Çevrimiçi Uzaktan Eğitim Ortamında Topluluk Hissi Ölçeği

Özet

Çevrimiçi Uzaktan Eğitim Ortamında Topluluk Hissi Ölçeği (ÇÜETOHÖ), uzaktan eğitim programlarına katılan öğrencilerin, bulundukları sanal öğrenme ortamında deneyimledikleri topluluk hissi düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek geliştirme çalışması, çevrimiçi öğrenme ortamlarının sosyal ve duygusal boyutlarını değerlendirme ihtiyacından doğmuştur. Ölçek, öğrencilerin hem duygusal bağlılıklarını hem de eğitsel değerler etrafındaki eylemsel paylaşımlarını kapsayan iki alt boyut ve toplam altı maddeden oluşmaktadır.

Ölçek, uzaktan eğitimdeki sosyal izolasyon sorununa bir yanıt olarak, öğrencilerin birbirlerini ne kadar önemsediklerini ve ortak hedeflere ne kadar katıldıklarını belirlemeyi hedefler. Geliştirme süreci, kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik analizi ile desteklenmiş olup, özellikle çevrimiçi öğrenci popülasyonları için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Çevrimiçi öğrenme, Uzaktan Eğitim, Topluluk hissi, Ölçek geliştirme, Duyuşsal boyut, Eylemsel boyut, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Hale Ilgaz, Pınar Aşkar

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, öğrencilerin çevrimiçi uzaktan eğitim ortamlarında algıladıkları ve deneyimledikleri topluluk hissinin düzeyini ve yapısını geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Geleneksel öğrenme ortamlarından farklı olarak, sanal ortamlarda sosyal etkileşim ve aidiyet duygusu kritik öneme sahiptir. Bu bağlamda ÇÜETOHÖ, eğitim araştırmacılarına ve uygulamacılarına, çevrimiçi programların sosyal entegrasyon başarısını değerlendirmeleri için standart bir araç sunar.

Ölçek, uzaktan eğitim sistemlerinin tasarımcılarına ve yöneticilerine, öğrencilerin sosyal ve duygusal ihtiyaçlarının karşılanıp karşılanmadığına dair geri bildirim sağlayarak, öğrenme ortamlarının iyileştirilmesine yönelik somut veriler elde etmeyi amaçlamaktadır.

Yapı

Çevrimiçi Uzaktan Eğitim Ortamında Topluluk Hissi Ölçeği, uzaktan eğitim bağlamındaki topluluk hissini iki temel faktör altında kavramsallaştırmaktadır. Bu iki alt boyut, topluluk hissinin hem duygusal hem de davranışsal yönlerini temsil etmektedir.

Ölçek, toplamda 6 maddeden oluşmakta olup, bu maddeler iki ana faktöre ayrılmıştır:

• Duyuşsal Boyut (Affective Dimension): Bu boyut, öğrencilerin birbirlerine karşı duydukları kişisel ve duygusal bağlılığı, karşılıklı saygıyı ve önemi ifade eder. Bu, öğrencilerin programdaki diğer katılımcılarla kurdukları duygusal bağın gücünü ölçer.
• Eylemsel Boyut (Conative/Behavioral Dimension): Bu boyut, öğrencilerin ortak eğitsel hedeflere ulaşmak amacıyla değerleri, bilgileri ve kaynakları paylaşma istekliliklerini ve fiili davranışlarını ifade eder. Bu, topluluğun ortak amaçlar doğrultusundaki işbirliği ve etkileşim düzeyini yansıtır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. Analiz, 571 kişilik bir örneklem (N=571) üzerinden yürütülmüştür. Başlangıçta 12 madde üzerinden yapılan analizde elde edilen uyum iyiliği değerleri, modelin ideal düzeyde bir uyum göstermediğini işaret etmiştir.

Elde edilen başlıca uyum indeksleri şunlardır: χ²(53, N=571) = 720.09 (p<.000). Köksel Ortalama Kare Hata Yaklaşımı (RMSEA) değeri 0.15 olarak bulunmuştur. Bu değer, kabul edilebilir sınırların (genellikle <0.08) üzerinde olup, modelin tam olarak doğrulanamadığını göstermiştir. Ancak diğer bazı uyum indeksleri nispeten daha iyi sonuçlar vermiştir: Standardize Edilmiş Kök Ortalama Kare Kalıntı (S-RMR) 0.073, İyilik Uyum İndeksi (GFI) 0.83, Ayarlanmış İyilik Uyum İndeksi (AGFI) 0.74, Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI) 0.98, Normlaştırılmamış Uyum İndeksi (NNFI) 0.90 ve Artımlı Uyum İndeksi (IFI) 0.92. Yüksek CFI, NNFI ve IFI değerleri, modelin veriyle kısmen uyumlu olduğunu düşündürmekle birlikte, yüksek RMSEA değeri, ölçeğin geliştirme sürecinde ek revizyonlara ihtiyaç duyulduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için güvenirlik analizleri SPSS 15.0 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Tüm ölçek için hesaplanan iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach α katsayısı 0.80 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin genel olarak yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Alt faktörler bazında güvenirlik katsayıları ise şu şekildedir:

• Duyuşsal Boyut: Cronbach α = 0.79
• Eylemsel Boyut: Cronbach α = 0.73

Her iki alt boyut için elde edilen güvenirlik katsayıları (0.70 ve üzeri), boyutların kendi içlerinde yeterli düzeyde tutarlı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışması, nihayetinde 2 alt boyuta ve 6 maddeye indirgenmiştir. Bu yapı, çevrimiçi topluluk hissi kavramının, duygusal (ilişkilere odaklanan) ve eylemsel (paylaşıma odaklanan) yönlerinin birbirinden ayrıştırılarak ölçüldüğünü göstermektedir. Bu iki faktörlü model, uzaktan eğitim ortamındaki sosyal etkileşimlerin karmaşıklığını yansıtmaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Uzaktan eğitim programlarına kayıtlı üniversite öğrencileri.

Yaş Grubu: Yükseköğretim (Yetişkin) öğrencileri.

Popülasyon Detayları: Geçerlik analizi N=571 öğrenci üzerinden yapılmıştır.

Test Metodolojisi: 7’li Likert tipi derecelendirme (1=Hiç Katılmıyorum, 7=Tamamen Katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Doğrulayıcı faktör analizi, Cronbach alfa, Duyuşsal boyut, E-öğrenme, Uzaktan eğitim topluluğu, Psikometrik özellikler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected] (Hale Ilgaz)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Test Yılı: 2009

İzinler ve Ücretler: Ölçek, akademik araştırmalarda kullanım için genellikle yazarlara referans verilerek ücretsiz olarak kullanılabilmektedir. Ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar (Hale Ilgaz) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Orijinal makaleye DergiPark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: cevrimici-uzaktan-egitim-ortaminda-topluluk-hissi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ilgaz, H. ve Aşkar, P. (2009). Çevrimiçi Uzaktan Eğitim Ortamında Topluluk Hissi Ölçeği geliştirme çalışması. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education, 1(1), 27-35.

Çevrimiçi Uzaktan Eğitim Ortamında Topluluk Hissi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 2 alt boyut ve 6 maddeden oluşmaktadır:

• Duyuşsal Boyut (4 m): Bu programdaki öğrencilerin birbirlerini önemsediklerini hissederim
• Eylemsel Boyut (2 m): Bu programdaki diğer kişilerle eğitsel değerleri paylaşırım.