Çalışma Becerileri Envanteri

Özet

Çalışma Becerileri Envanteri (ÇBE), bireylerin akademik süreçlerde kullandıkları öğrenme ve çalışma stratejilerini, zaman yönetimi becerilerini ve motivasyon düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçektir. Bu envanterin Türkçe’ye uyarlama çalışması Özgür Murat Çolakoğlu ve Ayşegül Mahiroğlu tarafından 2018 yılında gerçekleştirilmiştir. Uyarlama süreci, özellikle öğretmen adayları örneğinde ölçeğin psikometrik özelliklerinin (geçerlik ve güvenirlik) Türk kültürü ve eğitim sistemi bağlamında korunup korunmadığını incelemeyi amaçlamıştır. Çalışma, yükseköğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin akademik başarı potansiyellerini ve öğrenme alışkanlıklarını değerlendirmek için kritik bir araç sunmaktadır.

Ölçeğin orijinal yapısı, öğrencilerin ders çalışma, not alma, sınavlara hazırlanma ve zamanlarını organize etme gibi temel beceri alanlarını kapsamaktadır. Uyarlama çalışması neticesinde, envanterin Türkçe formu, eğitim bilimleri alanında yapılan araştırmalarda ve bireysel danışmanlık hizmetlerinde öğrencilerin çalışma davranışlarını objektif bir şekilde değerlendirmek üzere kullanıma sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Çalışma Becerileri, Öğretmen Adayları, Çalışma Becerileri Envanteri, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Akademik Başarı, Yükseköğretim.

Yazarlar

Özgür Murat ÇOLAKOĞLU, Ayşegül Mahiroğlu

Amaç

Çalışma Becerileri Envanteri’nin temel amacı, yükseköğretim düzeyindeki öğrencilerin öğrenme ortamlarında sergiledikleri çalışma alışkanlıklarını ve kullandıkları stratejileri sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu değerlendirme, öğrencilerin güçlü yönlerini belirlemenin yanı sıra, akademik performanslarını olumsuz etkileyebilecek yetersiz veya eksik çalışma becerilerini tespit etmeye yardımcı olur. Ölçek, özellikle rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetlerinde, öğrencilere yönelik bireyselleştirilmiş müdahale programları geliştirmek için temel veri sağlamaktadır.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş bu envanterin, Türkiye’deki öğretmen adayları popülasyonunda kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabilirliğini göstermektir. Bu sayede, Türk eğitim sistemi içindeki öğrencilerin çalışma becerileri uluslararası standartlarda ölçülebilmektedir.

Yapı

Çalışma Becerileri Envanteri, öğrencilerin akademik başarı ile doğrudan ilişkili olan çok boyutlu bir yapı olan Çalışma Becerileri (Study Skills) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle bilişsel ve üstbilişsel stratejileri, duygusal düzenlemeyi ve çevresel yönetimi içeren alt boyutlardan oluşur. Tipik olarak bu alt boyutlar şunları içerir:

• Zaman Yönetimi ve Planlama Stratejileri
• Not Alma ve Kaynak Kullanımı Becerileri
• Sınav Hazırlık ve Sınav Kaygısı Yönetimi
• Konsantrasyon ve Dikkat Yönetimi
• Okuma ve Anlama Stratejileri

Ölçek, bu farklı boyutlardaki öğrenci yeterliliğini detaylı bir şekilde ortaya koyarak, öğrenme sürecine bütüncül bir bakış açısı sunar ve öğrencilerin kendi öğrenme stilleri hakkında farkındalık kazanmalarına katkıda bulunur.

Geçerlik

Uyarlama çalışmalarında geçerlik, orijinal ölçeğin ölçtüğü yapıyı, hedef dilde ve kültürde aynı şekilde ölçmeye devam ettiğinin kanıtlanması anlamına gelir. Çolakoğlu ve Mahiroğlu (2018) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında geçerlik çalışmaları, büyük olasılıkla dilsel eşdeğerlik (çeviri geçerliği) ve yapı geçerliği üzerine odaklanmıştır.

Yapı geçerliği, genellikle doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizi teknikleri kullanılarak incelenir. Bu analizler, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu doğrulamayı amaçlar. Çalışmanın sonuçları (makalenin detaylarında yer almaktadır), Çalışma Becerileri Envanteri’nin Türkçe formunun, öğretmen adayları örneğinde kabul edilebilir düzeyde yapı geçerliği sergilediğini göstermektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçme aracının tutarlı ve kararlı sonuçlar verme derecesidir. Çalışma Becerileri Envanteri’nin Türkçe uyarlamasında güvenirlik analizleri, genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak rapor edilmiştir. Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda homojen olduğunu gösterir.

Uyarlama çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin genel olarak ve alt boyutlar bazında yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, Çalışma Becerileri Envanteri’nin Türk kültüründe ve hedef popülasyonda (öğretmen adayları) kararlı ölçümler yapabildiğini ve dolayısıyla güvenilir bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Çalışma Becerileri Envanteri’nin uyarlanması sürecinde, ölçeğin boyutluluğunu ve yapısal bütünlüğünü incelemek amacıyla faktör analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Bu analiz, envanterin maddelerinin orijinal ölçekte belirlenen teorik alt boyutlar altında toplanıp toplanmadığını kontrol etmeyi sağlar.

Çolakoğlu ve Mahiroğlu (2018) araştırmasında kullanılan faktör analizi yöntemi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi), ölçeğin özgün yapısının korunduğunu teyit etmiştir. Bu analizler, her bir alt boyutun ölçtüğü spesifik çalışma becerisi alanının, Türk öğrencileri için de anlamlı ve ayrışık olduğunu göstermiştir. Faktör yüklerinin kabul edilebilir düzeyde olması, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı güçlü bir şekilde temsil ettiğini belirtir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Orijinal ölçeğin formatına bağlı olarak, genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (Örneğin: Hiçbir Zaman – Her Zaman).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama); Orijinal dili İngilizce veya başka bir dil olabilir.

Popülasyon Grubu: Yükseköğretim Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Tipik olarak 18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Çalışma, özellikle üniversitelerin farklı bölümlerinde öğrenim gören öğretmen adayları üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz bildirime dayalı envanter. Katılımcılar, kendi çalışma alışkanlıkları ve stratejileri hakkındaki ifadeleri ne sıklıkta uyguladıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme Stratejileri, Psikometri, Öz Bildirim Ölçeği, Geçerlik, Güvenirlik, Kastamonu Eğitim Dergisi, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Özgür Murat ÇOLAKOĞLU

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Makalenin yayımlandığı tarihte sorumlu yazarın bağlı olduğu akademik kurum adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Çalışma Becerileri Envanteri’nin Türkçe uyarlaması, 2018 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle ilgili makaleye atıf yapmak şartıyla mümkündür. Ticari kullanım veya geniş ölçekli dağıtım için orijinal ölçeğin sahiplerinden ve uyarlama çalışmasını yapan yazarlardan izin alınması gerekebilir.

Uyarlama çalışmasının tam metnine ve detaylı psikometrik raporlarına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ayrıca, Çalışma Becerileri Envanteri’nin orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: calisma-becerileri-envanteri-toad.pdf

Kaynaklar

Çolakoğlu, Ö.M., ve Mahiroğlu, A. (2018). Çalışma Becerileri Envanterinin öğretmen adayları örneğinde Türkçe’ye uyarlanması. Kastamonu Education Journal, 26(4), 1307-1318. doi:10.24106/kefdergi.434175

• Sorumlu Yazar: Özgür Murat ÇOLAKOĞLU
• Ölçek Çeşidi: Uyarlama
• Makale Bağlantısı: dergipark.org.tr

Çalışma Becerileri Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmadığı için, yalnızca bu bölümün amacını belirten bir açıklama sunulmuştur.

Çalışma Becerileri Envanteri’nin maddeleri, öğrencilerin ders çalışma yöntemleri, zaman kullanımı, motivasyon seviyeleri ve öğrenme materyalleri ile etkileşimleri gibi alanlara odaklanan ifadelerden oluşmaktadır. Bu maddeler, katılımcıların kendilerine en uygun gelen derecelendirme seçeneğini işaretlemesi yoluyla yanıtlanır. Envanterin tam madde listesi için referans makalenin eklerine veya yukarıda belirtilen PDF dosyasına başvurulmalıdır.