Cleveland Adölesan Uykululuk Anketi

Özet

Cleveland Adölesan Uykululuk Anketi (CAUA), adölesanlar arasındaki subjektif gündüz uykululuk durumunu değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu giriş, ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması çalışmasına odaklanmaktadır. Çağlar ve Tokur Kesgin (2020) tarafından yürütülen adaptasyon çalışması, lise öğrencileri örnekleminde ölçeğin psikometrik özelliklerini, özellikle de geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunmayı amaçlamıştır. Elde edilen bulgular, CAUA’nın Türk kültürüne ve lise öğrencisi popülasyonuna başarılı bir şekilde uyarlandığını ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Uyku, Uykululuk, Adölesan, Geçerlik, Güvenirlik, Adaptasyon, Lise Öğrencileri, Psikometri, Cleveland Adölesan Uykululuk Anketi.

Yazarlar

Çağlar, S., Tokur Kesgin, M. (Uyarlama Çalışması)

Amaç

Cleveland Adölesan Uykululuk Anketi’nin temel amacı, adölesan bireylerin günlük yaşamlarında deneyimledikleri uykululuk düzeyini objektif olmayan, öznel bir yaklaşımla ölçmektir. Bu adaptasyon çalışması ise, orijinal ölçeğin Türkçe konuşan lise öğrencileri popülasyonunda kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabilirliğini kanıtlamayı hedeflemiştir.

Ölçek, adölesanların akademik başarılarını, dikkat düzeylerini ve genel yaşam kalitelerini olumsuz etkileyebilecek olan aşırı gündüz uykululuğu durumlarını saptamak için klinisyenlere ve araştırmacılara standartlaştırılmış bir araç sunar.

Yapı

CAUA, psikolojideki subjektif uykululuk (daytime sleepiness) yapısını ölçer. Subjektif uykululuk, bireyin kendisinin algıladığı yorgunluk, uyanık kalma zorluğu ve uykuya dalma eğilimi olarak tanımlanır. Uykululuk, özellikle adölesan dönemde biyolojik ritim değişiklikleri nedeniyle önemli bir sorundur ve bu anket, bu durumu nicel olarak değerlendirmeye olanak tanır. Ölçek, genellikle tek boyutlu bir yapıyı temsil eder, ancak adaptasyon çalışmasının faktör yapısı detayları Faktör Analizi bölümünde açıklanmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında, yapısal geçerliği incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Elde edilen uyum iyiliği indeksleri, ölçeğin orijinal faktör yapısının Türk örnekleminde yüksek düzeyde doğrulandığını göstermektedir.

Geçerlik analizleri sonucunda elde edilen uyum iyiliği indeksleri şunlardır:

• RMSEA (Yaklaşık Hata Karekök Ortalaması): 0,049 (Mükemmel uyuma işaret eder, 0.05 altı kabul edilir.)
• x2/df (Ki-Kare / Serbestlik Derecesi Oranı): 1,82 (2-3 arası iyi uyum gösterir.)
• CFI (Karşılaştırmalı Uyum İndeksi): 0,98 (0.95 üstü mükemmel uyumdur.)
• SRMR (Standartlaştırılmış Kök Ortalama Kalıntı): 0,040 (0.08 altı iyi uyumdur.)
• NFI (Normlaştırılmış Uyum İndeksi): 0,96
• NNFI (Normlaştırılmamış Uyum İndeksi): 0,98
• GFI (İyilik Uyum İndeksi): 0,94
• AGFI (Düzeltilmiş İyilik Uyum İndeksi): 0,91

Bu değerler, CAUA’nın yapısal olarak güçlü ve geçerli bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. İç tutarlılık analizi, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Uyarlama çalışmasında ölçeğin genel puanı için elde edilen Cronbach Alfa iç tutarlık güvenirlik katsayısı 0,87 olarak bulunmuştur. Bu katsayı, 0,70 ve üzeri değerlerin kabul edilebilir olduğu psikometrik standartlara göre oldukça yüksek olup, Cleveland Adölesan Uykululuk Anketi’nin Türk lise öğrencileri arasında yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliğini test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Elde edilen uyum iyiliği indeksleri (Yapısal Eşitlik Modellemesi kapsamında), ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu ve verilerle uyumlu olduğunu göstermiştir.

Özellikle RMSEA (0,049) ve CFI (0,98) gibi temel uyum indekslerinin mükemmel sınırlar içinde yer alması, ölçeğin teorik tek faktörlü veya çok faktörlü yapısının (orijinal ölçeğin faktör sayısına bağlı olarak) Türk lise öğrencisi popülasyonunda başarılı bir şekilde doğrulandığını kanıtlamaktadır. Bu durum, ölçeğin ölçtüğü uykululuk yapısının kültürel olarak da tutarlı olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir, ancak subjektif uykululuk ölçekleri genellikle Likert tipi bir derecelendirme kullanır.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama sonrası)

Popülasyon Grubu: Adölesanlar

Yaş Grubu: Lise öğrencileri (Tipik olarak 14-18 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki lise eğitimine devam eden öğrenciler örnekleminde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Psikometrik geçerlik ve güvenirlik çalışması (Doğrulayıcı Faktör Analizi ve İç Tutarlılık analizi).

Anahtar Kelimeler

Uykululuk Ölçeği, Cleveland, Gündüz Uykusu, Psikometrik Özellikler, DFA, RMSEA, İç Tutarlılık.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Makbule Tokur Kesgin

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Testin Uyarlama Yılı: 2020

İzinler ve Ücret: Ölçek uyarlama çalışması akademik bir dergide yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için yazar Makbule Tokur Kesgin ile iletişime geçilmesi önerilir.

Bu ölçeğin orijinal uyarlama makalesine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: cleveland-adolesan-uykululuk-anketi-toad.pdf

Kaynaklar

Çağlar, S., & Tokur Kesgin, M. (2020). Cleveland Adölesan Uykululuk Anketi’nin Türkçe’ye uyarlanması: Lise öğrencileri için geçerlik-güvenirlik çalışması. Cukurova Medical Journal, 45(2), 709-720. doi:10.17826/cumj.685446

Cleveland Adölesan Uykululuk Anketi Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.