Çatışma Durumlarını Yönetme Becerileri Ölçeği

Özet

Çatışma Durumlarını Yönetme Becerileri Ölçeği (ÇDYBÖ), bireylerin hem çatışma içeren hem de çatışma içermeyen sosyal durumlarda kendi becerilerini nasıl algıladıklarını ölçmek amacıyla uyarlanmış psikolojik bir ölçme aracıdır. Ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması 2015 yılında Koruklu, Totan ve Sağkal tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türkiye örnekleminde kullanılabilirliğini ve psikometrik psikometrik özelliklerini doğrulamıştır. Ölçek, 2 alt boyuttan ve toplam 22 maddeden oluşmakta olup, bireylerin çatışma yönetimi yeteneklerine dair önemli bilgiler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çatışma Durumlarını Yönetme Becerileri Ölçeği, Çatışma Yönetimi, Sosyal Beceriler, Likert Ölçeği, Psikolojik Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Nermin Koruklu, Tuna Totan, Ayşegül Sağkal

Amaç

Çatışma Durumlarını Yönetme Becerileri Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin günlük yaşamda karşılaştıkları potansiyel veya açık çatışma durumlarını ne kadar etkili bir şekilde yönetebildiklerine dair öznel algılarını değerlendirmektir. Bu ölçek, özellikle eğitim ve psikolojik danışmanlık alanlarında bireylerin çatışma çözme becerilerine yönelik ihtiyaçlarını belirlemek için kritik bir araç olarak tasarlanmıştır.

Ölçek, sadece çatışmanın var olduğu anları değil, aynı zamanda çatışmanın henüz ortaya çıkmadığı veya düşük düzeyde seyrettiği “Çatışma Olmayan Durumlar”daki yönetim becerilerini de ölçerek, bireyin sosyal etkileşim repertuarının genişliğini ortaya koymayı hedefler. Elde edilen veriler, hedef kitleye yönelik spesifik çatışma çözme eğitimleri ve müdahale programlarının geliştirilmesine rehberlik eder.

Yapı

Ölçek, bireylerin çatışma yönetimi becerilerini ölçen iki temel boyuttan oluşmaktadır. Bu iki boyut, bireyin sosyal ortamlardaki farklı etkileşim biçimlerini kapsamaktadır ve toplam 22 madde ile değerlendirilmektedir.

Ölçeğin yapısal modeli, aşağıdaki alt boyutları içermektedir:

• Çatışma Olmayan Durumlar (9 madde): Bu alt boyut, bireyin henüz bir anlaşmazlık veya tartışmanın ortaya çıkmadığı, nispeten nötr veya olumlu sosyal etkileşimlerdeki becerilerini ölçer. Bu beceriler genellikle proaktif iletişim ve ilişki sürdürme yetenekleriyle ilgilidir.
• Çatışma Durumları (13 madde): Bu alt boyut ise, bireyin aktif bir anlaşmazlık, tartışma veya gerginlik anında sergilediği tepkileri, çözüm stratejilerini ve duygusal düzenleme becerilerini değerlendirir. Yüksek puan, bu zorlayıcı anlarda kişinin daha etkili ve yapıcı stratejiler kullandığını gösterir.

Geçerlik

Çatışma Durumlarını Yönetme Becerileri Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışmasında (Koruklu, Totan ve Sağkal, 2015), ölçeğin yapısal geçerliği temel olarak incelenmiştir. Uyarlama süreci, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne uygunluğunu test etmeyi amaçlamıştır.

Geçerlik çalışmaları kapsamında, faktör analizi sonuçları, ölçeğin teorik olarak öngörülen iki faktörlü yapısını desteklemiştir. Bu bulgular, ölçek maddelerinin ölçmeyi amaçladığı yapıyı (çatışma yönetimi becerilerini) gerçekten ölçtüğünü göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin ölçüt bağımlı geçerliğini destekleyen korelasyonel analizler de gerçekleştirilmiş olabilir (detaylar için orijinal makaleye başvurulmalıdır).

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe formunun güvenirliği, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) aracılığıyla değerlendirilmiştir. Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde gruplarıyla tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermiştir.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin toplam puanı ve alt boyutları için hesaplanan Cronbach Alfa değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu rapor edilmiştir. Bu yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin homojen olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı ölçmek için birlikte iyi çalıştığını doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Çatışma Durumlarını Yönetme Becerileri Ölçeği’nin yapı geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen faktör analizi (muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi), ölçeğin 22 maddesinin iki temel faktör altında toplandığını göstermiştir.

Bu iki faktör, sırasıyla “Çatışma Olmayan Durumlar” ve “Çatışma Durumları” olarak adlandırılmıştır. Faktör yüklerinin dağılımı, maddelerin hangi alt boyuta ait olduğunu net bir şekilde ortaya koyarak ölçeğin yapısal bütünlüğünü kanıtlamıştır. Bu sonuçlar, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk kültürü bağlamında da geçerli olduğunu göstermektedir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptation)

Format: Bireyin kendini değerlendirmesine dayalı öz bildirim ölçeği.

Dil Mevcut: Türkçe (Türkçe uyarlaması mevcuttur).

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri ve genel yetişkin popülasyonu.

Yaş Grubu: Genç yetişkinlikten itibaren.

Popülasyon Detayları: Orijinal uyarlama çalışması, genellikle üniversite öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ölçek, sosyal etkileşim becerilerine sahip olan ve çatışma deneyimi yaşayan her birey için uygundur.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır. Yanıt seçenekleri şu şekildedir: (1= çok zor – 5= çok kolay). Yüksek puanlar, bireyin çatışma durumlarını yönetme becerisinin yüksek olduğu yönünde algıladığını gösterir.

Anahtar Kelimeler

Öz Bildirim, Psikolojik Danışmanlık, Sosyal Beceri, Uyum, Faktör Yapısı, Psikometri, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Yazışma Adresi: Nermin Koruklu (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir dergide yayımlanmış olan bir uyarlama çalışmasının ürünüdür. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için izin ve ücret bilgileri, öncelikle sorumlu yazar Nermin Koruklu ile iletişime geçilerek teyit edilmelidir. Testin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yayın yılı 2015‘tir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: catisma-durumlarini-yonetme-becerileri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Koruklu, N., Totan, T. ve Sağkal, A.. (2015). Çatışma Çözme Becerilerine Yönelik İhtiyaçlar ve Çatışma Durumlarını Yönetme Becerileri Ölçeklerinin geçerlik ve güvenirliği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 17-32. DOI: http://dx.doi.org/10.18037/ausbd.75744

Makale ayrıca Dergipark üzerinden erişime açıktır: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçek Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme sistemiyle (1= çok zor – 5= çok kolay) yanıtlanan toplam 22 maddeden oluşmaktadır.

• 2 alt boyut ve 22 madde
• Çatışma Olmayan Durumlar (9 m)
• Çatışma Durumları (13 m)