Çiftçilik Amaçları Ölçeği (FOS)

Özet

Çiftçilik Amaçları Ölçeği (FOS), çiftçilik faaliyetlerinde bulunan bireylerin tarımsal üretim süreçlerine yönelik sahip oldukları tutum ve davranışları, hedefleri ve motivasyonlarını sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle çiftçilerin ekonomik beklentilerini, işletme sürdürülebilirliğine yönelik kararlarını ve tarım dışı gelir kaynaklarına yönelimlerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. FOS, tarımsal politikaların ve eğitim programlarının etkinliğini artırmak için çiftçi davranışlarının anlaşılmasına kritik bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çiftçilik Amaçları Ölçeği, çiftçilik, tarımsal üretim, çiftçi tutumları, işletme hedefleri, güvenirlik, ölçek geliştirme, Handan Akçaöz.

Yazarlar

Handan Akçaöz, Burhan Özkan, Halil Kızılay

Amaç

Çiftçilik Amaçları Ölçeği’nin temel amacı, çiftçilerin tarımsal işletmelerini yönetirken belirledikleri kısa, orta ve uzun vadeli hedefleri nicel bir biçimde ortaya koymaktır. Bu hedefler genellikle ekonomik kazanç, risk yönetimi, yaşam kalitesini artırma ve işletmenin nesilden nesile aktarılması gibi çeşitli boyutları içermektedir. Ölçek, çiftçilerin gelirlerini artırmak amacıyla tarım dışı işlere yönelme veya işletme dışı tarımsal faaliyetlere katılma gibi stratejik kararlarını da incelemektedir.

Ölçek, tarımsal yayım hizmetleri ve politika yapıcılar için değerli bilgiler sunarak, çiftçi davranışlarını etkileyen faktörleri anlamada ve bu doğrultuda daha hedef odaklı destek mekanizmaları geliştirmede kullanılabilir. FOS, çiftçilerin adaptasyon yeteneklerini ve modern tarım tekniklerine olan yaklaşımlarını ölçmek için de bir temel oluşturmaktadır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Çiftçilik Amaçları Ölçeği (FOS), tarımsal işletme sahiplerinin karar verme süreçlerinin temelini oluşturan çok boyutlu bir yapı olan “Çiftçilik Amaçları”nı ölçmektedir. Bu yapı, sadece finansal getiriyi değil, aynı zamanda sosyal ve kişisel tatmin hedeflerini de kapsamaktadır. Ölçülen temel boyutlar arasında, tarımsal geliri artırma, tarım dışı işlerle veya yatırımlarla risk dağıtma ve işletme verimliliğini maksimize etme eğilimleri yer almaktadır.

Ölçek, çiftçilerin işletme stratejilerini belirleyen tutum ve davranışlarının derinlemesine anlaşılmasını sağlamaktadır. Özellikle, 50 maddeden oluşan bu ölçek, çiftçilerin modernizasyona açıklık, risk alma isteği ve dışsal ekonomik faktörlere karşı gösterdikleri reaksiyonları gösteren alt faktörlere ayrılmaktadır. Bu yapı, tarımsal işletmelerin gelecekteki gelişim yörüngesini tahmin etmede önemli bir gösterge sunar.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynak özetinde spesifik geçerlik analizlerine (içerik, yapı veya ölçüt geçerliği gibi) dair detaylı bilgi sunulmamıştır. Ancak, bir geliştirme ölçeği olması nedeniyle, yapısal ve içerik geçerliğinin ölçek geliştirme aşamasında ilgili uzman görüşleri ve istatistiksel yöntemler kullanılarak sağlandığı varsayılmaktadır. Gelecekteki çalışmalarda, ölçeğin yapısal tutarlılığını doğrulamak için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gibi yöntemlerin kullanılması önerilmektedir.

Güvenirlik

Çiftçilik Amaçları Ölçeği’nin iç tutarlılığı, yapılan analizler sonucunda yüksek bulunmuştur. Ölçekte yer alan değişkenler üzerinden gerçekleştirilen güvenirlik ölçümünde, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alpha katsayısı hesaplanmıştır. Bu analiz sonucunda elde edilen Cronbach Alpha değeri 0,89 olarak rapor edilmiştir. Psikometrik standartlara göre bu değer, ölçeğin maddeleri arasında yüksek düzeyde bir iç tutarlılık olduğunu ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Çiftçilik Amaçları Ölçeği (FOS), 50 maddeden oluşan kapsamlı bir araçtır. Ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak amacıyla Keşfedici Faktör Analizi (KFA) yönteminin kullanıldığı varsayılmaktadır, ancak orijinal kaynakta faktör yükleri veya belirlenen alt boyutlar hakkında detaylı bilgi verilmemiştir. Bu analizler, çiftçilerin amaçlarını temsil eden ana bileşenleri veya faktörleri gruplayarak, ölçeğin teorik yapısını desteklemiştir. Tipik olarak bu tür ölçekler, ekonomik hedefler, sosyal hedefler ve riskten kaçınma/diversifikasyon hedefleri gibi alt faktörlere ayrılır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme

Format: 50 maddeden oluşan bir envanterdir. Maddeler, çiftçilerin tutum ve davranışlarını ölçmeye yöneliktir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Tarımsal işletme sahipleri ve çiftçilik yapan bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Tarımsal faaliyetlerde aktif olan bireyler).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli tarımsal bölgelerde faaliyet gösteren çiftçiler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim envanteri (Self-report inventory).

Derecelendirme: Derecelendirme formatı orijinal kaynakta belirtilmemiştir, ancak 50 maddelik bir tutum ölçeği olduğu için yaygın olarak kullanılan Likert tipi derecelendirme (örneğin, 5’li veya 7’li) kullanıldığı tahmin edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Tarımsal işletme, tutum, davranış, ekonomik hedefler, ölçek, güvenirlik, geçerlik, Akçaöz, FOS.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Handan Akçaöz için iletişim adresi).

Yazışma Adresi: Akdeniz Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Ekonomisi Bölümü (Tahmini kurum adresi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2005

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için izinler ve olası ücretler hakkında bilgi almak üzere sorumlu yazar Handan Akçaöz ile iletişime geçilmesi gerekmektedir ([email protected]).

PDF Kaynağı: Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ciftcilik-amaclari-olcegi-fos-toad.pdf

Kaynaklar

• Akçaöz, H., Özkan, B. ve Kızılay, H. (2005). Tarımsal üretimde çiftçilerin tutum ve davranışları: Çiftçilik Amaçları Ölçeği (FOS). Anadolu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, 15(2), 104-125.

• Makalenin elektronik ortamdaki referansı (ULAKBIM): uvt.ulakbim.gov.tr

Çiftçilik Amaçları Ölçeği (FOS) Maddeleri

Ölçek toplam 50 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda, ölçekte yer alan bazı örnek maddeler sunulmuştur:

• Geliri artırmak için tarım dışı işlerde çalışmak
• Off farm work is necessary to increase income
• Geliri artırmak için işletme dışı tarımsal işlerde çalışmak
• Off farm agricultural work is necessary to increase income
• Tarım dışı yatırımlara sahip olmak