizler, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu faktörler, sözcük öğrenme motivasyonunun farklı yönlerini (örneğin, Öz-Yeterlik İnancı, Öğrenme Sevinci, Başarı Hedefi) temsil etmektedir.

Faktör analizinin sonuçları, ölçekteki maddelerin net bir şekilde ilgili faktörlere yüklendiğini ve her bir faktörün bağımsız motivasyonel bileşenleri temsil ettiğini göstermiştir. Bu ayrıştırma, araştırmacıların öğrencilerin motivasyon profilini daha detaylı analiz etmesine ve sadece genel bir motivasyon düzeyi yerine, hangi spesifik alanlarda desteklenmeleri gerektiğini belirlemesine olanak tanır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme Ölçeği

Biçim: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Tipik olarak 4 veya 5 seçenekli bir skalada yanıtlanır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler

Yaş Grubu: İlköğretim ve ortaokul düzeyindeki öğrenciler (Yaklaşık 8-14 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ilköğretim kademesindeki öğrencilerin sözcük öğrenme motivasyonlarını ölçmek üzere standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim yöntemiyle grup veya bireysel olarak uygulanır. Uygulama süresi, öğrencilerin yaş ve okuma hızına bağlı olarak değişkendir.

Anahtar Kelimeler

Öz Bildirim Ölçeği, İçsel Motivasyon, Dışsal Motivasyon, Dil Edinimi, Eğitim Araştırmaları, Cronbach Alfa, Berrin Genç Ersoy, Ş. Dilek Belet Boyacı.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Mevcut değil veya belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Berrin Genç Ersoy, TED Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Ankara.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sözcük Öğrenme Motivasyonu Ölçeği, 2018 yılında yayımlanan geçerlik ve güvenirlik çalışması ile kullanıma sunulmuştur. Ölçeğin akademik veya araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar (Berrin Genç Ersoy) ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıda belirtilmiştir ve buradan indirilebilir: sozcuk-ogrenme-motivasyonu-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

Genç Ersoy, B. ve Belet Boyacı, Ş.D. (2018). Sözcük Öğrenme Motivasyonu Ölçeği (SÖMÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İlköğretim Online, 17(1), 255-267. doi: 10.17051/ilkonline.2018.413763

[quads id=5]

Sözcük Öğrenme Motivasyonu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, Genç Ersoy ve Belet Boyacı (2018) tarafından yayımlanan makalenin ekinde veya metin içinde yer almaktadır. Bu maddelere ulaşmak için, yukarıda belirtilen akademik kaynağa başvurulması ya da sağlanan PDF bağlantısının incelenmesi gerekmektedir. Maddeler, ölçeğin çok boyutlu yapısını yansıtacak şekilde içsel ve dışsal motivasyon faktörleri altında gruplanmıştır.