Çocuk Algı Ölçeği (8-10 Yaş)

Özet

Çocuk Algı Ölçeği (8-10 Yaş), Child Perceptions Questionnaire 8-10 (CPQ 8-10) adlı uluslararası ölçeğin Türkçe adaptasyonudur. Bu ölçek, 8 ila 10 yaş arasındaki çocukların ağız ve diş sağlığı durumlarının yaşam kaliteleri (OHRQoL) üzerindeki etkilerini kendi perspektiflerinden değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, çocukların dental problemler nedeniyle deneyimlediği fiziksel, fonksiyonel, duygusal ve sosyal sonuçları kapsamlı bir şekilde ölçmektedir.

Ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmaları Cansu Özşin Özler ve arkadaşları tarafından 2021 yılında tamamlanarak yayımlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki klinik ve epidemiyolojik araştırmalarda kültürel olarak hassas ve güvenilir bir araç olarak kullanılabilmesi için sağlam bir zemin oluşturmuştur. Ölçek, çocukların oral sağlık ihtiyaçlarını belirlemede ve tedavi sonuçlarını değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çocuk Algı Ölçeği, yaşam kalitesi, ağız sağlığı, CPQ 8-10, psikometri, uyarlama, çocukluk dönemi, OHRQoL.

Yazarlar

Cansu Özşin Özler, Pınar Serdar Eymirli, İlke Mergen Gültekin, Figen Unal, A. Sema Ataç.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, 8-10 yaş aralığındaki çocukların kendi ağız sağlığı durumlarına ilişkin algılarını ve bu durumun günlük yaşamları üzerindeki olumsuz etkilerini sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçek, dental ve oral durumların çocukların genel refahını ne ölçüde etkilediğini kantitatif verilerle ortaya koyar.

Uyarlama çalışması, orijinal CPQ 8-10 ölçeğinin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test ederek, Türkiye‘deki diş hekimliği ve çocuk psikolojisi alanındaki araştırmalarda uluslararası standartlara uygun, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sağlamayı hedeflemiştir. Bu araç, kliniklerde tedavi planlaması yapılmasına ve halk sağlığı programlarının etkinliğinin değerlendirilmesine katkıda bulunur.

Yapı

Çocuk Algı Ölçeği (8-10 Yaş), Ağız Sağlığıyla İlişkili Yaşam Kalitesi (OHRQoL) yapısını ölçmektedir. OHRQoL, ağız ve diş sağlığının bireyin fiziksel, sosyal ve duygusal refahını nasıl etkilediğini kapsayan çok boyutlu bir yapıdır. Bu ölçek, genellikle dört ana alt boyutta yapılandırılmıştır:

• Oral Semptomlar: Ağız veya dişlerde hissedilen ağrı, rahatsızlık veya hassasiyet gibi fiziksel belirtiler.
• Fonksiyonel Kısıtlamalar: Yeme, içme, konuşma veya uyuma gibi temel günlük aktivitelerde yaşanan zorluklar.
• Duygusal Refah: Diş görünümü veya ağız sağlığı nedeniyle hissedilen utanç, endişe, sinirlilik veya üzüntü.
• Sosyal Refah: Arkadaşlarla etkileşimde bulunma, gülme veya okul aktivitelerine katılma gibi sosyal rollerde yaşanan zorluklar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik analizleri, ölçeğin amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Yapı geçerliğini değerlendirmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analizler sonucunda, orijinal ölçeğin dört faktörlü yapısının Türk örnekleminde de kabul edilebilir uyum indeksleriyle korunduğu tespit edilmiştir.

Ayrıca, ölçeğin bilinen gruplar arasında ayrım yapabilme yeteneği (örneğin, yüksek çürük prevalansına sahip çocuklar ile sağlıklı çocuklar) incelenerek ayırt edici geçerliği desteklenmiştir. Ölçek skorları ile klinik dental göstergeler ve genel sağlık algısı arasındaki korelasyonlar, ölçüt geçerliği açısından beklenen yönde güçlü ilişkiler sergilemiştir.

Güvenirlik

Çocuk Algı Ölçeği’nin güvenirlik analizlerinde, iç tutarlılık ve test-tekrar test güvenirliği yöntemleri kullanılmıştır. İç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri, hem ölçeğin genelinde hem de dört alt boyutunda yüksek düzeyde (genellikle 0.70’in üzerinde) bulunmuştur. Bu bulgular, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı ölçmede yüksek bir korelasyona sahip olduğunu ve ölçeğin içsel olarak tutarlı olduğunu göstermektedir.

Zamana karşı kararlılığı değerlendiren test-tekrar test güvenirliği analizleri, ölçeğin kısa bir zaman aralığı (örneğin, iki hafta) içinde uygulandığında benzer sonuçlar verdiğini ortaya koymuştur. Bu yüksek güvenirlik katsayıları, Çocuk Algı Ölçeği’nin 8-10 yaş grubundaki çocuklarda kararlı ve tekrarlanabilir sonuçlar ürettiğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışmasında, orijinal CPQ 8-10 ölçeğinin teorik yapısını test etmek amacıyla faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, ölçeğin dört faktörlü yapısının (Oral Semptomlar, Fonksiyonel Kısıtlamalar, Duygusal Refah ve Sosyal Refah) Türk kültürü bağlamında doğrulanıp doğrulanmadığını belirlemektir.

Yapılan analizler, dört faktörlü modelin veri ile iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir. Maddelerin faktör yükleri, her bir maddenin ilgili alt boyutu temsil etme gücünün yüksek olduğunu teyit etmiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin yapısal bütünlüğünü desteklemekte ve araştırmacılara OHRQoL’nin farklı boyutlarını ayrı ayrı inceleme imkanı sunmaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Biçim: Genellikle 5 noktalı Likert tipi bir derecelendirme ölçeği kullanılmaktadır. Çocuklar, son dört hafta içindeki deneyim sıklığını (örneğin, “Hiçbir zaman”dan “Çok sık”a kadar) işaretlerler.

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Çocuklar

Yaş Grubu: 8-10 Yaş

Popülasyon Detayları: İlköğretim çağındaki, ağız sağlığı algılarının gelişmeye başladığı dönemdeki çocuklar hedeflenmektedir. Bu aralık, çocukların kendi deneyimlerini güvenilir bir şekilde rapor edebilme yeteneğine sahip olduğu kritik bir dönemi temsil eder.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Uygulama, çocukların soruları okuyarak veya bir araştırmacı yardımıyla yanıtlaması şeklinde gerçekleştirilebilir. Puanlama, genellikle alt boyut skorlarının ve toplam skorun hesaplanmasıyla yapılır; yüksek skorlar, daha kötü yaşam kalitesi anlamına gelir.

Anahtar Kelimeler

OHRQoL, psikometri, dental etki, çocuk sağlığı, uyarlama çalışması, Cronbach Alfa, geçerlik, güvenilirlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Kurumsal E-posta Adresleri: Sorumlu yazar için sağlanan e-posta adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Uyarlama makalesinde belirtilmiştir (Genellikle sorumlu yazarın akademik kurumu).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Çocuk Algı Ölçeği (8-10 Yaş) Türkçe versiyonunun uyarlama çalışması 2021 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Cansu Özşin Özler ile iletişime geçilmesi önerilir. Akademik olmayan veya ticari amaçlı kullanımlar için, orijinal ölçeğin telif hakları nedeniyle geliştiricilerinden izin alınması gerekebilir.

Kaynaklar

Özşin-Özler, C., Serdar Eymirli, P., Mergen Gültekin, İ., Unal, F. ve Ataç, A. S. (2021). Child Perceptions Questionnaire 8-10: Validity and Reliability Of Turkish Version. International Journal of Medical Science and Dental Research, 4(4), 6-21.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: cocuk-algi-olcegi-8-10-yas-toad.pdf

Çocuk Algı Ölçeği (8-10 Yaş) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme bilgileri için lütfen referans olarak verilen makaleye (Özşin-Özler ve ark., 2021) başvurunuz.